عدالت اقتصادی: تفاوت میان نسخه‌ها

==مقدمه==

*یکی از مصادیق مهم [[عدالت اجتماعی]]، [[عدالت]] در بخش [[اقتصاد]] است که ویژگی بسیار مهم [[دولت اسلامی]] محسوب می‌شود. عدالت اقتصادی را میتوان ایجاد [[تعادل]] و [[توازن]] در [[حقوق]] [[اقتصادی]] [[شهروندان]] دانست. طبعاً چنین عدالتی زمانی محقق می‌شود که هر یک از افراد [[جامعه]] به [[حقوق]] [[شایسته]] خود در [[ناحیه]] [[ثروت]] و درآمدهای [[جامعه]] [[دست]] یابند. باید توجه داشت که عدالت اقتصادی به معنای [[تساوی]] همه افراد در [[ناحیه]] درآمدها نیست. [[سید قطب]] در این زمینه مینویسد: [[مساوات]] غیر منطقی در [[مال]] از دیدگاه [[اسلام]]، قانونی و صحیح نیست؛ چراکه به اقتضای [[عدل مطلق]]، [[مردم]] باید از لحاظ کسب روزی، مختلف باشند و گروهی [[برتر]] از گروه دیگر باشند. لازمه تحقق [[عدالت]] در این زمینه، مهیا نمودن شرایط و امکانات مساوی برای همگان است به نحوی که نوع [[فرهنگ]] و [[جایگاه اجتماعی]] افراد کم بضاعت و [[فقیر]]، مانع [[پیشرفت]] و کوشش آنها در عرصه‌های مختلف [[جامعه]] نگردد<ref>سید قطب، عدالت اجتماعی در اسلام، ص۸.</ref>.

*'''ارج گذاری و توجه ویژه به [[مستمندان]]''': توصیه‌ها و جهت‌گیری مواضع [[اقتصادی]] [[امام خمینی]] عموماً بر [[اولویت]] دادن به [[حق]] [[مستضعفین]] و [[محرومان]] [[جامعه]] بود و [[معتقد]] بود اساس [[اقتصاد]] سالم و مستقل، بر تأمین اساسی‌ترین نیازهای [[مردم]] [[محروم]] و ستمدیده است<ref>صحیفه امام، ج۵، ص۴۳۷.</ref>؛ چرا که بار سنگین [[انقلاب]] بر دوش همین قشر [[مستضعف]] است که به امکانات کم و ساده قانع هستند<ref>صحیفه امام، ج۵، ص۴۳۷.</ref>. ایشان عدول از [[حمایت]] [[محرومان]] و پابرهنه‌ها را عدول از [[عدالت اجتماعی]] و در نتیجه [[خیانت]] به [[اسلام]] و [[مسلمین]] تلقی مینمود<ref>صحیفه امام، ج۲۱، ص۹۹-۱۰۰.</ref>.

*'''اقدامات عملی در [[رسیدگی به محرومان]]''': از مهم‌ترین اقدامات عملی [[امام خمینی]] در کمک‌رسانی به [[محرومان]] و خودکفا کردن آنان، تأسیس کمیته [[امداد]] بود که ۲۲ روز پس از [[پیروزی انقلاب]]، به عنوان دومین نهاد انقلابی شروع به فعالیت کرد. از دیگر اقدامات عملی [[امام خمینی]] در مسیر فقرزدایی از [[جامعه]] میتوان به موارد ذیل اشاره کرد: [[ابداع]] [[جهاد]] [[سازندگی]] برای [[آبادانی]] مناطق [[محروم]] و بهبود [[زندگی]] روستائیان<ref>صحیفه امام، ج۱۶، ص۳۳۷.</ref>، افتتاح حساب ۱۰۰ به منظور خانه‌سازی، برای [[مستضعفان]]<ref>صحیفه امام، ج۶، ص۵۱۹.</ref>، فروش نفت با [[هدف]] زدودن [[فقر]]<ref>صحیفه امام، ج۵، ص۳۶۳.</ref>، وضع [[قوانین]] برای اعاده [[حقوق]] [[فقرا]]<ref>صحیفه امام، ج۱۴، ص۳۰۴.</ref>، نهادینه کردن [[سنّت]] [[قرض الحسنه]]<ref>صحیفه امام، ج۲۰، ص۴۰۰.</ref> و ارائه برنامه‌ها و طرح‌های [[سازندگی]]<ref>صحیفه امام، ج۷، ص۱۵۰.</ref> اشاره کرد.

*'''[[پرهیز]] [[دولت]] از [[تجملات]]''': بیشترین سفارش [[امام خمینی]] به [[کارگزاران]] [[نظام اسلامی]]، [[پرهیز]] از [[تجملات]] و [[خوی]] کاخ‌نشینی بود. از دیدگاه ایشان، روزی که [[دولت ما]] توجه به کاخ پیدا کند، آن روز است که باید [[منتظر]] فرسایش و در نتیجه زوال [[دولت]] و [[ملت]] باشیم<ref>صحیفه امام، ج۱۷، ص۳۷۶.</ref>. [[امام خمینی]] آغازگر اصلی در [[اصلاح]] و تعدیل [[جامعه]] را خود دولتمردان و [[کارگزاران حکومتی]] میدانست<ref>صحیفه امام، ج۶، ص۳۳۰.</ref> و کسانی را تا آخر خط با [[نظام]] و [[انقلاب]] همراه میدانست که درد [[فقر]] و [[محرومیت]] و [[استضعاف]] را چشیده باشند<ref>صحیفه امام، ج۲۱، ص۸۶.</ref>.

*'''[[اصلاح]] ساختار بازار''': در یک نگاه ابتدایی و سطحی، [[بازار]]، محلی عمومی برای [[خرید و فروش]] کالاهاست؛ اما در نگاه تیزبین و عمیق [[امام خمینی]] اهمیت بازار و [[جایگاه]] آن در [[حفظ]] کیان [[کشور]] تا بدانجاست که اگر در یک مسیر [[اسلامی]] حرکت بکند، مملکت را از آسیب نگه میدارد<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۵۲۶.</ref>. طبعاً بخشی از این آسیب‌ها، از [[ناحیه]] بروز نابرابری‌های [[اقتصادی]] و ایجاد خلل در چرخه [[اقتصاد]] [[کشور]] از طرق مختلف مثل [[احتکار]]، گرانفروشی و... خواهد بود. به همین [[دلیل]] [[امام خمینی]] [[معتقد]] بود بازار باید [[مظهر]] تام [[اسلام]] و [[عدالت]] باشد یعنی از اموری که [[مخالف]] [[دستورات اسلام]] است، احتراز کند و در مقابل، مقررات [[اسلام]] را سرلوحه عملکرد خود قرار دهد. از جمله، [[بازار]] باید از [[ربا]] [[مطهر]] باشد و نیز گران‌فروشی نکند و کالاهای قاچاق که [[اقتصاد]] [[کشور]] را بر هم میزند، وارد نسازد<ref>صحیفه امام، ج۱۳، ص۳۵۷.</ref><ref>[[سلیمان خاکبان|خاکبان، سلیمان]]، [[رقیه یوسفی|یوسفی، رقیه]]، [[عدالت اسلامی (مقاله)|"عدالت اسلامی»]]، [[منظومه فکری امام خمینی (کتاب)|منظومه فکری امام خمینی]]</ref>.

== منابع ==

{{عدالت}}

[[رده:عدالت اقتصادی]]