المغازی (کتاب)
| المغازی | |
|---|---|
 | |
| زبان | عربی |
| نویسنده | محمد بن عمر واقدی |
| موضوع | |
| مذهب | اهل سنت |
| ناشر | انتشارات مؤسسة الأعلمی للمطبوعات |
| محل نشر | بیروت، لبنان |
| فهرست جلدها | 3 |
المغازی، کتابی است سه جلدی که به بررسی تاریخ زندگی و جنگهای پیامبر میپردازد. پدیدآورنده این اثر محمد بن عمر واقدی است و انتشارات مؤسسة الأعلمی للمطبوعات و برخی دیگر از ناشران انتشار آن را به عهده داشتهاند. این کتاب توسط ناشران مختلف به چاپ رسیده است[۱].
دربارهٔ کتاب
المغازی، اثر ابوعبدالله، محمد بن عمر واقدی (م ۲۰ق)
واقدی در سال ۱۳۰ق، اواخر حکومت مروان بن محمد اموی در مدینه متولد شد. او از سنین جوانی، بلکه نوجوانی، درباره کسب معلومات مربوط به سیره و جنگهای پیامبر(ص) سخت کوشش میکرده است. او در جوانی معاصر ابن اسحاق بود و در مدینه از مالک بن انس و ابومعشر سندی حدیث آموخت.
کتاب مغازی واقدی، کهنترین مغازی باقی مانده از منابع نخستین است که توجه اصلی آن به جنگها و سرایای رسول خدا(ص) بوده و اطلاعات منحصر به فردی در این حوزه به دست میدهد[۲]. البته ضمن توجه ویژه به جنگها و سرایا، به تاریخ زندگانی آن حضرت نیز پرداخته و بیشتر حوادث ده ساله حاکمیت پیامبر(ص) را در بر میگیرد. شیوه واقدی در جمعآوری اخبار مغازی، تحقیق درباره مکانهای تاریخی بود و به صرف نقل بسنده نمیکرد، از این رو، به هر یک از فرزندان صحابه و شهدا و وابستگان آنها که میرسید، میپرسید: آیا از کسی خبری درباره چگونگی شهادت و محل مرگ خویشاوند خود شنیدهای؟ و چون به او خبر میدادند، شخصاً به جایی که گفته شده بود میرفت و آنجا را مشاهده میکرد. چیرگی واقدی در شناختن مواضع مختلف به آن درجه است که گفتهاند هنگامی که هارون الرشید و یحیی بن خالد برمکی در سفر حج خود به مدینه رسیدند، در جستجوی راهنمایی بودند که آنها را به محل مزار شهیدان و جایگاه جنگها راهنمایی کند، آنها را به واقدی حواله کردند و او مواضع و مزارها را به آن دو نشان داد. در پی این آشنایی واقدی با عباسیان و وزیران برمکی، او در سال ۱۸۰ ق از مدینه به عراق رفت و پس از مدتی قاضی ناحیه شرقی بغداد شد. ابن سعد، کاتب واقدی و از برجستهترین شاگردان اوست. قریب سی اثر از واقدی گزارش شده است[۳] که مهمترین آنها المغازی است[۴].
فهرست کتاب
الجزء الأول
- هویة الکتاب
- مقدمة التحقیق
- مراجع التحقیق
- مقدمة الکتاب
- سریة حمزة بن عبدالمطلب
- سریة عبیدة بن الحارث إلی رابغ
- سریة سعد بن أبی وقاص إلی الخرار
- غزوة الأبواء
- غزوة بواط
- غزوة بدر الأولی
- غزوة ذی العشیرة
- سریة نخلة
- بدر القتال
- ذکر سریة قتل عصماء بنت مروان
- سریة قتل أبی عفک
- غزوة قینقاع
- غزوة السویق
- غزوة قرارة الکدر
- قتل ابن الأشرف
- شان غزوة غطفان بذی امر
- غزوة بنیسلیم ببحران بناحیة الفرع
- شأن سریة القردة
- غزوة أحد
- ذکر من قتل بأحد من المسلمین
- تسمیة من قتل من المشرکین
- ما نزل من القرآن بأحد
- غزوة حمراء الأسد
- غزوة بئر معونة فی صفر علی رأس ستة وثلاثین شهرا
- تسمیة من استشهد من قریش
- غزوة الرجیع فی صفر علی رأس ستة وثلاثین شهرا
- غزوة بنی النضیر
- ذکر ما نزل من القرآن فی بنی النضیر
- غزوة بدر الموعد
- سریة ابن عتیک إلی أبی رافع
- غزوة ذات الرقاع
- غزوة دومة الجندل
- غزوة المر یسیع
- فهرست موضوعات
- نماذج من صور النسخة الخطیة
- القسم الإنجلیزی
الجزء الثانی
- هویة الکتاب
- ذکر ما کان من أمر ابن أبی
- ذکر عائشة رضی الله عنها و أصحاب الإفک
- غزوة الخندق
- ذکر نعیم بن مسعود
- باب ما أنزل الله من القرآن فی الخندق
- ذکر من قتل من المسلمین یوم الخندق
- ذکر من قتل من المشرکین
- ذکر ما قیل من الشعر فی الخندق
- باب غزوة بنی قریظة
- ذکر قسم المغنم و بیعه
- ذکر سعد بن معاذ
- ذکر من قتل من المسلمین فی حصار بنی قریظة
- باب شأن سریة عبدالله بن أنیس إلی سفیان بن خالد بن نبیح
- غزوة القرطاء
- غزوة بنی لحیان
- غزوة الغابة
- ذکر من قتل من المسلمین و من المشرکین
- سریة عکاشة بن محصن إلی الغمر فی شهر ربیع الأول سنة ست
- سریة محمد بن مسلمة إلی ذی القصة إلی بنی ثعلبة و عوال فی ربیع الآخر
- سریة أمیرها أبو عبیدة إلی ذی القصة
- سریة زید بن حارثة إلی العیص فی جمادی الأولی سنة
- سریة زید بن حارثة إلی الطرف فی جمادی الآخرة سنة
- سریة زید بن حارثة إلی حسمی فی جمادی الآخرة سنة
- سریة أمیرها عبدالرحمن بن عوف إلی دومة الجندل فی شعبان سنة
- سریة علی بن أبیطالب(ع) إلی بنی سعد بفدک فی شعبان سنة
- سریة زید بن حارثة إلی أم قرفة فی رمضان سنة
- ذکر من قتل أم قرفة
- سریة أمیرها عبدالله بن رواحة إلی أسیر بن زارم فی شوال سنة ست
- سریة أمیرها کرز بن جابر
- غزوة الحدیبیة
- غزوة خیبر
- سریة عمر بن الخطاب رضی الله عنه إلی تربة فی شعبان سنة سبع
- سریة أبی بکر رضی الله عنه إلی نجد فی شعبان سنة سبع
- سریة بشیر بن سعد إلی فدک فی شعبان سنة سبع
- سریة بنی عبد بن ثعلبة علیها غالب بن عبدالله إلی المیفعة فی رمضان سنة سبع
- سریة بشیر بن سعد إلی الجناب سنة سبع
- غزوة القضیة
- سریة ابن أبی العوجاء السلمی فی ذی الحجة سنة سبع
- إسلام عمرو بن العاص
- سریة أمیرها غالب بن عبدالله بالکدید فی صفر سنة ثمان
- سریة کعب بن عمیر إلی ذات أطلاح فی شهر ربیع الأول سنة ثمان
- سریة شجاع بن وهب إلی السی من أرض بنی عامر من ناحیة رکبة فی ربیع الأول سنة ثمان، وسریة إلی خثعم بتبالة
- غزوة مؤتة
- ذکر من استشهد بمؤتة من بنی هاشم و غیرهم
- غزوة ذات السلاسل
- سریة الخبط أمیرها أبو عبیدة
- سریة خضرة أمیرها أبو قتادة فی شعبان سنة ثمان
- شأن غزوة الفتح
- فهرست موضوعات
الجزء الثالث
- شأن هدم العُزَّی
- باب ذکر من قتل من المسلمین یوم الفتح
- غزوة بنی جذیمة
- غزوة حنین
- تسمیة من استشهد بحنین
- شأن غزوة الطائف
- تسمیة من استشهد بالطائف
- شأن مسیر النبی(ص) إلی الجعرانة
- ذکر وفد هوازن
- قدوم عروة بن مسعود
- بعثة رسول الله صلی الله علیه و سلّم المصدقین
- بعثة الولید بن عقبة إلی بنی المصطلق
- باب شأن سریة قطبة بن عامر إلی خثعم فی صفر سنة تسع
- سریة بنی کلاب أمیرها الضحاک بن سفیان الکلابی
- شأن سریة أمیرها علقمة بن مجزز المدلجی فی ربیع الآخر سنة تسع
- سریة علی بن أبی طالب(ع) إلی الفلس فی ربیع الآخر سنة تسع
- غزوة تبوک
- ذکر ما نزل من القرآن فی غزوة تبوک
- غزوة أکیدر بن عبد الملک بدومة الجندل فی رجب سنة تسع، و هی علی عشرة أمیال من المدینة
- ذکر ما نزل من القرآن فی غزوة تبوک
- حجة أبی بکر رضی الله عنه سنة تسع
- سریة علی بن أبی طالب(ع) إلی الیمن
- باب ما جاء فیما یؤخذ من الصدقات
- حجة الوداع
- عیادة النبی(ص) لسعد بن أبی وقاص بعد حجة الوداع
- غزوة أسامة بن زید مؤتة
- فهرست موضوعات
- الفهارس العامه
- استدراکات و تصویبات
دربارهٔ پدیدآورنده
ابوعبدالله محمد بن عمر واقدی، یکی از علمای برجسته و سرشناس اهل سنت در زمینه حدیث، ادیب، مفسر، فقیه و مورخی مشهور آگاه به اخبار جنگها و غزوات بود. واقدی در سال ۱۳۰ هجری، در مدینه به دنیا آمد. او دوران فراگیری دانش را در مدینه گذراند و پس از آن به شام رفت و دوباره به بغداد بازگشت و مدتی مأمون سمت قاضی عسکر را به او سپرد. او در سال ۲۰۷ هجری هنگامی که هفتاد و هشت ساله بود در بغداد درگذشت و در خیزران به خاک سپرده شد.
مهمترین اثر واقدی، کتاب المغازی میباشد. از مهمترین خصوصیات کتاب المغازی این است که کاملترین کتاب تاریخی از جهت نظم و ترتیب تاریخی نسبت به دوره خودش میباشد. تعداد زیادی از کتب مغازی همچون کتاب سیره ابن اسحاق بدون تاریخ است یعنی وقایع و حوادث ذکر شده تاریخ ندارند، اما کتاب المغازی واقدی تاریخ بندی و منظم است. در مجموع، کتاب المغازی واقدی کاملترین و بهترین تاریخ برای زندگی پیامبر اسلام(ص) میباشد.[۵]پانویس
- ↑ کتابخانه دیجیتال نور
- ↑ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۳، ص۵.
- ↑ ابن ندیم، الفهرست، ص۱۶۶، مروی.
- ↑ برای آگاهی بیشتر از شرح حال وی ر.ک: مقدمه مارسدن جونز، محقق کتاب المغازی واقدی، ص۸-۱۰.
- ↑ مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی