|
|
| خط ۱۳۲: |
خط ۱۳۲: |
| == [[شرایط ولی فقیه]] ([[ویژگیهای ولی فقیه]]) == | | == [[شرایط ولی فقیه]] ([[ویژگیهای ولی فقیه]]) == |
| {{اصلی|شرایط ولی فقیه}} | | {{اصلی|شرایط ولی فقیه}} |
| [[زمامدار]] [[حکومت اسلامی]] که [[مدیریت جامعه اسلامی]] را بر عهده دارد، باید از [[هنر]] [[مدیریت]] و لوازم آن برخوردار باشد؛ تا بتواند بین [[قوای سهگانه]] و سایر بخشهای [[حکومتی]]، هماهنگی ایجاد نماید، همچنین لازم است از بازوهای مشورتی [[قوی]] در [[مدیریت کلان جامعه]] بهره گیرد<ref>[[روحالله خمینی|خمینی، روحالله]]، ولایت فقیه، ص۴۷-۵۰.</ref>.
| | ولی فقیه و حاکم اسلامی برای اداره حکومت باید دارای شرایطی باشد که مهمترین آنها عبارتاند از:"[[بلوغ]]، [[عقل]]، [[ایمان]]، [[عدالت]]، [[مرد بودن]]، [[اجتهاد]] و آگاهی از [[اسلام]]، زنده بودن، حلالزاده بودن، اعلمیّت، [[تدبیر]] و [[مدیریت]]، تکیه به [[دنیا]] و [[مال]] و [[ثروت]] نداشتن و داشتن [[ورع]]"<ref>مستمسک العروةالوثقی، ج۱، ص۴۰. توضیح: برخی از فقها "حریت" را نیز شرط دانستهاند و برخی نیز اعلم بودن را مستحب دانستهاند و نه واجب.</ref>.<ref>[[ابوالفضل شکوری|شکوری، ابوالفضل]]، [[فقه سیاسی اسلام (کتاب)|فقه سیاسی اسلام]]، ص ۲۲۵؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]]، جلد ۲ ص ۲۱۱-۲۲۰.</ref> |
| | |
| او باید فقیهی جامع الشرایط بوده و علاوه بر دارا بودن شرایط عامی مثل [[عقل]] و [[تدبیر]]، واجد دو شرط اساسیِ «[[علم]] به [[قانون]]» و «[[عدالت]]» نیز باشد<ref>[[روحالله خمینی|خمینی، روحالله]]، ولایت فقیه، ص۴۷-۵۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[هادی اکبری ملکآبادی|اکبری ملکآبادی، هادی]] و [[رقیه یوسفی سوته|یوسفی سوته، رقیه]]، [[ولایت از دیدگاه علامه طباطبایی (کتاب)|ولایت از دیدگاه علامه طباطبایی]]، ص۱۱۶-۱۱۸.</ref> بر این اساس شرایط و ویژگیهای کلی [[حاکم اسلامی]] یا [[ولی فقیه]] به قرار ذیل است:
| |
| | |
| # [[اجتهاد]] و [[آگاهی]] کافی از [[اسلام]]: از آنجا که [[جامعۀ اسلامی]] باید براساس [[قوانین الهی]] اداره شود، [[حاکم]] [[جامعه]] باید از این محتوا [[آگاهی]] کافی داشته باشد؛ به همین [[دلیل]] باید در همه [[فروع]] [[اسلامی]] و [[احکام]] فردی و [[اجتماعی]] آن، صاحبنظر باشد؛ یعنی به وسیله [[علوم]] مختلف [[اسلامی]] [[توانایی]] استخراج [[احکام خدا]] را از منابع آن، که [[قرآن]] و [[سنت]] [[معصومان]]{{ع}} است داشته باشد.
| |
| # [[تقوا]] و [[عدالت]]: از [[پیامبر اسلام]]{{صل}} [[نقل]] شده است: «[[امامت]] (و [[رهبری]]) [[شایسته]] نیست جز برای کسی که سه [[خصلت]] در او باشد؛ ورعی که او را از [[نافرمانی خدا]] باز دارد، حلمی که با داشتن آن بر [[خشم]] و [[غضب]] خویش غالب شود و [[مدیریت]] خوب در قلمرو [[ولایت]] و [[سرپرستی]] خویش، تا جایی که برای [[مردم]] همچون [[پدری]] [[مهربان]] باشد»<ref>{{متن حدیث|لاَ تَصْلُحُ اَلْإِمَامَةُ إِلاَّ لِرَجُلٍ فِیهِ ثَلاَثُ خِصَالٍ: وَرَعٌ یَحْجُزُهُ عَنْ مَعَاصِی اَللَّهِ وَ حِلْمٌ یَمْلِکُ بِهِ غَضَبَهُ وَ حُسْنُ اَلْوَلاَیَةِ عَلَی مَنْ یَلِی حَتَّی یَکُونَ لَهُمْ کَالْوَالِدِ اَلرَّحِیمِ وَ فِی رِوَایَةٍ أُخْرَی حَتَّی یَکُونَ لِلرَّعِیَّةِ کَالْأَبِ اَلرَّحِیمِ}}؛ کافی، ج۱، باب ما یجب من حق الامام، ح۸، ص۴۰۷.</ref>. در [[حدیث]] دیگری، [[امام حسین]]{{ع}} این دو شرط را چنین بیان فرموده است: «تنها کسی میتواند [[امام]] و [[حاکم]] [[مسلمانان]] باشد که از روی [[قرآن]] [[حکم]] کند، مجری کامل [[عدالت]] باشد، [[متدین]] به [[دین حق]] بوده و جلو همه هواهای نفس خویش را گرفته باشد»<ref>{{متن حدیث|مَا اَلْإِمَامُ إِلاَّ اَلْحَاکِمُ بِالْکِتَابِ اَلْقَائِمُ بِالْقِسْطِ اَلدَّائِنُ بِدِینِ اَلْحَقِّ اَلْحَابِسُ نَفْسَهُ عَلَی ذَاتِ اَللَّهِ وَ اَلسَّلاَمُ}}؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج۲، ص۳۹.</ref>.
| |
| # [[تدبیر]] و [[مدیریت]]: به [[حکم عقل]] و [[منطق]] صحیح، [[حاکم]] [[جامعه اسلامی]] باید [[توانایی]] [[مدیریت]] و [[رهبری]] را دارا باشد. در [[روایات اسلامی]] نیز به این اصل [[عقلی]] تصریح شده چنانچه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} میفرماید: «ای [[مردم]]! [[شایستهترین]] افراد برای این کار [[امامت]] و [[حکومت]] کسی است که بر آن تواناتر و از [[حکم خدا]] دربارۀ آن آگاهتر است»<ref>{{متن حدیث|أَیُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّ أَحَقَّ اَلنَّاسِ بِهَذَا اَلْأَمْرِ أَقْوَاهُمْ عَلَیْهِ وَ أَعْلَمُهُمْ بِأَمْرِ اَللَّهِ فِیهِ}}؛ سید رضی، نهج البلاغه، خطبه۱۷۳.</ref>.<ref>ر.ک: [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید ۵ (کتاب)|معارف و عقاید ۵]]، جلد ۲ ص ۲۱۱-۲۲۰.</ref>
| |
|
| |
|
| == [[شئون ولایت فقیه]] == | | == [[شئون ولایت فقیه]] == |
