سوره نبأ: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سوره | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[سوره نبأ در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}

== مقدمه ==

هفتاد و هشتمین [[سوره]] [[قرآن]] و هشتادمین آن به ترتیب نزول، نازل شده در [[مکه]] با موضوع محوری [[رستاخیز]] در [[آخرت]] و حکمت آفرینش و نیز حکیمانه بودن و تناسب داشتن [[عذاب]] [[کافران]] و [[پاداش]] [[نیکوکاران]] با رفتارشان در [[دنیا]].

[[پروردگار]] [[جهان]] سوره پیش ([[سوره مرسلات]]) را با یاد رستاخیز و هشدار به انکارگران آن [[روز]] به پایان برد، اینک این سوره را با پرسشی تفکرانگیز در مورد رستاخیز آغاز می‌کند: {{متن قرآن|عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ}}<ref>«از همدیگر از چه می‌پرسند؟» سوره نبأ، آیه ۱.</ref>. مشرکینی که منکر [[نبوت]] و [[معاد]] بودند درباره چه چیزی از یکدیگر می‌پرسند؛ پس از [[بعثت پیامبر]] و [[تلاوت آیات]] قرآن به وسیله آن [[حضرت]] بر شرک گرایان و [[دعوت]] [[جامعه]] به [[یکتاپرستی]] و [[ایمان]] به جهان پس از [[مرگ]]، سردمداران [[کفر]] و [[بیداد]] به شیوه [[انکار]] و [[تعجب]] به [[پرسش]] از یکدیگر پرداختند و این پرسش را در برابر یکدیگر نهادند که [[محمد]] {{صل}} چه می‌گوید؟ او از فرا رسیدن کدامین روز و زنده شدن چه کسانی خبر می‌دهد؟ در برابر پرسش انکاری آنان بود که این [[آیات]] بر [[قلب پاک]] آن حضرت فرود آمد. در این مورد «زجاج» می‌گوید: پرسش آغاز سوره به منظور [[بزرگداشت]] موضوع است؛ درست بسان این سخن که فردی برای بزرگداشت «[[زید]]» می‌پرسد، کدامین زید؟ [[زید]] کیست؟ آنگاه به بیان [[پرسش‌ها]] و پاسخ‌های شرک‌گرایان می‌پردازد و می‌فرماید: {{متن قرآن|عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ}}<ref>«از آن خبر سترگ،» سوره نبأ، آیه ۲.</ref>. آنان از آن خبر بزرگ می‌پرسند و درباره آن [[گفتگو]] می‌کنند. البته در مورد این خبر بزرگ و منظور از آن، دیدگاه‌ها یکسان نیست. از دیدگاه برخی منظور از آن خبر بزرگ، [[قرآن]] یا همان [[کتاب خدا]] است<ref>الدر المنثور.</ref>؛ چراکه قرآن از [[یکتایی خدا]] و بی‌همتایی او از [[رسالت پیامبر]] از رواها و نارواها در [[زندگی]] از انگیزش و زنده شدن [[انسان‌ها]] در آستانه [[رستاخیز]] خبر می‌دهد، {{عربی|أي من رسالة الرسول وإتيانه بالكتاب المبين، وإخباره عن يوم الفصل}}<ref>نظم الدرر فی تناسب الآیات والسور.</ref>، اما از دیدگاه گروهی دیگر، منظور [[روز رستاخیز]] است که قرآن و [[پیامبر]] فرارسیدن آن [[روز]] را به [[مردم]] خبر می‌دهند. این دیدگاه را ادامه [[آیات]] همین [[سوره]] [[تأیید]] می‌کند،؛ چراکه می‌فرماید: {{متن قرآن|إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا}}<ref>«بی‌گمان روز داوری وعده‌گاه (ما و شما) است،» سوره نبأ، آیه ۱۷.</ref>.

سوره نبأ، با طرح یک سؤال از یک خبر و حادثه بزرگ یعنی وقوع [[قیامت]] و با تأکید بر وقوع و [[عظمت]] آن آغاز می‌شود و با وصف [[بهشت]] و نعمت‌های بی‌شمار آنکه جایگاه [[پرهیزکاران]] است، به جهت [[تشویق]] انسان‌ها نسبت به [[اعمال نیک]] و رسیدن آنان به [[مقامات]] عالیه و بهشت جاویدان و با یادآوری [[عذاب]] [[جهنم]] و شدت آن و [[ندامت]] [[دوزخیان]] پایان می‌پذیرد.

== [[فضیلت]] [[سوره]] ==

[[رسول خدا]] {{صل}} در [[فضیلت]] این [[سوره]] می‌فرمایند: هر کس سوره نبأ را قرائت نماید [[خداوند]] در [[روز قیامت]] از شراب خنک به وی بنوشاند<ref>مجمع البیان، ج۱۰، ص۲۳۷.</ref>. همچنین فرموده‌اند: سوره نبأ را یاد بگیرید. اگر می‌دانستید چه [[برکات]] و آثاری در آن نهفته است کارهایتان را تعطیل می‌‌کردید و آن را می‌آموختید و به وسیله آن به [[خدا]] [[تقرب]] می‌جستید و خداوند به واسطه آن [[گناهان]] شما را می‌آمرزد جز [[گناه]] شرک ورزیدن به او را<ref>مستدرک الوسائل، ج۴، ص۳۶۶.</ref>.

== مقاصد سوره ==

[[رسول خدا]] {{صل}} درباره مدت [[عذاب]] بدکاران در جهنم با توجه به [[آیه]] {{متن قرآن|لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا}}<ref>«روزگارانی دراز در آن درنگ خواهند داشت،» سوره نبأ، آیه ۲۳.</ref>، «در آن دوران‌های متمادی عذاب کشنده، فرمود: کسی که داخل [[آتش]] شود از آن خارج نمی‌شود، تا آنکه احقابی در آن بماند و «حقب» عبارت است از شصت و اندی سال و سال سیصد و شصت [[روز]] است و هر [[روز قیامت]] برابر هزار سال از سال‌هایی است که شما می‌شمارید، پس کسی این دلگرمی را نداشته باشد که به این زودی‌ها از آتش خارج شود<ref>مجمع البیان؛ المیزان؛ تفسیر القمی.</ref>.

== ساختار ==

بخش دوم در مقام [[استدلال]] بر ثبوت تحقق خبر [[عظیم]] «رستاخیز» در بخش اول است. بیان آن استدلال، این است که عالم محسوس با زمین و آسمانش و شب و روزش و همه انسان‌هایی که هر نسلی به دنبال نسلی می‌آیند و می‌روند و [[نظام]] جاری و [[تدبیر]] متقن و دقیقی که در همه امورش جریان دارد، ممکن نیست صرفاً به خاطر [[بازی]] و [[سرگرمی]] پدید آمده باشد و هیچ [[هدف]] و غرضی در نظر پدید آورنده‌اش نباشد، پس به طور مسلم و [[بدیهی]]، باید در پی این نظام متحول و متغیر و گردنده، عالمی باشد که نظام آن ثابت و باقی باشد و در آن عالم اثر [[صلاح]] و [[فساد]] این عالم، [[ظهور]] پیدا کند، صلاحی که [[فطرت بشر]] بدان [[دعوت]] و فسادی که از آن [[نهی]] می‌نماید و ما می‌‌بینیم که اثر صلاح و فساد که همانا [[سعادت]] [[متقین]] و [[شقاوت]] [[مفسدین]] است در این عالم محسوس ظاهر نشده و این از محالات است که [[خدای تعالی]] در فطرت بشر آن دعوت غریزی را و این منع غریزی را به [[ودیعه]] بسپارد، در حالی که نه آن [[دعوت]] اثری در خارج داشته باشد و نه آن منع. پس به طور [[یقین]] در این میان، روزی وجود دارد که در آن [[روز]] [[انسان]] [[صالح]] اثر [[صلاح]] خود را و انسان [[فاسد]] اثر [[فساد]] خود را می‌بیند.

بلوک دوم، بخش ۱، ۱۷ - ۲۰: نشانه‌های تحولات پایان [[زندگی]] در [[عالم طبیعت]] و آغاز [[رستاخیز]]: [[قیامت]] که در آن فصل خصومتها شود، وعده‌گاه [[خلق]] است. آن روز در [[صور]] دمیده می‌شود و همه به صحرای [[محشر]] وارد شوند و [[آسمان]] گشوده شود. پس درهای متعددی از آن باز شود تا هر فوجی از دری شتابند و کوه‌ها به حرکت درآید و مانند سراب گردد.

بخش ۴، آیات ۳۷ - ۴۰: تناسب [[مبدأ و معاد]]: خدایی که [[آسمانها]] و [[زمین]] و همه مخلوقاتی که در بین [[آسمان]] و زمین است بیافریده خدایی [[مهربان]] است که در عین [[مهربانی]]، کسی از [[قهر]] و سطوتش با او به [[گفتگو]] لب نتواند گشود. روزی که آن [[فرشته]] بزرگ [[روح القدس]] با همه [[فرشتگان]] صفزده و به [[نظم]] برخیزند و هیچکس سخن نگوید جز آن کس که خدای مهربان [[اذن]] دهد و او سخن به صواب گوید. چنین روزی محقق خواهد شد پس هر که می‌خواهد، نزد خدای خود (در آن [[روز]]) مقام و منزلتی باید (در راه [[ایمان]] و [[اطاعت]] بکوشد). ما شما را از روز [[عذاب]] که نزدیک است ترسانیده و [[آگاه]] ساختیم؛ روزی که هر کس هر چه (از [[نیک]] و بد) کرده در پیش روی خود حاضر بیند و [[کافر]] در آن روز (از فرط عذاب)، [[آرزو]] می‌کند که ای کاش [[خاک]] بود (تا چنین به [[آتش]] [[کفر]] خود نمی‌سوخت).

== [[آیات نامدار]] و مشهور ==

[[رده:سوره‌های قرآن]]