جمیل بن صالح اسدی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام صادق است. جمیل بن صالح اسدی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: جمیل بن صالح اسدی در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
جمیل بن صالح اسدی کوفی[۱] از راویان امامی است که از اصحاب امام صادق(ع)[۲] و امام کاظم(ع)[۳] به شمار میرود و از آن دو بزرگوار روایت کرده است[۴]. جمیل بن صالح افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون أبو عبیدة الحذاء، حمران بن أعین، برید الکنّاسی، ابان بن تغلب و برخی دیگر حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان محمد بن أبی عمیر، حسن بن محبوب، قاسم بن محمد جوهری و قاسم بن سلیمان[۵] میباشند. وی در طبقه پنجم راویان جای دارد[۶].
بزرگانی چون نجاشی بر وثاقت وی تأکید کردهاند. نام وی در کتب رجالی قدما مانند رجال برقی، رجال نجاشی، الفهرست و رجال شیخ طوسی عنوان شده و مورد اعتماد محدثان و راویان قمی و کوفی بوده است، از این رو هر دو گروه به او طریق روایی دارند[۷]. علامه حلی و ابن داوود نیز او را در قسم یکم کتاب رجالشان عنوان کردهاند و راویان جلیلالقدری مانند ابن أبی عمیر و حسن بن محبوب کتابش را روایت کردهاند[۸]. مضامین روایاتش نیز مؤید امامی بودنش هستند و ۲۹ بار در اسناد روایات تفسیر کنز الدقائق و به گزارش از کتابهای تأویل الآیات الظاهره، معانی الأخبار، الکافی و تفسیر القمی آمده است[۹]
از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده، اما یک اثر علمی که نجاشی از آن به نام نسخه[۱۰] و شیخ طوسی به عنوان اصل[۱۱] یاد کردهاند، از آثار اوست[۱۲].
منابع
پانویس
- ↑ ر.ک: رجال البرقی، ص۴۱؛ رجال النجاشی، ص۱۲۷، ش۳۲۹؛ رجال الطوسی، ص۱۷۷، ش۲۱۰۲؛ الفهرست (طوسی)، ص۱۱۴، ش۱۵۵؛ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۳۴، ش۲؛ الرجال (ابن داود)، ص۹۲، ش۳۴۳؛ معالم العلماء، ص۳۲، ش۱۷۵؛ منهج المقال، ص۲۵۹، ش۱۱۳۴؛ نقد الرجال، ج۱، ص۳۷۰، ش۱۰۴۷؛ مجمع ا الرجال، ج۲، ص۵۲؛ جامع الرواه، ج۱، ص۱۶۷، ش۱۳۲۵؛ الوجیزة فی الرجال، ص۴۸، ش۴۰۰؛ منتهی المقال، ج۲، ص۲۹۲، ش۶۱۵؛ شعب المقال، ص۶۲، ش۱۵۲؛ تنقیح المقال، ج۱۶، ص۱۹۹، ش۴۱۹۲؛ أعیان الشیعه، ج۴، ص۲۲۱؛ معجم رجال الحدیث، ج۵، ص۱۳۲، ش۲۳۷۴؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۲۳۸، ش۲۹۲۸؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۷۱۶، ش۱۵۸۱.
- ↑ رجال البرقی، ص۴۱؛ رجال الطوسی، ص۱۷۷، ش۲۱۰۲.
- ↑ رجال النجاشی، ص۱۲۷، ش۳۲۹: روی عن أبی عبدالله و أبی الحسن(ع).
- ↑ ر.ک: المحاسن، ج۱، ص۴۹، (ح۶۹)، ص۲۵۸، (ح ۳۰۱)، ص۲۸۵، (ح۴۲۵)؛ ج۲، ص۳۶۵، (ح ۱۰۹) و ص۶۰۳، (ح ۲۹ - ۳۰) و...؛ شاید برای اینکه جمیل بن صالح در مدینه و امام صادق(ع) در کوفه بوده و به آن حضرت دسترسی نداشته است، چنانکه از بعضی روایات فهمیده میشود؛ برای نمونه: «أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ قَالَ: کَانَتْ عِنْدِی جَارِیَةٌ بِالْمَدِینَةِ فَارْتَفَعَ طَمْثُهَا فَجَعَلْتُ لِلَّهِ عَلَیَّ نَذْراً إِنْ هِیَ حَاضَتْ فَعَلِمْتُ بَعْدُ أَنَّهَا حَاضَتْ قَبْلَ أَنْ أَجْعَلَ النَّذْرَ فَکَتَبْتُ إِلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) وَ أَنَا بِالْمَدِینَةِ فَأَجَابَنِی إِنْ کَانَتْ حَاضَتْ قَبْلَ النَّذْرِ فَلَا عَلَیْکَ وَ إِنْ کَانَتْ حَاضَتْ بَعْدَ النَّذْرِ فَعَلَیْکَ». الکافی، ج۷، ص۴۵۵، ح۴؛ الکافی، ج۵، ص۷۱، ح۲؛ نیز الکافی، ج۳، ص۱۱۶، ح۱؛ ج۴، ص۱۹۴، ح۳؛ ج۵، ص۱۳۷؛ ج۸، ص۳۸۳، ح۵۸۱؛ الکافی، ج۷، ص۴۵۷، ح۱۷.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۱، ص۹۴؛ ج۹، ص۴۲۵؛ ج۱۲، ص۳۵۵؛ الکافی، ج۳، ص۳۹۱، ح۱۷؛ ج۵، ص۷۶، ح۱۳.
- ↑ الموسوعة الرجالیه، طبقات رجال الکافی، ص۹۲.
- ↑ رجال النجاشی، ص۱۲۷، ش۳۲۹: طریق القمیین إلیه ما أخبرنا به الحسین بن عبید الله عن أحمد بن جعفر، عن أحمد بن إدریس، عن عبدالله بن محمد بن عیسی، عن الحسن بن محبوب، عنه به. و أما روایة الکوفیین، فأخبرنا محمد بن عثمان، عن جعفر بن محمد بن إبراهیم، عن عبید الله بن أحمد بن نهیک، عن ابن أبی عمیر، عنه به.
- ↑ رجال النجاشی، ص۱۲۷.
- ↑ تفسیر کنز الدقائق، ج۲، ص۲۹۷ به گزارش از کتاب معانی الأخبار، ص۱۷۴ - ۱۷۵، ح۱؛ الکافی، ج۱، ص۴۱۵، ح۱۷؛ الکافی، ج۵، ص۳۴۸، ح۳؛ الکافی، ج۵، ص۴۵۵، ح۱.
- ↑ رجال النجاشی، ص۱۲۷، ش۳۲۹: و أکثر ما یری منه نسخة روایة الحسن بن محبوب أو محمد بن أبی عمیر.
- ↑ طوسی، الفهرست، ص۹۴، ش۱۵۵: له أصل أخبرنا به ابن أبی جید، عن ابن الولید، عن الصفار، عن محمد ابن الحسین بن أبی الخطاب، عن غیر واحد، عن جمیل بن صالح.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۶۲۱-۶۲۵.