حسن بن ظریف کوفی

آشنایی اجمالی

ابو محمد حسن بن ظریف بن ناصح کوفی، از اصحاب امام هادی(ع)^[۱] و از راویان طبقه ششم یا هفتم به‌شمار می‌رود^[۲] که دوره چهار امام (از امام رضا(ع) تا امام عسکری(ع)) را درک کرده و با امام عسکری(ع) مکاتباتی نیز داشته است^[۳].

علما و رجال‌نویسان بر وثاقت و جلالت قدر حسن بن ظریف تأکید کرده‌اند. بزرگانی چون نجاشی به وثاقت وی تصریح نموده^[۴] و علامه حلی نام او را در بخش نخست کتاب رجالی خود آورده است^[۵]. در منابع اهل سنت نیز ابن ماکولا به جایگاه وی و پدرش در میان شیوخ شیعه اشاره کرده است^[۶]. نقل روایات این راوی توسط فقها و محدثان بزرگ قمی و روایت کتاب او توسط راویان متعدد، حکایت از اعتماد کامل محدثان به وی دارد^[۷]. همچنین روایت مضامینی چون حدیث لوح حضرت فاطمه(س) که به اسامی ائمه دوازده‌گانه تصریح دارد، از شواهد مذهب امامی او شمرده شده است^[۸]. «کتاب نوادر» از آثار اوست^[۹].^[۱۰]

جستارهای وابسته

ظریف بن ناصح (پدر)

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶

پانویس

↑ رجال الطوسی، ص۳۸۵، ش۵۶۷۴.
↑ الموسوعة الرجالیه، ج۴، ص۱۰۴ و ج۷، ص۲۴۰.
↑ أ. «إِسْحَاقُ قَالَ حَدَّثَنِی الْحَسَنُ بْنُ ظَرِیفٍ قَالَ: اخْتَلَجَ فِی صَدْرِی مَسْأَلَتَانِ أَرَدْتُ الْکِتَابَ فِیهِمَا إِلَی أَبِی مُحَمَّدٍ(ع) فَکَتَبْتُ أَسْأَلُهُ عَنِ الْقَائِمِ(ع) إِذَا قَامَ بِمَا یَقْضِی وَ أَیْنَ مَجْلِسُهُ الَّذِی یَقْضِی فِیهِ بَیْنَ النَّاسِ وَ أَرَدْتُ أَنْ أَسْأَلَهُ عَنْ شَیْءٍ لِحُمَّی الرِّبْعِ فَأَغْفَلْتُ خَبَرَ الْحُمَّی فَجَاءَ الْجَوَابُ سَأَلْتَ عَنِ الْقَائِمِ فَإِذَا قَامَ قَضَی بَیْنَ النَّاسِ بِعِلْمِهِ کَقَضَاءِ دَاوُدَ(ع) لَا یَسْأَلُ الْبَیِّنَةَ وَ کُنْتَ أَرَدْتَ أَنْ تَسْأَلَ لِحُمَّی الرِّبْعِ فَأُنْسِیتَ فَاکْتُبْ فِی وَرَقَةٍ وَ عَلِّقْهُ عَلَی الْمَحْمُومِ فَإِنَّهُ یَبْرَأُ بِإِذْنِ اللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ﴿قُلْنَا يَا نَارُ كُونِي بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَى إِبْرَاهِيمَ﴾ فَعَلَّقْنَا عَلَیْهِ مَا ذَکَرَ أَبُو مُحَمَّدٍ(ع) فَأَفَاقَ». (الکافی، ج۱، ص۵۰۹، ح۱۳).
ملا صالح مازندرانی: و حمی الربع هی أن تأخذ یوما و تترک یومین فتکون الدورة الثانیة فی الیوم الرابع. (شرح الکافی (ملاصالح مازندرانی)، ج۷، ص۳۲۴).
ب. حدثنی الحسن بن ظریف قال: کتبت إلی أبی محمد أ سأله ما معنی قول رسول الله(ص) لأمیرالمؤمنین(ع) من کنت مولاه فهذا مولاه قال: أراد بذلک أن یجعله علما یعرف به حزب الله عند الفرقة. (کشف الغمه، ج۲، ص۴۲۳).
ج. و قال: کتبت إلی أبی محمد و قد ترکت التمتع منذ ثلاثین سنة و قد نشطت لذلک و کان فی الحی امرأة وصفت لی بالجمال فمال قلبی إلیها و کانت عاهرا لا تمنع ید لامس فکرهتها ثم قلت: قد قال تمتع بالفاجرة فإنک تخرجها من حرام إلی حلال فکتبت إلی أبی محمد أشاوره فی المتعة و قلت: أیجوز بعد هذه السنین أن أتمتع؟ فکتب: إنما تحیی سنة و تمیت بدعة فلا بأس و إیاک و جارتک المعروفة بالعهر و إن حدثتک نفسک إن آبائی قالوا تمتع بالفاجرة فإنک تخرجها من حرام إلی حلال فهذه امرأة معروفة بالهتک و هی جارة و أخاف علیک استفاضة الخبر فیها؛ فترکتها و لم أتمتع بها و تمتع بها و تمتعها شاذان بن سعید، رجل من إخواننا و جیراننا، فاشتهر بها حتی علا أمره و صار إلی السلطان و غرم بسببها مالا نفیسا، أعاذنی الله من ذلک ببرکة سیدی. (کشف الغمه، ج۲، ص۴۲۳-۴۲۴).
↑ رجال النجاشی، ص۶۱، ش۱۴۰.
↑ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۱۰۷، ش۳۸.
↑ إکمال الکمال، ج۵، ص۲۷۷-۲۷۸.
↑ له نوادر، و الرواة عنه کثیرون. (رجال النجاشی، ص۶۱، ش۱۴۰).
↑ الإمامة و التبصره، ص۱۰۳، ح۹۲؛ الکافی، ج۱، ص۵۲۷، ح۳.
↑ ر.ک: رجال النجاشی، ص۶۱، ش۱۴۰: له نوادر، و الرواة عنه کثیرون؛
طوسی، الفهرست، ص۱۲۵، ش۱۶۷: له کتاب، أخبرنا به عدة من أصحابنا، عن أبی المفضل، عن ابن بطة، عن أحمد بن أبی عبدالله، عن الحسن بن ظریف.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶، ص۵۵۲-۵۵۹.

[1] رجال الطوسی، ص۳۸۵، ش۵۶۷۴.

[2] الموسوعة الرجالیه، ج۴، ص۱۰۴ و ج۷، ص۲۴۰.

[3] أ. «إِسْحَاقُ قَالَ حَدَّثَنِی الْحَسَنُ بْنُ ظَرِیفٍ قَالَ: اخْتَلَجَ فِی صَدْرِی مَسْأَلَتَانِ أَرَدْتُ الْکِتَابَ فِیهِمَا إِلَی أَبِی مُحَمَّدٍ(ع) فَکَتَبْتُ أَسْأَلُهُ عَنِ الْقَائِمِ(ع) إِذَا قَامَ بِمَا یَقْضِی وَ أَیْنَ مَجْلِسُهُ الَّذِی یَقْضِی فِیهِ بَیْنَ النَّاسِ وَ أَرَدْتُ أَنْ أَسْأَلَهُ عَنْ شَیْءٍ لِحُمَّی الرِّبْعِ فَأَغْفَلْتُ خَبَرَ الْحُمَّی فَجَاءَ الْجَوَابُ سَأَلْتَ عَنِ الْقَائِمِ فَإِذَا قَامَ قَضَی بَیْنَ النَّاسِ بِعِلْمِهِ کَقَضَاءِ دَاوُدَ(ع) لَا یَسْأَلُ الْبَیِّنَةَ وَ کُنْتَ أَرَدْتَ أَنْ تَسْأَلَ لِحُمَّی الرِّبْعِ فَأُنْسِیتَ فَاکْتُبْ فِی وَرَقَةٍ وَ عَلِّقْهُ عَلَی الْمَحْمُومِ فَإِنَّهُ یَبْرَأُ بِإِذْنِ اللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ﴿قُلْنَا يَا نَارُ كُونِي بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَى إِبْرَاهِيمَ﴾ فَعَلَّقْنَا عَلَیْهِ مَا ذَکَرَ أَبُو مُحَمَّدٍ(ع) فَأَفَاقَ». (الکافی، ج۱، ص۵۰۹، ح۱۳).
ملا صالح مازندرانی: و حمی الربع هی أن تأخذ یوما و تترک یومین فتکون الدورة الثانیة فی الیوم الرابع. (شرح الکافی (ملاصالح مازندرانی)، ج۷، ص۳۲۴).
ب. حدثنی الحسن بن ظریف قال: کتبت إلی أبی محمد أ سأله ما معنی قول رسول الله(ص) لأمیرالمؤمنین(ع) من کنت مولاه فهذا مولاه قال: أراد بذلک أن یجعله علما یعرف به حزب الله عند الفرقة. (کشف الغمه، ج۲، ص۴۲۳).
ج. و قال: کتبت إلی أبی محمد و قد ترکت التمتع منذ ثلاثین سنة و قد نشطت لذلک و کان فی الحی امرأة وصفت لی بالجمال فمال قلبی إلیها و کانت عاهرا لا تمنع ید لامس فکرهتها ثم قلت: قد قال تمتع بالفاجرة فإنک تخرجها من حرام إلی حلال فکتبت إلی أبی محمد أشاوره فی المتعة و قلت: أیجوز بعد هذه السنین أن أتمتع؟ فکتب: إنما تحیی سنة و تمیت بدعة فلا بأس و إیاک و جارتک المعروفة بالعهر و إن حدثتک نفسک إن آبائی قالوا تمتع بالفاجرة فإنک تخرجها من حرام إلی حلال فهذه امرأة معروفة بالهتک و هی جارة و أخاف علیک استفاضة الخبر فیها؛ فترکتها و لم أتمتع بها و تمتع بها و تمتعها شاذان بن سعید، رجل من إخواننا و جیراننا، فاشتهر بها حتی علا أمره و صار إلی السلطان و غرم بسببها مالا نفیسا، أعاذنی الله من ذلک ببرکة سیدی. (کشف الغمه، ج۲، ص۴۲۳-۴۲۴).

[4] رجال النجاشی، ص۶۱، ش۱۴۰.

[5] خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۱۰۷، ش۳۸.

[6] إکمال الکمال، ج۵، ص۲۷۷-۲۷۸.

[7] له نوادر، و الرواة عنه کثیرون. (رجال النجاشی، ص۶۱، ش۱۴۰).

[8] الإمامة و التبصره، ص۱۰۳، ح۹۲؛ الکافی، ج۱، ص۵۲۷، ح۳.

[9] ر.ک: رجال النجاشی، ص۶۱، ش۱۴۰: له نوادر، و الرواة عنه کثیرون؛
طوسی، الفهرست، ص۱۲۵، ش۱۶۷: له کتاب، أخبرنا به عدة من أصحابنا، عن أبی المفضل، عن ابن بطة، عن أحمد بن أبی عبدالله، عن الحسن بن ظریف.

[10] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶، ص۵۵۲-۵۵۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]