تردید: تفاوت میان نسخه‌ها

۲۲ بایت حذف‌شده ،  ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲
جز
خط ۳: خط ۳:
==مقدمه==
==مقدمه==
*منظور آن دسته از آیاتی است که در جهت زدایش تردید [[پیامبر]] به او هشدار داده شده است. البته نمونه‌ای از این [[هشدارها]] با لفظ [[شک]] آمده و یا شکی است که دیگران نسبت به [[پیامبر]]، کتاب و یا سخنان او دارند.
*منظور آن دسته از آیاتی است که در جهت زدایش تردید [[پیامبر]] به او هشدار داده شده است. البته نمونه‌ای از این [[هشدارها]] با لفظ [[شک]] آمده و یا شکی است که دیگران نسبت به [[پیامبر]]، کتاب و یا سخنان او دارند.
#{{متن قرآن|الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ}}<ref>«حق از (آن) پروردگار توست پس هیچ‌گاه از دو دلان مباش!» سوره بقره، آیه ۱۴۷.</ref> '''نکته''': «مفردات راغب در ذیل واژه می‌نویسد: مَرَی <ref>مِریة تردید داشتن درچیزی است ونوعی خاص ازشک است واصل آن از - مَریتُ الناقه - است هنگامی که پستان شتر ماده برای دوشیدن شیرلمس شود. - والامتراء والمما راة - استدلال واحتجاج درباره چیزی است که درباره شک وجوددارد: (مفردات راغب ص ۴۶۷)</ref>به معنی تردد داشتن در کاری، و [[مراء]] و محاجه بحث [[جدل]] درباره امری است که مورد تردید واقع شده است». و [[آیه]] فوق که پس از [[آیات]] تغییر [[قبله]] آمده، که تحولی [[عظیم]] در [[جامعه]] [[جزیرة العرب]] بوده است و باعث بحث‌های زیادی از طرف [[اهل کتاب]] شده که [[قبله]] [[پیامبر]] را به سوی [[قبله]] خود [[بیت المقدس]] می‌دانستند و در [[جامعه]] ایجاد [[شک]] وتردید می‌کردند و عده‌ای از [[مردم]] هم دو [[دل]] شده بودند و لذا [[خداوند]] به [[پیامبر]] می‌گوید:[[ حق]] آن چیزی است که از طرف [[خداوند]] بر تو نازل شده است و تو از [[شک]] کنندگان مباش.
#{{متن قرآن|الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ}}<ref>«حق از (آن) پروردگار توست پس هیچ‌گاه از دو دلان مباش!» سوره بقره، آیه ۱۴۷.</ref> '''نکته''': «مفردات راغب در ذیل واژه می‌نویسد: مَرَی <ref>مِریة تردید داشتن درچیزی است ونوعی خاص ازشک است واصل آن از - مَریتُ الناقه - است هنگامی که پستان شتر ماده برای دوشیدن شیرلمس شود. - والامتراء والمما راة - استدلال واحتجاج درباره چیزی است که درباره شک وجوددارد: (مفردات راغب ص ۴۶۷)</ref>به معنی تردد داشتن در کاری، و [[مراء]] و محاجه بحث [[جدل]] درباره امری است که مورد تردید واقع شده است». و [[آیه]] فوق که پس از [[آیات]] تغییر [[قبله]] آمده، که تحولی [[عظیم]] در [[جامعه]] [[جزیرة العرب]] بوده است و باعث بحث‌های زیادی از طرف [[اهل کتاب]] شده که [[قبله]] [[پیامبر]] را به سوی [[قبله]] خود [[بیت المقدس]] می‌دانستند و در [[جامعه]] ایجاد [[شک]] وتردید می‌کردند و عده‌ای از [[مردم]] هم دو [[دل]] شده بودند و لذا [[خداوند]] به [[پیامبر]] می‌گوید:[[حق]] آن چیزی است که از طرف [[خداوند]] بر تو نازل شده است و تو از [[شک]] کنندگان مباش.
#{{متن قرآن|الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ}}<ref>«حق از آن پروردگار توست پس، از دودلان مباش!» سوره آل عمران، آیه ۶۰.</ref>
#{{متن قرآن|الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ}}<ref>«حق از آن پروردگار توست پس، از دودلان مباش!» سوره آل عمران، آیه ۶۰.</ref>
#{{متن قرآن|وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ}}<ref>«آیا جز خداوند را به داوری بجویم حال آنکه اوست که (این) کتاب را روشن  به سوی شما فرو فرستاد و کسانی که به آنان کتاب داده‌ایم می‌دانند که آن (قرآن) فرو فرستاده‌ای راستین از سوی پروردگار توست پس به هیچ روی از تردیدکنندگان مباش!» سوره انعام، آیه ۱۱۴.</ref>
#{{متن قرآن|وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ}}<ref>«آیا جز خداوند را به داوری بجویم حال آنکه اوست که (این) کتاب را روشن  به سوی شما فرو فرستاد و کسانی که به آنان کتاب داده‌ایم می‌دانند که آن (قرآن) فرو فرستاده‌ای راستین از سوی پروردگار توست پس به هیچ روی از تردیدکنندگان مباش!» سوره انعام، آیه ۱۱۴.</ref>
خط ۱۵: خط ۱۵:
در دیدگاه مشهور چنین چیزی امکان پذیر نیست که مخاطب [[شک]] وتردید [[پیامبر]] قرار گرفته باشد، و احتمال نخست باشد، زیرا ساحت [[مقدس]] [[پیامبر]] منزه از [[شک و تردید]] است به ویژه در امر [[وحی]] و ناسازگاری این معنا با آیاتی که [[خداوند]] بر [[ایمان]] [[پیامبر]] [[گواهی]] می‌دهد: {{متن قرآن|آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ}}<ref>«این پیامبر به آنچه از (سوی) پروردگارش به سوی او فرو فرستاده‌اند، ایمان دارد و همه مؤمنان به خداوند و فرشتگانش و کتاب‌هایش و پیامبرانش، ایمان دارند (و می‌گویند) میان هیچ یک از پیامبران وی، فرق نمی‌نهیم و می‌گویند:  شنیدیم و فرمان بردیم؛ پروردگارا! آمرزش» سوره بقره، آیه ۲۸۵.</ref> همچنین این که: «فی» برای ظرفیت مجازی باشد مثل قول [[خداوند]] {{متن قرآن|فَلَا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِمَّا يَعْبُدُ هَؤُلَاءِ}}<ref>«پس، از آنچه آنان می‌پرستند در گمان مباش؛ جز به همان روش که پدرانشان پیش از این، (بت‌ها را) می‌پرستیده‌اند پرستش نمی‌کنند و ما بهره آنان را به ایشان ناکاسته خواهیم داد» سوره هود، آیه ۱۰۹.</ref>. جای تردید است که سیاق [[گفتگو]] را مشخص کند گرچه [[پیامبر]] مخاطب است، ولی برای شنیدن، [[مشرکین]] این محاوره انجام شده باشد که خطاب غیر مستقیم تأثیر بیشتری در [[انسان‌ها]] دارد، همانند این [[آیه]] {{متن قرآن|لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ}}<ref>«و به تو و به پیشینیان تو وحی شده است که اگر شرک بورزی بی‌گمان کردارت از میان خواهد رفت و بی‌شک از زیانکاران خواهی بود» سوره زمر، آیه ۶۵.</ref>. (التحریر وا لتنویر، ج ۱۱ ص ۱۷۶-۱۷۷).
در دیدگاه مشهور چنین چیزی امکان پذیر نیست که مخاطب [[شک]] وتردید [[پیامبر]] قرار گرفته باشد، و احتمال نخست باشد، زیرا ساحت [[مقدس]] [[پیامبر]] منزه از [[شک و تردید]] است به ویژه در امر [[وحی]] و ناسازگاری این معنا با آیاتی که [[خداوند]] بر [[ایمان]] [[پیامبر]] [[گواهی]] می‌دهد: {{متن قرآن|آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ}}<ref>«این پیامبر به آنچه از (سوی) پروردگارش به سوی او فرو فرستاده‌اند، ایمان دارد و همه مؤمنان به خداوند و فرشتگانش و کتاب‌هایش و پیامبرانش، ایمان دارند (و می‌گویند) میان هیچ یک از پیامبران وی، فرق نمی‌نهیم و می‌گویند:  شنیدیم و فرمان بردیم؛ پروردگارا! آمرزش» سوره بقره، آیه ۲۸۵.</ref> همچنین این که: «فی» برای ظرفیت مجازی باشد مثل قول [[خداوند]] {{متن قرآن|فَلَا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِمَّا يَعْبُدُ هَؤُلَاءِ}}<ref>«پس، از آنچه آنان می‌پرستند در گمان مباش؛ جز به همان روش که پدرانشان پیش از این، (بت‌ها را) می‌پرستیده‌اند پرستش نمی‌کنند و ما بهره آنان را به ایشان ناکاسته خواهیم داد» سوره هود، آیه ۱۰۹.</ref>. جای تردید است که سیاق [[گفتگو]] را مشخص کند گرچه [[پیامبر]] مخاطب است، ولی برای شنیدن، [[مشرکین]] این محاوره انجام شده باشد که خطاب غیر مستقیم تأثیر بیشتری در [[انسان‌ها]] دارد، همانند این [[آیه]] {{متن قرآن|لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ}}<ref>«و به تو و به پیشینیان تو وحی شده است که اگر شرک بورزی بی‌گمان کردارت از میان خواهد رفت و بی‌شک از زیانکاران خواهی بود» سوره زمر، آیه ۶۵.</ref>. (التحریر وا لتنویر، ج ۱۱ ص ۱۷۶-۱۷۷).


ولی به جای این همه [[تأویل]] و توجیه، واقعا چه اشکالی دارد که در مرحله نخست این [[آیه]] خطاب به خود [[پیامبر]] شده باشد و جنبه [[تربیتی]] و هشدار و یا [[پیشگیری]] برای [[تحفظ]] [[مقام عصمت]] باشد و نه این که او در اصل [[وحی]] و یا معانی آن تردید دارد، بلکه به معنای جلوگیری از وقوع [[شک]] باشد، مثل آن دسته از آیاتی که با تعبیرهای مختلف [[پیامبر]] را از [[اجبار]] و اکراه کردن دیگران پرهیز می‌دهد و معنای آن این نیست که [[پیامبر]] چنین کاری انجام می‌دهد، بلکه در [[مقام]] گوشزد و یاد آوری و [[پیشگیری]] و [[تربیت]] است. در این جا هم نمی‌خواهد بگوید، تو [[شک]] داری، بلکه می‌گوید: «فَإِنْ کنْتَ» اگر [[شک]] داری و این امر شگفت انگیزی نیست که در سراسر [[قرآن]] دیده می‌شود که به [[پیامبر]] خود [[عشق]] می‌ورزد و نگران اوست و مانند ده‌ها [[آیه]] دیگر که لحن انذاری، توبیخی، یا تعلیمی، یا جنبه [[پیشگیری]] دارد، هشدار می‌دهد، که اگر از آنچه به سوی تو نازل کرده‌ایم در تردیدی، از کسانی که پیش از تو [[کتاب ]][آسمانی] می‌خواندند بپرس. البته چنین روش و تعلیمی در مرحله دوم می‌تواند خطاب به [[مسلمانان]] باشد، که شما هم برای افزایش [[ایمان]] و یا برطرف شدن [[شک]] به دیگران و [[کتب پیامبران پیشین]] مراجعه کنید وخواهید دید که این [[معارف]] در کتاب‌های گذشته وجود دارد و این کتاب افزون بر این که [[مصدق]] آن کتاب‌ها است، [[مهیمن]] و فراتر از آن [[معارف]] است {{متن قرآن|وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ}}<ref>«و ما این کتاب را به سوی تو به درستی فرو فرستاده‌ایم که کتاب پیش از خود را راست می‌شمارد و نگاهبان  بر آن است؛ پس میان آنان بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری کن و به جای آنچه از حق به تو رسیده است از خواسته‌های آنان پیروی مکن، ما به هر یک از شما شر» سوره مائده، آیه ۴۸.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۲۸۵-۲۸۸.</ref>.
ولی به جای این همه [[تأویل]] و توجیه، واقعا چه اشکالی دارد که در مرحله نخست این [[آیه]] خطاب به خود [[پیامبر]] شده باشد و جنبه [[تربیتی]] و هشدار و یا [[پیشگیری]] برای [[تحفظ]] [[مقام عصمت]] باشد و نه این که او در اصل [[وحی]] و یا معانی آن تردید دارد، بلکه به معنای جلوگیری از وقوع [[شک]] باشد، مثل آن دسته از آیاتی که با تعبیرهای مختلف [[پیامبر]] را از [[اجبار]] و اکراه کردن دیگران پرهیز می‌دهد و معنای آن این نیست که [[پیامبر]] چنین کاری انجام می‌دهد، بلکه در [[مقام]] گوشزد و یاد آوری و [[پیشگیری]] و [[تربیت]] است. در این جا هم نمی‌خواهد بگوید، تو [[شک]] داری، بلکه می‌گوید: «فَإِنْ کنْتَ» اگر [[شک]] داری و این امر شگفت انگیزی نیست که در سراسر [[قرآن]] دیده می‌شود که به [[پیامبر]] خود [[عشق]] می‌ورزد و نگران اوست و مانند ده‌ها [[آیه]] دیگر که لحن انذاری، توبیخی، یا تعلیمی، یا جنبه [[پیشگیری]] دارد، هشدار می‌دهد، که اگر از آنچه به سوی تو نازل کرده‌ایم در تردیدی، از کسانی که پیش از تو [[کتاب]][آسمانی] می‌خواندند بپرس. البته چنین روش و تعلیمی در مرحله دوم می‌تواند خطاب به [[مسلمانان]] باشد، که شما هم برای افزایش [[ایمان]] و یا برطرف شدن [[شک]] به دیگران و [[کتب پیامبران پیشین]] مراجعه کنید وخواهید دید که این [[معارف]] در کتاب‌های گذشته وجود دارد و این کتاب افزون بر این که [[مصدق]] آن کتاب‌ها است، [[مهیمن]] و فراتر از آن [[معارف]] است {{متن قرآن|وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ}}<ref>«و ما این کتاب را به سوی تو به درستی فرو فرستاده‌ایم که کتاب پیش از خود را راست می‌شمارد و نگاهبان  بر آن است؛ پس میان آنان بنابر آنچه خداوند فرو فرستاده است داوری کن و به جای آنچه از حق به تو رسیده است از خواسته‌های آنان پیروی مکن، ما به هر یک از شما شر» سوره مائده، آیه ۴۸.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۲۸۵-۲۸۸.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
خط ۲۶: خط ۲۶:


[[رده:تردید]]
[[رده:تردید]]
[[رده:مدخل]]
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش