احمد بن عبدالله بن عیسی بن مصقله قمی

آشنایی اجمالی

احمد بن عبدالله بن عیسی بن مصقلة القمی^[۱]، از محدثان اشعری قم که از راویان طبقه ششم شمرده می‌شود، از اصحاب امام جواد(ع) بود و از آن حضرت روایت کرده است^[۲]. احمد بن عبدالله افزون بر امام معصوم، از محدثانی همچون بکیر بن الفضل (بکر بن الفضیل) و زرارة بن أعین حدیث آموخته و روایت کرده است^[۳]. در منابع رجالی، تنها محمد بن عبدالرحمن بن سلام^[۴] به عنوان شاگرد و راوی از وی شناخته می‌شود.

بزرگانی چون نجاشی، ابن داوود و علامه حلی بر وثاقت وی تأکید کرده‌اند^[۵]. نجاشی نوشته است: احمد بن عبدالله ثقه است^[۶]. همچنین با توجه به چارچوب کتاب رجالی نجاشی، وی امامی مذهب دانسته شده است. کتاب‌های نسخة عن أبی جعفر الثانی(ع)^[۷] و نسخة الجواد(ع)^[۸] از آثار اوست^[۹].

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲

پانویس

↑ علامه حلی در ضبط «مصقلة» می‌نویسد: بفتح المیم و إسکان الصاد المهملة و فتح القاف، بغیر یاء قبل الدال؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰، ش۵۱.
ر.ک: رجال النجاشی، ص۱۰۱، ش۲۵۲؛ إیضاح الإشتباه، ص۱۱۲، ش۹۰؛ إبن داوود، الرجال، ص۳۱، ش۹۰؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰، ش۲۱؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۳۰، ش۲۵۲؛ جامع الرواة، ج۱، ص۵۲؛ إکلیل المنهج، ص۴۸۴، ش۹۶۱؛ منتهی المقال، ج۱، ص۲۷۷، ش۱۶۸؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۸، ش۱۸۶۷؛ شعب المقال، ص۴۷، ش۴۲؛ تنقیح المقال، ج۶، ص۲۶۹، ش۱۱۱۴؛ أعیان الشیعة، ج۳، ص۱۱؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۱۳، ش۱۱۲۸؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۴۹۷، ش۴۱۲.
↑ قال محمد بن العباس حدثنا عبدالعزیز بن یحیی عن محمد بن عبدالرحمن بن سلام عن کثیر عن عبدالله بن عیسی بن مصقلة القمی (به قرینه سند قبلی عبارت «عن أبیه» در این سند افتاده است) عن زرارة بن أعین عن أبی جعفر الباقر(ع)...؛ تأویل الآیات الظاهرة، ص۳۱۶.
یادآوری می‌شود، عبارت عن کثیر عن عبدالله بن عیسی، مصحف عن أحمد بن عبدالله بن عیسی... است؛ زیرا این حدیث در بحارالأنوار (ج۲۵، ص۲۲۰، ح۱۹) بدون لفظ «کثیر» و در تفسیر البرهان (ج۳، ص۷۹۰، ح۷۰۸۴) با تعبیر عن أحمد بن عبدالله بن عیسی بن مصقلة القمی نقل گردیده است.
و قال أیضاً حدثنا عبدالعزیز بن یحیی عن محمد بن عبدالرحمن بن سلام عن أحمد بن عبدالله عن أبیه عن زرارة قال:..؛ تأویل الآیات الظاهرة، ص۵۴۵.
رجال النجاشی، ص۱۰۱، ش۲۵۲.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۱، ص۳۰۲، به نقل از: تأویل الآیات الظاهرة، ص۵۰۴؛ البرهان، ج۳، ص۷۹۰، ح۷۰۸۵.
↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱۱، ص۳۰۲.
↑ ر.ک: إبن داوود، الرجال، ص۳۱، ش۹۰؛ رجال النجاشی، ص۱۰۱، ش۲۵۲؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰، ش۵۱.
↑ رجال النجاشی، ص۱۰۱، ش۲۵۲.
↑ آقا بزرگ تهرانی در تعریف «نسخه» نوشته است: (النسخة) عنوان عام لبعض رسائل صغیرة من مؤلفات القرون الأولی تحتوی علی مسائل و احکام عملیة دینیة فهی من مصادر التشریع. و هی کالأصول الأربعمائة التی... یرویها الراوی لها عن مصنفه مع الواسطة أو بلا واسطة، فیعبر عنها بـ «نسخة فلان عن فلان»، الذریعة، ج۲۴، ص۱۴۸.
↑ الذریعة، ج۲۴، ص۱۴۸، ش۷۴۶.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۳۶۲-۳۶۵.

[1] علامه حلی در ضبط «مصقلة» می‌نویسد: بفتح المیم و إسکان الصاد المهملة و فتح القاف، بغیر یاء قبل الدال؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰، ش۵۱.
ر.ک: رجال النجاشی، ص۱۰۱، ش۲۵۲؛ إیضاح الإشتباه، ص۱۱۲، ش۹۰؛ إبن داوود، الرجال، ص۳۱، ش۹۰؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰، ش۲۱؛ نقد الرجال، ج۱، ص۱۳۰، ش۲۵۲؛ جامع الرواة، ج۱، ص۵۲؛ إکلیل المنهج، ص۴۸۴، ش۹۶۱؛ منتهی المقال، ج۱، ص۲۷۷، ش۱۶۸؛ طرائف المقال، ج۱، ص۲۷۸، ش۱۸۶۷؛ شعب المقال، ص۴۷، ش۴۲؛ تنقیح المقال، ج۶، ص۲۶۹، ش۱۱۱۴؛ أعیان الشیعة، ج۳، ص۱۱؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۳۱۳، ش۱۱۲۸؛ قاموس الرجال، ج۱، ص۴۹۷، ش۴۱۲.

[2] قال محمد بن العباس حدثنا عبدالعزیز بن یحیی عن محمد بن عبدالرحمن بن سلام عن کثیر عن عبدالله بن عیسی بن مصقلة القمی (به قرینه سند قبلی عبارت «عن أبیه» در این سند افتاده است) عن زرارة بن أعین عن أبی جعفر الباقر(ع)...؛ تأویل الآیات الظاهرة، ص۳۱۶.
یادآوری می‌شود، عبارت عن کثیر عن عبدالله بن عیسی، مصحف عن أحمد بن عبدالله بن عیسی... است؛ زیرا این حدیث در بحارالأنوار (ج۲۵، ص۲۲۰، ح۱۹) بدون لفظ «کثیر» و در تفسیر البرهان (ج۳، ص۷۹۰، ح۷۰۸۴) با تعبیر عن أحمد بن عبدالله بن عیسی بن مصقلة القمی نقل گردیده است.
و قال أیضاً حدثنا عبدالعزیز بن یحیی عن محمد بن عبدالرحمن بن سلام عن أحمد بن عبدالله عن أبیه عن زرارة قال:..؛ تأویل الآیات الظاهرة، ص۵۴۵.
رجال النجاشی، ص۱۰۱، ش۲۵۲.

[3] تفسیر کنز الدقائق، ج۱۱، ص۳۰۲، به نقل از: تأویل الآیات الظاهرة، ص۵۰۴؛ البرهان، ج۳، ص۷۹۰، ح۷۰۸۵.

[4] تفسیر کنز الدقائق، ج۱۱، ص۳۰۲.

[5] ر.ک: إبن داوود، الرجال، ص۳۱، ش۹۰؛ رجال النجاشی، ص۱۰۱، ش۲۵۲؛ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰، ش۵۱.

[6] رجال النجاشی، ص۱۰۱، ش۲۵۲.

[7] آقا بزرگ تهرانی در تعریف «نسخه» نوشته است: (النسخة) عنوان عام لبعض رسائل صغیرة من مؤلفات القرون الأولی تحتوی علی مسائل و احکام عملیة دینیة فهی من مصادر التشریع. و هی کالأصول الأربعمائة التی... یرویها الراوی لها عن مصنفه مع الواسطة أو بلا واسطة، فیعبر عنها بـ «نسخة فلان عن فلان»، الذریعة، ج۲۴، ص۱۴۸.

[8] الذریعة، ج۲۴، ص۱۴۸، ش۷۴۶.

[9] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۲، ص۳۶۲-۳۶۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]