حجاج بن مسروق جعفی در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

| عنوان مدخل  = حجاج بن مسروق جعفی

== مقدمه ==

حجاج فرزند مسروق بن جعف بن سعد مذحجی [[جعفی]]<ref>ابصارالعین، ص۱۳۴؛ شیخ مفید در ارشاد، ج۲، ص۷۸، نام پدر او را مسرور «حجاج بن مسرور» و شیخ طوسی در رجال، ص۷۳، نام پدر او را مرزوق حجاج بن مرزوق» گفته است.</ref>، از بزرگان و [[شیعیان کوفه]] و از [[اصحاب امیرمؤمنان]]{{ع}} و [[اباعبدالله الحسین]]{{ع}} بود.

حجاج اصالتی [[یمنی]] داشت، ولی مقیم [[کوفه]] بود و منسوب به [[قبیله]] جعف که تیره‌ای از [[قبیله مذحج]] و از [[عرب]] قحطان بود.

او همواره از [[شیعیان]] و در زمره [[موالیان]] [[خاندان پیامبر]]{{صل}} قرار داشت. در کوفه در جمع [[یاران]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} بود و پس از آن حضرت، هنگامی که شنید اباعبدالله الحسین{{ع}} از [[مدینه]] عازم [[مکه]] است؛ خود را در مکه به [[امام]]{{ع}} رساند و با حضرت [[ملاقات]] کرد و از همان جا امام را تا [[کربلا]] [[همراهی]] نمود و حضرت او را به عنوان [[مؤذن]] [[نماز]]، گمارد و در کنار امام{{ع}} از مکه تا کربلا به هنگام اوقات نماز، [[اذان]] می‌‌گفت<ref>تنقیح المقال، ج۴، ص۲۵۵ و ابصارالعین، ص۱۳۴.</ref>.

در جریان ملاقات [[حر بن یزید ریاحی]] با [[امام حسین]]{{ع}} چون ظهر شد، امام به حجاج فرمود که اذان بگوید و او اذان گفت. در [[منزل]] [[قصر بنی مقاتل]]، حجاج با [[یزید بن مغفل]] ([[معقل]]) که از دیگر [[اصحاب]] با وفای امام حسین{{ع}} بود، از طرف حضرت به [[خیمه]] [[عبیدالله حر جعفی]] رفتند و [[پیام]] حضرت را به او رساندند و از او برای یاری امام{{ع}} [[دعوت]] کردند؛ البته او حاضر نشد امام را [[یاری]] کند. با اینکه خود حضرت به سراغ او آمد، ولی او زیر بار نرفت و گفت در این [[جنگ]] نه شما را یاری می‌‌کنم و نه [[دشمنان]] شما را. من از کوفه بیرون آمده‌ام تا [[شاهد]] [[جنگ]] شما با سپاه عبیدالله زیاد نباشم. امام{{ع}} به او سفارش کرد از صحنه [[کارزار]] کربلا فاصله بگیرد تا صدای [[استغاثه]] او را نشنود. او پس از [[حادثه عاشورا]] تا آخر عمر در [[عذاب]] وجدان و [[حسرت]] و افسوس به سر برد و عاقبت خوبی نداشت<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام حسین - ناظم‌زاده (کتاب)|اصحاب امام حسین]]، ص۳۸۵-۳۸۶.</ref>.

== حجاج در [[روز عاشورا]] ==

از مجموع کتاب‌های [[تاریخی]] استفاده می‌‌شود که [[حجاج بن مسروق]] جزء آخرین کسانی از یاران امام{{ع}} بود که به میدان [[جنگ]] رفت و به [[شهادت]] رسید او در روز عاشورا با اذن امام{{ع}} به صحنه کارزار قدم گذاشت و چنین [[رجز]] خواند:

{{ب|''أقدِم حُسَينُ هادِياً مَهدِيّاً''|۲=''اليَومَ نَلقى‌ جَدَّكَ النَّبِيّا''}}

{{ب|''ثُمَّ أباكَ ذَا العُلا عَلِيّا''|۲=''وَالحَسَنَ الخَيرَ الرِّضَى الوَلِيّا''}}

{{ب|''وذَا الجَناحَينِ الفَتَى الكَمِيّا''|۲=''وأسَدَ اللَّهِ الشَّهيدَ الحَيّا''}}

:ای حسین ای [[رهبر]] [[هدایتگر]] و هدایت یافته! پیش آی که امروز جدت [[پیامبر]]، و پدرت علی صاحب [[علو]] و [[برتری]] و [[امام حسن]] [[نیکو]] و [[راضی]] و ولی، و [[جعفر طیار]] [[جوان]] و [[حمزه سیدالشهدا]] زنده را [[ملاقات]] کنی.<ref>مقتل خوارزمی، ج۲، ص۲۳؛ و با اختصار، مناقب ابن شهرآشوب، ج۴، ص۱۰۴.</ref>؛

پس از آن جنگید و به قولی ۲۵ نفر را به هلاکت رساند<ref>مقتل خوارزمی، ج۲، ص۲۳؛ و با اختصار، مناقب ابن شهرآشوب، ج۴، ص۱۰۴.</ref>؛ سپس به محضر امام{{ع}} بازگشت در حالی که بدنش غرق در [[خون]] بود این رجز را خواند:

{{ب|''الْيَوْمَ أَلْقَى جَدَّكَ النَّبِيَّا''|۲=''ثُمَّ أَبَاكَ ذَا النَّدَى عَلِيّاً''}}

{{ب|''ذَاكَ‏ الَّذِي‏ نَعْرِفُهُ‏ وَصِيّا''|۲='''}}

:امروز جدت [[نبی مکرم]] را دیدار خواهم کرد؛ سپس پدر بزرگوارت علی را آن کسی که او را [[وصی پیامبر]] می‌‌شناسم.

[[امام]]{{ع}} در دیدار آخر به او فرمود: «من هم به شما ملحق و آنان را ملاقات خواهم کرد. سپس حجاج به میدان رفت آن قدر جنگید تا به شهادت رسید<ref>مقتل مقرم، ص۲۵۳؛ و ر.ک: مناقب ابن شهرآشوب، ج۴، ص۱۰۳؛ ابصارالعین، ص۱۳۵؛ تنقیح المقال، ج۱، ص۲۵۵ و قاموس الرجال، ج۴، ص۱۱۷.</ref>.

در [[زیارت ناحیه مقدسه]]، مورد [[احترام]] قرار گرفته و [[سلام]] و [[درود]] بر او فرستاده شده است: {{متن حدیث|اَلسَّلاَمُ عَلَى حَجَّاجِ بْنِ مَسْرُوقٍ اَلْجُعْفِيِّ}}<ref>زیارت ناحیه مقدسه، بحارالأنوار، ج۴۵، ص۷۲.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام حسین - ناظم‌زاده (کتاب)|اصحاب امام حسین]]، ص۳۸۶-۳۸۷.</ref>

[[رده:حجاج بن مسروق جعفی]]