آرامش در روان‌شناسی اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

آرامش در روان‌شناسی اسلامی (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۲۲:۰۹

۷ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۲

جز

جایگزینی متن - '* [' به '* ['

دیداریویکی‌متن

Heydari

۴۱۵٬۰۷۸

ویرایش

@@ خط ۶: / خط ۶: @@
 ==چیستی [[آرامش]]==
-* [[آرامش]] مهم‌ترین نیاز ‌انسان‌ که در سایه آن به [[رشد]] و کمال می‌‌رسد، در لغت به معنای آرامیدن، فراغت، راحت، [[آسایش]]، [[طمأنینه]]، سکینه، [[صلح]]، [[آشتی]]، ایمنی، [[امنیت]]، [[خواب]] سبُک و اندک، سکون و آسودگی و فراغ است<ref>ر.ک: معین، محمد، فرهنگ فارسی، ج۱، ص ۴؛ بهشتی، محمد، فرهنگ امید، ص ۲۳ و ۲۵.</ref>. نزدیک‌ترین واژۀ [[عربی]] به [[آرامش]] کلمۀ سکینه است که در [[قرآن]] و منابع [[دینی]] نیز به کار رفته<ref>{{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهِمْ}}«اوست که آرامش را در دل مؤمنان فرو فرستاد تا ایمانی بر ایمانشان بیفزایند» سوره فتح، آیه ۴.</ref> و به معنای [[وقار]]، سنگینی و [[آرامش]] [[دل]] و هیئت خاص جسمانی حاصل از [[آرامش]] است که هیچ‏گونه [[اضطراب]] و [[نگرانی]] به خود راه نمی‏‌دهد<ref>فخرالدین طریحی، مجمع‏ البحرین، ج ۱، ص ۳۹۴ ماده «سکن»؛ ابن منظور، لسان العرب، ج ۶، ص ۳۱۳ ماده سکن؛ طباطبائی، محمدحسین، المیزان، ج۲، ص۴۳۸-۴۴۰.</ref>.
+*  [[آرامش]] مهم‌ترین نیاز ‌انسان‌ که در سایه آن به [[رشد]] و کمال می‌‌رسد، در لغت به معنای آرامیدن، فراغت، راحت، [[آسایش]]، [[طمأنینه]]، سکینه، [[صلح]]، [[آشتی]]، ایمنی، [[امنیت]]، [[خواب]] سبُک و اندک، سکون و آسودگی و فراغ است<ref>ر.ک: معین، محمد، فرهنگ فارسی، ج۱، ص ۴؛ بهشتی، محمد، فرهنگ امید، ص ۲۳ و ۲۵.</ref>. نزدیک‌ترین واژۀ [[عربی]] به [[آرامش]] کلمۀ سکینه است که در [[قرآن]] و منابع [[دینی]] نیز به کار رفته<ref>{{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوا إِيمَانًا مَعَ إِيمَانِهِمْ}}«اوست که آرامش را در دل مؤمنان فرو فرستاد تا ایمانی بر ایمانشان بیفزایند» سوره فتح، آیه ۴.</ref> و به معنای [[وقار]]، سنگینی و [[آرامش]] [[دل]] و هیئت خاص جسمانی حاصل از [[آرامش]] است که هیچ‏گونه [[اضطراب]] و [[نگرانی]] به خود راه نمی‏‌دهد<ref>فخرالدین طریحی، مجمع‏ البحرین، ج ۱، ص ۳۹۴ ماده «سکن»؛ ابن منظور، لسان العرب، ج ۶، ص ۳۱۳ ماده سکن؛ طباطبائی، محمدحسین، المیزان، ج۲، ص۴۳۸-۴۴۰.</ref>.
-* [[آرامش]] دارای دو مفهوم است: [[آرامش]] منفی که همراه با سکون و بی‌تحرکی و بی‌احساسی در برابر حقایق و وقایع مهم است و [[آرامش]] مثبت که همراه با حساسیت، [[اندیشه]]، [[خلاقیت]] و جولان هیجانات است<ref>ر.ک: طباطبائی، محمدحسین، المیزان، ج۲، ص۴۳۸-۴۴۰؛ [[محسن موحدی|موحدی، محسن]]، [[آثار روان‌شناختی آموزه‌های مهدویت (مقاله)|آثار روان‌شناختی آموزه‌های مهدویت]]، ص ۴؛ [[نفیسه فقیهی مقدس|فقیهی مقدس، نفیسه]]، [[بررسی کارکرد آموزه انتظار در حوزه سلامت روان خانواده با تاکید بر روایات اسلامی (مقاله)|بررسی کارکرد آموزه انتظار در حوزه سلامت روان خانواده با تاکید بر روایات اسلامی]]، ص؟؟</ref>.
+*  [[آرامش]] دارای دو مفهوم است: [[آرامش]] منفی که همراه با سکون و بی‌تحرکی و بی‌احساسی در برابر حقایق و وقایع مهم است و [[آرامش]] مثبت که همراه با حساسیت، [[اندیشه]]، [[خلاقیت]] و جولان هیجانات است<ref>ر.ک: طباطبائی، محمدحسین، المیزان، ج۲، ص۴۳۸-۴۴۰؛ [[محسن موحدی|موحدی، محسن]]، [[آثار روان‌شناختی آموزه‌های مهدویت (مقاله)|آثار روان‌شناختی آموزه‌های مهدویت]]، ص ۴؛ [[نفیسه فقیهی مقدس|فقیهی مقدس، نفیسه]]، [[بررسی کارکرد آموزه انتظار در حوزه سلامت روان خانواده با تاکید بر روایات اسلامی (مقاله)|بررسی کارکرد آموزه انتظار در حوزه سلامت روان خانواده با تاکید بر روایات اسلامی]]، ص؟؟</ref>.
 ==تفاوت [[آرامش]] با [[وقار]] و [[ثبات]]==
-* [[آرامش]]، [[ثبات]] و [[وقار]] از لحاظ معنا نزدیک به یکدیگر هستند، هرچند می‌توان [[آرامش]] و [[ثبات]] را صفت [[قلب]] و [[وقار]] را تنها صفت عمل دانست. گرچه [[دانشمندان]] در استفاده از اصطلاحات علمیِ مشابه، به نوعی [[تسامح]] قائل بوده‌اند و این در بسیاری از کتب [[اخلاق]] دیده می‌شود. با این حال، می‌‌توان گفت: ملکۀ [[آرامش]]، [[نفس انسان]] را از همّ و [[غم]] و [[ترس]] پیراسته، او را به [[نشاط]] و [[استحکام]] [[اراده]] [[دعوت]] می‌نماید. در مقابل آن نیز، [[اضطراب]] قرار دارد که [[انسان]] را در مقابل هر مسألۀ کوچکی به [[ترس]] و [[نگرانی]]، [[ضعف اراده]] و اختلالات عصبی [[مبتلا]] می‌سازد.
+*  [[آرامش]]، [[ثبات]] و [[وقار]] از لحاظ معنا نزدیک به یکدیگر هستند، هرچند می‌توان [[آرامش]] و [[ثبات]] را صفت [[قلب]] و [[وقار]] را تنها صفت عمل دانست. گرچه [[دانشمندان]] در استفاده از اصطلاحات علمیِ مشابه، به نوعی [[تسامح]] قائل بوده‌اند و این در بسیاری از کتب [[اخلاق]] دیده می‌شود. با این حال، می‌‌توان گفت: ملکۀ [[آرامش]]، [[نفس انسان]] را از همّ و [[غم]] و [[ترس]] پیراسته، او را به [[نشاط]] و [[استحکام]] [[اراده]] [[دعوت]] می‌نماید. در مقابل آن نیز، [[اضطراب]] قرار دارد که [[انسان]] را در مقابل هر مسألۀ کوچکی به [[ترس]] و [[نگرانی]]، [[ضعف اراده]] و اختلالات عصبی [[مبتلا]] می‌سازد.
 *سکینه و [[وقار]]، [[انسان]] را همچون کوهی [[استوار]] در مقابل طوفان‌های حوادث پا برجا می‌دارد و او را در رسیدن به مشکل‌ترین [[هدف‌ها]] ثابت نگه می‌دارد. اثر سکینه، [[وقار]] و تسلّط کامل بر اعصاب است. در مقابل این ملکه نیز، [[سبک‌سری]] قرار دارد. [[انسان]] سبک‌سر در مقابل کوچکترین [[مصیبت]] و مشکل به فریاد و فغان پرداخته، [[آرامش]] خویش را از دست می‌دهد.
 *ملکۀ [[ثبات]] و [[استواری]] موجب می‌شود تا [[آدمی]] از [[استواری]] لازم در [[قلب]] و [[ایمان]] خود برخوردار شده، اثر آن نیز همان [[استواری]] در [[کارها]] بوده که از پی این ملکه حاصل می‌شود. در مقابل این ملکه، [[بی‌ثباتی]] و رنگ‌رنگ شدن قرار دارد<ref>ر.ک: [[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۲ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ص۶۰-۶۲.</ref>.
@@ خط ۲۶: / خط ۲۶: @@
 ==[[آینده]] و [[آرامش]]==
 *مفهوم [[آرامش]]، متناظر به [[آینده]] است. به این معنا که اگر [[انسان]] نسبت به آیندۀ خود [[ترس]] و هراسی نداشته و نسبت به [[سرنوشت]] خود در [[آینده]] [[احساس امنیت]] و [[اطمینان]] خاطر داشته باشد، [[آرامش]] هم دارد و اگر نسبت به آیندۀ خود [[احساس]] [[خوف]]، خطر و [[نگرانی]] داشته باشد، [[آرامش]] نخواهد داشت<ref>ر.ک: نظری شاری، عبدالله، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت</ref>.
-* [[سرخوردگی]]، [[ناامیدی]] و افسردگی‌های حاصل از [[شکست]] [[جهان‌بینی]] و ایدئولوژی‌های [[مادّی]] و خود ساختۀ [[بشر]] که روزگاری دستورهای نهایی و تنها راه [[رسیدن به کمال]] و [[شادکامی]] تلقی می‌شد، امروزه ناکارآمدی خود را نشان داده و اندیشۀ بی ثباتی و [[ناامیدی]] نسبت به [[آینده]] را در ذهن‌ها انداخته است. بی اعتمادی به همه چیز و همه کس [[روح آدمی]] را دست‌خوش [[نگرانی]] و [[هراس]] ساخته و [[آرامش]] و [[امید]] و [[شادی]] را از آن گرفته و موجی از [[بدبینی]]، منفی نگری، خودکشی، روی‌کرد به انواع مواد مخدر، لااُبالی‌گری، هرزه‌گرایی، [[نفرت]] و تباهی‌جویی و [[گریز]] از [[زندگی]]، گریبان‌گیر [[بشر]] امروز شده است و کابوس ِیأس و [[ناامیدی]] نسبت به [[آینده]]، آنچنان سایۀ سنگین خود را گسترده که روزنۀ امیدی برای [[نجات]] [[بشریت]] باقی نمانده و [[تفکر]] نابودی [[انسان]] و انهدام [[جهان]] توسط تسلیحات اتمی و هیدروژنی امروزه به عنوان یک [[باور]] قطعی درآمده و افراد بسیاری از [[پایان جهان]] خبر می‌دهند! لذا، یکی از عواملی که امروزه [[آرامش]] را از [[انسان]] گرفته است [[ترس]] و [[بدبینی]] نسبت به [[آینده]] است که برخواسته از حاکمیت‌های دنیاگرایان و جهان‌بینی‌های [[مادّی]] است<ref>ر.ک: نظری شاری، عبدالله، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت</ref>.
+*  [[سرخوردگی]]، [[ناامیدی]] و افسردگی‌های حاصل از [[شکست]] [[جهان‌بینی]] و ایدئولوژی‌های [[مادّی]] و خود ساختۀ [[بشر]] که روزگاری دستورهای نهایی و تنها راه [[رسیدن به کمال]] و [[شادکامی]] تلقی می‌شد، امروزه ناکارآمدی خود را نشان داده و اندیشۀ بی ثباتی و [[ناامیدی]] نسبت به [[آینده]] را در ذهن‌ها انداخته است. بی اعتمادی به همه چیز و همه کس [[روح آدمی]] را دست‌خوش [[نگرانی]] و [[هراس]] ساخته و [[آرامش]] و [[امید]] و [[شادی]] را از آن گرفته و موجی از [[بدبینی]]، منفی نگری، خودکشی، روی‌کرد به انواع مواد مخدر، لااُبالی‌گری، هرزه‌گرایی، [[نفرت]] و تباهی‌جویی و [[گریز]] از [[زندگی]]، گریبان‌گیر [[بشر]] امروز شده است و کابوس ِیأس و [[ناامیدی]] نسبت به [[آینده]]، آنچنان سایۀ سنگین خود را گسترده که روزنۀ امیدی برای [[نجات]] [[بشریت]] باقی نمانده و [[تفکر]] نابودی [[انسان]] و انهدام [[جهان]] توسط تسلیحات اتمی و هیدروژنی امروزه به عنوان یک [[باور]] قطعی درآمده و افراد بسیاری از [[پایان جهان]] خبر می‌دهند! لذا، یکی از عواملی که امروزه [[آرامش]] را از [[انسان]] گرفته است [[ترس]] و [[بدبینی]] نسبت به [[آینده]] است که برخواسته از حاکمیت‌های دنیاگرایان و جهان‌بینی‌های [[مادّی]] است<ref>ر.ک: نظری شاری، عبدالله، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت</ref>.
 *بر اساس علل مادی و ظاهری این بدبینی‌ها درست به نظر می‌‌رسد، فقط [[جهان]] بینی [[دینی]] و [[الهی]] و [[ایمان]] به اینکه "[[خدا]] صاحب [[جهان]] است"، بدبینی‏‌ها را زایل و تبدیل به [[خوشبینی]] می‌‌کند که سال‌های سال، در روی این [[زمین]] [[زندگی]] و [[حیات]] موج خواهد زد. تعلیمات [[انبیاء]]، نوعی [[امنیّت]] و [[اطمینان]] خاطر به ما داده و ما به مددهای [[غیبی]] [[ایمان]] و اتّکا داریم. همان طوری که [[باور]] نمی‏‌کنیم [[زمین]]  به وسیلۀ یک [[ستاره]]، یک حادثه جوّی نیست و نابود شود، [[باور]] نمی‌‏کنیم بشریّت به دست خود [[بشر]] و به وسیلۀ نیروهای مخرّبی که به دست [[بشر]] ساخته شده منهدم گردد. درست است [[جهان]] بر سر پیچ خطر قرار گرفته است، ولی [[خداوند]] بر سر پیچ‌های خطر [[بشر]] را [[یاری]] کرده و از آستین [[غیب]] [[مصلح]] و [[منجی]] رسانده است، در این شرایط نیز چنان خواهد کرد. همان‌طور که [[پیامبر اعظم]]{{صل}} این [[اطمینان]] را برای [[بشریت]] داد: "[[اهل‌بیت]] من مایه [[امنیت]] و [[امان]] [[اهل]] [[زمین]] است، پس زمانی‌که آنان از [[زمین]] بروند، [[اهل]] [[زمین]] نیز از میان خواهند رفت"<ref>{{متن حدیث|وَ أَهْلُ بَیْتِی أَمَانٌ‏ لِأَهْلِ‏ الْأَرْضِ‏ فَإِذَا ذَهَبَ أَهْلُ بَیْتِی ذَهَبَ أَهْلُ الْأَرْضِ}}؛ کمال الدین و تمام النعمة، ص۲۰۵.</ref>. بنابراین، نگرش و [[جهان‌بینی]] بر پایه [[معارف]] [[یقینی]] [[دین اسلام]]، [[انسان]] را نسبت به [[آینده]] سرشار از [[معنویت]] و [[عدالت]] و [[امنیت]] و [[آرامش]] می‌کند<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۳، ص۳۵۹-۳۶۳.	</ref>.
 ==[[آرامش]] در [[مهدویت]]==
 *احساس [[آرامش]]، به عنوان یکی از آثار روان شناختی [[انتظار]]، در بعد ارتقای [[بهداشت روانی]] به این معناست که [[فلسفه]] و [[مکتب انتظار]]، که بر [[اراده]] حتمی [[خداوند]] بر تحقّق [[حاکمیت عدل]] محور و جهانی [[امام مهدی]]{{ع}} و ریشه کن کردن هر گونه [[شرک]] و [[ظلم]] و [[تبعیض]] توسط آن [[حضرت]] و رسیدن به [[امنیت]] و [[آسایش]] و [[رفاه]] و [[معنویت]] فراگیر برای کل [[بشریت]] مبتنی است، نه تنها از [[استرس]] و نگرانی‌های فرد و جامعۀ [[منتظِر]] نسبت به [[آینده]] [[پیشگیری]] می‌کند، بلکه انگیزش و توان‌مندی [[فکری]] و [[روانی]] [[منتظران]] را در جهت [[زمینه‌سازی]] و نیل به این [[اهداف والا]] و رسیدن به چنین [[آیندۀ روشن]] ارتقا می‌بخشد<ref>ر.ک: [[عبدالله نظری شاری|نظری شاری، عبدالله]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>.
-* [[باور به مهدویت]]، از چند طریق بر [[آرامش روحی]] و [[روانی]] اثر می‌‌گذارد:
+*  [[باور به مهدویت]]، از چند طریق بر [[آرامش روحی]] و [[روانی]] اثر می‌‌گذارد:
 #یاد [[مهدی]]{{ع}}، یاد خداست: از دیدگاه [[دین]]، تنها چیزی که نیاز به [[آرامش]] و [[امنیت روانی]] را برآورده می‌‌کند، یاد خداست: {{متن قرآن|أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ}}<ref>«آگاه باشید! با یاد خداوند دل‌ها آرام می‌یابد» سوره رعد، آیه ۲۸.</ref>. [[یاد حضرت مهدی]]{{ع}} در [[حقیقت]] یاد خداست؛ زیرا در [[زیارت جامعۀ کبیره]] می‌خوانیم: «یاد شما، یاد خداست» و [[امام باقر]]{{ع}} در [[تفسیر]] آیۀ {{متن قرآن|وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ}}<ref>«و به راستی یادکرد خداوند (از هر چیز) بزرگ‌تر است» سوره عنکبوت، آیه ۴۵.</ref>، فرمود: «ما [[ذکر خدا]] هستیم و ما بزرگیم»<ref>{{متن حدیث|نَحْنُ‏ ذِکْرُ اللَّهِ‏ وَ نَحْنُ‏ أَکْبَرُ}}؛ کافی، ج۲، ص۵۹۸.</ref>. از طرف دیگر، کسی که قصد [[تقرب به خداوند]] بزرگ نماید، به [[ائمۀ اطهار]]{{ع}} روی می‌‌آورد، پس مهدی‌باوری می‌‌تواند [[آرامش]] [[بشر]] امروزی از نوع مثبت را تأمین کند<ref>ر.ک: [[محمد سبحانی‌نیا|سبحانی‌نیا، محمد]]، [[مهدویت و آرامش روان (کتاب)|مهدویت و آرامش روان]]، ص۱۰۸-۱۱۲.</ref>.
 # [[معرفت یقینی]]: بسیاری از [[مشکلات]] و [[بیماری‌های روانی]] همچون [[افسردگی]] و [[اضطراب]]، به [[افکار التقاطی]]، [[متزلزل]] و آمیخته به [[شک]] برمی گردد که فرد را به [[بی‌کفایتی]] و [[پوچی]] [[اندیشه]] سوق می‌‌دهد. در مقابل [[معرفت]] و [[یقین]]، [[آرامش خیال]] را برای [[انسان]] به ارمغان می‌‌آورد. از آنجا که [[باور به مهدویت]]، با [[آگاهی]] شکل می‌گیرد، [[اعتقاد به مهدویت]]، جایی برای تشویش و [[دلهره]] باقی نمی‌گذارد، او را از [[پوچی]] و [[بیهودگی]] می‌رهاند و به وی [[نشاط]] [[روحی]]، [[آرامش]] [[دل]] و فراغت خاطر عطا می‌کند. چون چنین فردی، تمام [[رفتار]] ریز و درشت او، از پشتوانۀ [[فکری]] [[قوی]] برخوردار است و برای تک تک کنش‌ها و واکنش‌های خود، [[دلیل]] و توجیه منطقی و قابل [[پذیرش]] دارد<ref>ر.ک: [[محسن موحدی|موحدی، محسن]]، [[آثار روان‌شناختی آموزه‌های مهدویت (مقاله)|آثار روان‌شناختی آموزه‌های مهدویت]]، ص ۴؛ [[نفیسه فقیهی مقدس|فقیهی مقدس، نفیسه]]، [[بررسی کارکرد آموزه انتظار در حوزه سلامت روان خانواده با تاکید بر روایات اسلامی (مقاله)|بررسی کارکرد آموزه انتظار در حوزه سلامت روان خانواده با تاکید بر روایات اسلامی]]، ص؟؟؛ [[محمد سبحانی‌نیا|سبحانی‌نیا، محمد]]، [[مهدویت و آرامش روان (کتاب)|مهدویت و آرامش روان]]، ص۱۰۸-۱۱۲.</ref>.
@@ خط ۳۹: / خط ۳۹: @@
 ==تاثیر [[زیارت]]، [[توسّل]] و [[دعا]] بر [[آرامش]]==
 *حضور در [[اماکن مقدس]] و زیارت‌گاه‌ها و یا شرکت در [[مراسم مذهبی]] جمعی، و [[دعا]] و [[زیارت]] و [[توسّل]] سبب می‌شود فرد در هماهنگی با محیطی که در آن قرار گرفته برای دقایق یا ساعاتی، [[مشکلات]] و کشمکش‌های درونی و تضادهای [[روانی]] خویش را به [[فراموشی]] بسپارد. طبق نظر روان شناسان، در مواجهه با مسایل و [[مشکلات]] [[زندگی]] و رسیدن به موفقیت، دو دسته از عوامل نیازمندیم: نخست، فراهم آمدن اسباب طبیعی؛ دوم، شرایط [[روانی]] خاصی که بتوانیم با مسایل بهتر روبه رو شویم که معمولاً با [[ارتباط]] با [[اولیای الهی]] فراهم می‌گردد. گاهی [[سستی]] [[اراده]]، [[ترس]]، [[غم]]، [[اضطراب]] و عدم اشراف کامل بر موقعیت باعث می‌شود نتوانیم از راه حل‌های‌ ممکن به شکل مطلوب بهره ببریم. [[توسل]] و [[توکل]]، باعث [[تقویت اراده]] و عدم تأثیر عوامل مخلّ [[روانی]] می‌شود<ref>ر.ک: [[عبدالله نظری شاری|نظری شاری، عبدالله]]، نقش ایمان در بهداشت روانی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد فقه و معارف اسلامی گرایش تربیت، ص ۲۹۶-۲۹۷.</ref>.
-* [[توسّل]] به [[اولیاء الهی]]، با [[ارتباط]] [[معنوی]] و پیوندجویی عمیق [[عاطفی]] همراه است که نوعی [[احساس]] [[حمایت]] در شخص پدید می‌آورد و به او [[اطمینان]] می‌بخشد که آن بزرگواران به عنوان آبروداران [[درگاه الهی]]، واسطه بین او و [[خداوند]] قرار خواهند گرفت و از این راه نظر [[لطف]] و [[رحمت]] [[خداوند]] را برای او جلب خواهد شد<ref>ر.ک: [[عبدالله نظری شاری|نظری شاری، عبدالله]]، نقش ایمان در بهداشت روانی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد فقه و معارف اسلامی گرایش تربیت، ص ۲۹۶-۲۹۷.</ref>.
+*  [[توسّل]] به [[اولیاء الهی]]، با [[ارتباط]] [[معنوی]] و پیوندجویی عمیق [[عاطفی]] همراه است که نوعی [[احساس]] [[حمایت]] در شخص پدید می‌آورد و به او [[اطمینان]] می‌بخشد که آن بزرگواران به عنوان آبروداران [[درگاه الهی]]، واسطه بین او و [[خداوند]] قرار خواهند گرفت و از این راه نظر [[لطف]] و [[رحمت]] [[خداوند]] را برای او جلب خواهد شد<ref>ر.ک: [[عبدالله نظری شاری|نظری شاری، عبدالله]]، نقش ایمان در بهداشت روانی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد فقه و معارف اسلامی گرایش تربیت، ص ۲۹۶-۲۹۷.</ref>.
 *از نظر [[روان‌شناختی]]، حضور در [[اماکن مقدس]] و زیارت‌گاه‌های شخصیت‌های [[معنوی]] و [[الهی]]، موجب تخلیۀ هیجانی در [[انسان]] می‌‌شود و این تخلیۀ هیجانی با [[آرامش]] درونی در [[انسان]] همراه است<ref>ر.ک: [[عبدالله نظری شاری|نظری شاری، عبدالله]]، نقش ایمان در بهداشت روانی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد فقه و معارف اسلامی گرایش تربیت، ص ۲۲۰.</ref>.
-* [[دعا]]، مایۀ‌ [[آرامش]] [[روح]] و روان [[آدمی]] است؛ زیرا [[دعا]] [[مظهر]] کامل [[ذکر خدا]] و [[ذکر خدا]] تنها آرام بخش دل‌هاست. [[دعا]]، در [[روح انسان]] ایجاد بهجت و [[آرامش]] می‌‏کند؛ زیرا [[دعا]] و خواندن [[خدا]] دو اثر در [[آرامش]] [[روح]] و [[روان انسان]] دارد: یکی اینکه خود [[دعا]] ذاتاً موجب [[آرامش]] است و کوه‏‌های [[غم]] و [[نگرانی]] را ذوب می‏‌کند. دیگر اینکه، [[انسان]] اگر با تمام شرایط [[دعا]] کند و در نهایت، [[خداوند]] [[کریم]] هم [[مصلحت]] بداند، دعای او در رفع [[غم]] و [[اندوه]] و [[مشکلات]] [[مستجاب]] خواهد شد و فرد [[مؤمن]] همواره به [[استجابت]] و [[دستگیری]] [[خداوند]] [[امید]] دارد و این [[امید]] در همه حال موجب [[آرامش]] [[دل]] و [[اطمینان]] [[قلب]] اوست. چون فرد [[مؤمن]] در موقعیت‌های دشوار [[زندگی]] به کارگشایی [[خداوند]] [[یقین]] دارد و دلش در فروغ جان‌بخش این [[یقین]] پیوسته در [[اطمینان]] و [[آرامش]] است<ref>ر.ک: نظری شاری، عبدالله، نقش دعا در بهداشت و سلامت روان، فصلنامه علمی ـ پژوهشی بلاغ، شماره ۵۵-۵۶، ص ۱۸۸.</ref>.
+*  [[دعا]]، مایۀ‌ [[آرامش]] [[روح]] و روان [[آدمی]] است؛ زیرا [[دعا]] [[مظهر]] کامل [[ذکر خدا]] و [[ذکر خدا]] تنها آرام بخش دل‌هاست. [[دعا]]، در [[روح انسان]] ایجاد بهجت و [[آرامش]] می‌‏کند؛ زیرا [[دعا]] و خواندن [[خدا]] دو اثر در [[آرامش]] [[روح]] و [[روان انسان]] دارد: یکی اینکه خود [[دعا]] ذاتاً موجب [[آرامش]] است و کوه‏‌های [[غم]] و [[نگرانی]] را ذوب می‏‌کند. دیگر اینکه، [[انسان]] اگر با تمام شرایط [[دعا]] کند و در نهایت، [[خداوند]] [[کریم]] هم [[مصلحت]] بداند، دعای او در رفع [[غم]] و [[اندوه]] و [[مشکلات]] [[مستجاب]] خواهد شد و فرد [[مؤمن]] همواره به [[استجابت]] و [[دستگیری]] [[خداوند]] [[امید]] دارد و این [[امید]] در همه حال موجب [[آرامش]] [[دل]] و [[اطمینان]] [[قلب]] اوست. چون فرد [[مؤمن]] در موقعیت‌های دشوار [[زندگی]] به کارگشایی [[خداوند]] [[یقین]] دارد و دلش در فروغ جان‌بخش این [[یقین]] پیوسته در [[اطمینان]] و [[آرامش]] است<ref>ر.ک: نظری شاری، عبدالله، نقش دعا در بهداشت و سلامت روان، فصلنامه علمی ـ پژوهشی بلاغ، شماره ۵۵-۵۶، ص ۱۸۸.</ref>.
 ==پرسش مستقیم==