تعیین جانشین در سیره معصوم: تفاوت میان نسخه‌ها

# [[عثمان بن سعید عمری]]، از سال ۲۶۰ تا ۳۰۰ هجری به مدت [[چهل]] سال، وی در سال ۳۰۰ از [[دنیا]] رفت.

# [[محمد بن عثمان]]. وی از سال ۳۰۰ تا ۳۰۵ [[هجری]] به مدت پنج سال [[نیابت]] کرد.

# [[حسین بن روح نوبختی]] از سال ۳۰۵ تا [[سال ۳۲۶ هجری]] به مدت ۲۱ سال عهده‌دار [[مقام]] نیابت بود.

# [[علی بن محمد سمری]] که در [[نیمه شعبان]] [[سال ۳۲۹ هجری]] پس از سه سال نیابت [[وفات]] نمود. این چهار [[نایب]] که هر کدام از فقهای دانشمند و ممتاز بودند، واسطه [[ارتباط]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} با [[مردم]] بودند و نیازهای [[دوره غیبت]] صغری (از [[سال ۲۶۰ هجری]] تا ۳۲۹ هجری) را برطرف کرده و پاسخگوی پرسش‌های [[دینی]]، [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] مردم بودند. لازم به توضیح است که چهار [[نایب خاص]] پیش‌گفته، هر کدام نمایندگانی داشتند که در مناطق مختلف مستقر و با [[شیعیان]] [[ارتباط مستقیم]] برقرار می‌کردند. اینان [[نامه‌ها]]، سؤالات و [[اموال]] [[سهم امام]] را از آنها می‌گرفتند و به [[نایبان خاص]] تحویل می‌دادند و یا طبق [[دستور]] آنها، آن اموال را به [[مصرف]] می‌رساندند. نایبان خاص چهارگانه، هر کدام به دستور مستقیم حضرت مهدی{{ع}} یکی پس از دیگری [[نصب]] می‌شدند. پس از وفات علی بن محمد سمری [[نایب چهارم امام مهدی]]{{ع}}، دوران [[نیابت خاص]] و [[غیبت صغری]] به پایان رسید. شش [[روز]] پیش از وفات وی نامه‌ای از حضرت مهدی{{ع}} به او [[ابلاغ]] شد که برای شیعیان خاص آن را خواند. در این [[نامه]] به وی اطلاع داده شده بود که تو پس از ۶ روز از [[دنیا]] می‌روی. امور خود را سامان بده و با هیچ کس در مورد [[جانشینی]] صحبت نکن. [[غیبت]] کامل ([[غیبت کبری]]) واقع شد، دیگر ظهوری نیست مگر بعد از [[اذن الهی]] و این [[ظهور]] پس از مدتی طولانی در آن هنگام است که [[دل‌ها]] سخت شده و [[زمین]] پر از [[ظلم و جور]] شود (ر.ک: ابی‌جعفر [[محمد بن علی بن الحسین بن بابویه قمی]]، کمال‌الدین و تمام‌النعمة، ج۲، ص۵۱۶).</ref>. از این‌رو اصل [[تعیین وصی]] و [[جانشین]] اصلی، همواره در [[سیره سیاسی]] و [[اجتماعی]] [[پیشوایان معصوم]] مورد توجه بوده است تا در هیچ [[زمان]] [[جامعه اسلامی]] در تأمین نیازهای [[سیاسی]] - اجتماعی و [[دینی]] خود سرگردان نماند. با توجه به نیاز اساسی [[مردم]] به [[وجود امام معصوم]] که در عصر [[غیبت صغری]] (۳۲۹-۲۶۰ [[هجری]]) توسط [[نایبان خاص]] چهارگانه تا حدودی مرتفع می‌شد، پس از اتمام [[دوره غیبت]] صغری و آغاز [[غیبت کبری]]، نایبان خاص به [[نایبان عام]] تبدیل شدند که از آن با عنوان “ولایت فقیه” یاد می‌کنیم.<ref>[[محمد ملک‌زاده|ملک‌زاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور]]، ص ۹۲.</ref>