خطبه ۹۰ نهج البلاغه: تفاوت میان نسخه‌ها

* [[خطبه]] ۹۰ که به آن [[خطبه اشباح]] نیز می‌گویند، از معروف‌ترین [[خطبه‌های نهج البلاغه]] است. شریف‌رضی در ابتدای بیان [[خطبه]]، [[دلیل]] صدور آن‌را این‌گونه بیان می‌کند: [[مسعده ابن صدقه]] از [[حضرت]] [[امام]] [[جعفر بن محمد]] {{ع}} [[روایت]] کند که [[امیر المؤمنین]] {{ع}} این [[خطبه]] را بر [[منبر]] [[کوفه]] ادا کرد. سبب آن بود که مردی نزد او آمد و گفت: "یا [[امیرالمؤمنین]]، [[پروردگار]] ما را برای ما [[وصف]] کن تا [[محبّت]] و [[معرفت]] ما به او افزون شود." [[علی]] {{ع}} خشمگین شد و [[فرمان]] داد که همه در [[نماز]] حاضر آیند. [[مردم]] آمدند، چنان‌که در [[مسجد]]، دیگر جایی نبود. [[علی]] {{ع}} هم‌چنان خشمگین و برافروخته بر [[منبر]] شد [و [[خطبه]] را ایراد کرد]<ref>نک: خطبه ۹۰</ref>. سبب [[خشم]] [[امام]] {{ع}} از این جهت است که سؤال‌کننده در جست‌وجوی [[خدا]] با ابزار تشبیه‌های مادی می‌گردد. از این‌رو [[امام]] در ضمن [[خطبه]] به [[ناتوانی]] [[فرشتگان الهی]] به [[شناخت]] [[پروردگار]]، در عین نزدیکی و [[تقرب]] به آستان ربوبی اشارت دارد.

* [[خطبه]] ۹۰ در مجموع موضوع [[توحید]] را مدنظر قرار داده و در طول آن به مباحث زیر [[عنایت]] داشته است:

# [[وصف]] [[خدا]]؛

# [[آفرینش]]؛

# [[آفرینش]] [[آسمان]]؛

# [[آفرینش]] [[زمین]]؛

# [[آفرینش آدم]] {{ع}}؛

# [[سرنوشت]] [[آدم]].

* [[ابن ابی الحدید]] با بیان معنای اشخاص از واژه اشباح، [[علت]] نام‌گذاری این [[خطبه]] را توصیف [[فرشتگان]] بیان می‌کند و منظور از اشباح را اشخاص، یعنی [[فرشتگان]] می‌داند. [[علامه شوشتری]] در شرح خود بر [[نهج البلاغه]] [[علت]] این نام‌گذاری را استفاده از واژه اشباح در متن [[خطبه]] یاد می‌کند و به مصداق [[خطبه شقشقیه]] که به‌دلیل واژه شقشقه به این نام معروف شده است، این [[خطبه]] نیز به‌واسطه واژه اشباح در درون متن به این نام خوانده می‌شود.

* [[خداوند]] اوّلی است که آغازی ندارد تا پیش از او چیزی بُوَد و آخری است که پایانش نیست تا تصوّر چیزی پس از او رود. دیده‌ها را نگذارد تا بدو توانند رسید یا [[عظمت]] و بزرگی وی را توانند دید. روزگار بر او نگذشت تا دگرگون شود، در جایی نبوده تا به جای دیگر رود. اگر ببخشد آنچه از کان‌های کوهستان‌ها برآید و صدف‌های دریاها بدان دهان گشاید از سیم و زر [[ناب]] برآورده از [[زمین]] و مروارید غلتان و مرجان دست‌چین، در [[بخشش]] او اثری نگذارد و [[خزانه]] گسترده وی را به پایان نیاورد. اندوخته‌های انعام نزد او بسیار بسیار است و افزون از درخواست آفریدگان. او بخشنده‌ای است که پرسش خواهندگان چشمه [[جود]] او را نخشکاند و ستهیدن آنان در طلب، او را به زفتی نکشاند. پس ای پرسنده! بیندیش و آنچه [[قرآن]] از [[وصف]] [[پروردگار]] به تو می‌نماید، بپذیر و [[نور]] [[هدایت]] [[قرآن]] را چراغ راه خود گیر.