پرش به محتوا

آیه صلوات بر نبی در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۷: خط ۷:
}}
}}


==مقدمه==
== مقدمه ==
[[افضلیت]] و [[عصمت]]، از مهم‌ترین [[شرایط امامت]] در [[بینش]] [[اسلامی]] است و [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] بسیاری این مطلب را [[ثابت]] می‌کند که در کتاب‌های [[کلامی]] بیان شده است<ref>در این‌باره به کتاب امامت در بینش اسلامی رجوع شود.</ref>. ویژگی مزبور، جز در [[امامان اهل بیت]]{{عم}} که [[شیعه امامیه]] به [[امامت]] آنان قائل است، یافت نمی‌شود<ref>در این‌باره به کتاب‌های: «الارشاد» شیخ مفید، «تلخیص الشافی» شیخ طوسی، «کشف الغمه» شیخ اربلی، «الصراط المستقیم» بیاضی رجوع شود.</ref>. یکی از [[ادله نقلی]] این مطلب، [[آیه کریمه]] [[صلوات]] بر [[رسول خدا]]{{صل}} و روایاتی است که در [[ارتباط]] با آن از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[نقل]] شده است. [[خداوند]] در [[آیه صلوات]] فرموده است: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«خداوند و فرشتگانش بر پیامبر درود می‌فرستند، ای مؤمنان! بر او درود فرستید و به شایستگی (بدو) سلام کنید» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref>.
[[افضلیت]] و [[عصمت]]، از مهم‌ترین [[شرایط امامت]] در [[بینش]] [[اسلامی]] است و [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] بسیاری این مطلب را [[ثابت]] می‌کند که در کتاب‌های [[کلامی]] بیان شده است<ref>در این‌باره به کتاب امامت در بینش اسلامی رجوع شود.</ref>. ویژگی مزبور، جز در [[امامان اهل بیت]]{{عم}} که [[شیعه امامیه]] به [[امامت]] آنان قائل است، یافت نمی‌شود<ref>در این‌باره به کتاب‌های: «الارشاد» شیخ مفید، «تلخیص الشافی» شیخ طوسی، «کشف الغمه» شیخ اربلی، «الصراط المستقیم» بیاضی رجوع شود.</ref>. یکی از [[ادله نقلی]] این مطلب، [[آیه کریمه]] [[صلوات]] بر [[رسول خدا]]{{صل}} و روایاتی است که در [[ارتباط]] با آن از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[نقل]] شده است. [[خداوند]] در [[آیه صلوات]] فرموده است: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«خداوند و فرشتگانش بر پیامبر درود می‌فرستند، ای مؤمنان! بر او درود فرستید و به شایستگی (بدو) سلام کنید» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref>.
در [[روایات]] بسیاری آمده است که پس از [[نزول]] آیه کریمه مزبور، برخی از [[صحابه پیامبر]]{{صل}} از چگونگی صلوات فرستادن بر آن [[حضرت]] سؤال کردند، پیامبر اکرم{{صل}} فرمودند: “بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ‏ صَلِ‏ عَلَى‏ مُحَمَّدٍ وَ عَلَى‏ آلِ‏ مُحَمَّدٍ}}<ref>منبع و مدرک روایات در ادامه نقل خواهد شد.</ref>؛ “خدایا بر [[محمد و آل محمد]] [[درود]] بفرست”؛
در [[روایات]] بسیاری آمده است که پس از [[نزول]] آیه کریمه مزبور، برخی از [[صحابه پیامبر]]{{صل}} از چگونگی صلوات فرستادن بر آن [[حضرت]] سؤال کردند، پیامبر اکرم{{صل}} فرمودند: “بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ‏ صَلِ‏ عَلَى‏ مُحَمَّدٍ وَ عَلَى‏ آلِ‏ مُحَمَّدٍ}}<ref>منبع و مدرک روایات در ادامه نقل خواهد شد.</ref>؛ “خدایا بر [[محمد و آل محمد]] [[درود]] بفرست”؛
در این فصل، ضمن چند گفتار، دلالت [[آیه شریفه]] و روایات وارد درباره آن، بر افضلیت و عصمت [[آل محمد]]{{صل}} را تبیین خواهیم کرد.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۲.</ref>
در این فصل، ضمن چند گفتار، دلالت [[آیه شریفه]] و روایات وارد درباره آن، بر افضلیت و عصمت [[آل محمد]]{{صل}} را تبیین خواهیم کرد.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۲.</ref>


==معنای واژه [[آل]]==
== معنای واژه [[آل]] ==
واژه “آل” در اصل، واژه “اهل” بوده که مقلوب به آل شده است، یعنی حرف “هاء” به همزه تبدیل شده و چون تلفظ دو همزه دشوار است، یکی از آن دو به “الف” تبدیل شده است، [[دلیل]] این مطلب آن است که تصغیر کلمه “آل” “اٌهیل” است، و [[حکم]] تصغیر آن است که هر کلمه‌ای را به اصلش باز می‌گرداند<ref>المفردات فی غریب القرآن، ص۳۱؛ معجم الفروق اللغویة، ص۸۴.</ref>. برخی نیز “آل” را اصلی مستقل از “اهل” دانسته‌اند<ref>مجمع البیان، ج۱، ص۱۰۴، تفسیر آیه ۴۹ سوره بقره.</ref>.
واژه “آل” در اصل، واژه “اهل” بوده که مقلوب به آل شده است، یعنی حرف “هاء” به همزه تبدیل شده و چون تلفظ دو همزه دشوار است، یکی از آن دو به “الف” تبدیل شده است، [[دلیل]] این مطلب آن است که تصغیر کلمه “آل” “اٌهیل” است، و [[حکم]] تصغیر آن است که هر کلمه‌ای را به اصلش باز می‌گرداند<ref>المفردات فی غریب القرآن، ص۳۱؛ معجم الفروق اللغویة، ص۸۴.</ref>. برخی نیز “آل” را اصلی مستقل از “اهل” دانسته‌اند<ref>مجمع البیان، ج۱، ص۱۰۴، تفسیر آیه ۴۹ سوره بقره.</ref>.
در هر حال، کاربرد کلمه “آل” اخص از کلمه “اهل” است؛ زیرا اولاً: کلمه “آل” به غیر [[انسان]] نسبت داده نمی‌شود، لذا گفته نمی‌شود: [[آل]] فلان [[زمان]] یا فلان مکان، ولی کلمه “اهل” به غیر انسان نیز نسبت داده می‌شود و گفته می‌شود: [[اهل]] فلان زمان و یا فلان مکان. و ثانیاً: کلمه “آل” در مورد افراد شاخص و شناخته شده به کار می‌رود، مثلاً گفته می‌شود: [[آل الله]]، یا آل [[سلطان]]، یا [[آل ابراهیم]]، یا [[آل عمران]]، و گفته نمی‌شود: آل خیاط یا آل مردی (به صورت نکره)، ولی کلمه “اهل” در موارد یاد شده نیز به کار می‌رود<ref>المفردات، ص۳۰؛ لسان العرب، ج۱، ص۱۸۷؛ معجم القاموس المحیط، ص۷۰؛ معجم الفروق اللغویة، ص۸۴، ج۱، ص۱۰۴.</ref>.
در هر حال، کاربرد کلمه “آل” اخص از کلمه “اهل” است؛ زیرا اولاً: کلمه “آل” به غیر [[انسان]] نسبت داده نمی‌شود، لذا گفته نمی‌شود: [[آل]] فلان [[زمان]] یا فلان مکان، ولی کلمه “اهل” به غیر انسان نیز نسبت داده می‌شود و گفته می‌شود: [[اهل]] فلان زمان و یا فلان مکان. و ثانیاً: کلمه “آل” در مورد افراد شاخص و شناخته شده به کار می‌رود، مثلاً گفته می‌شود: [[آل الله]]، یا آل [[سلطان]]، یا [[آل ابراهیم]]، یا [[آل عمران]]، و گفته نمی‌شود: آل خیاط یا آل مردی (به صورت نکره)، ولی کلمه “اهل” در موارد یاد شده نیز به کار می‌رود<ref>المفردات، ص۳۰؛ لسان العرب، ج۱، ص۱۸۷؛ معجم القاموس المحیط، ص۷۰؛ معجم الفروق اللغویة، ص۸۴، ج۱، ص۱۰۴.</ref>.
بنابراین مقصود از [[آل محمد]]{{صل}} افراد شاخص و [[برتر]] [[خاندان پیامبر]] اکرم{{صل}} می‌باشد.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۲.</ref>
بنابراین مقصود از [[آل محمد]]{{صل}} افراد شاخص و [[برتر]] [[خاندان پیامبر]] اکرم{{صل}} می‌باشد.<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۲.</ref>


==دلالت [[آیه صلوات]] بر [[عظمت مقام]] و [[شخصیت پیامبر]]{{صل}}==
== دلالت [[آیه صلوات]] بر [[عظمت مقام]] و [[شخصیت پیامبر]]{{صل}}==
بدون [[شک]]، [[آیه کریمه]] [[صلوات بر پیامبر اکرم]]{{صل}}، بر عظمت مقام و [[منزلت]] [[رسول اکرم]]{{صل}} و [[شخصیت والا]] و بالای آن [[حضرت]] نزد [[خداوند متعال]] و [[فرشتگان مقرب]] [[الهی]] دلالت می‌کند. اصولاً [[درود فرستادن]] [[خداوند]] به فرد یا افرادی به معنای شمول [[رحمت خاص الهی]] نسبت به آنان است. این [[رحمت]] ویژه به [[دلیل]] [[شایستگی]] خاصی است که از حیث [[کمالات انسانی]] و [[ایمانی]] در پیشگاه خداوند دارند، چنان‌که در [[قرآن کریم]] آمده است که خداوند از [[مؤمنان]] خواسته است که بسیار به [[یاد خدا]] باشند و در [[صبح و شام]] (پیوسته) [[خدا]] را [[تسبیح]] گویند، این کار این شایستگی را در آنان پدید می‌آورد که خدا و [[فرشتگان]] او بر آنان [[درود]] بفرستند تا آنان را از ظلمت‌ها به [[نور]] رهنمون گرداند، چرا که خداوند نسبت به مؤمنان رحمت ویژه دارد: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْرًا كَثِيرًا * وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا * هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَمَلَائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًا }}<ref>«ای مؤمنان! خداوند را بسیار یاد کنید * و او را پگاه و دیرگاه عصر به پاکی بستأیید * اوست آنکه بر شما درود می‌فرستد- و فرشتگانش (نیز)- تا شما را به سوی روشنایی از تیرگی‌ها بیرون برد و با مؤمنان بخشاینده است “ سوره احزاب، آیه ۴۱-۴۳.</ref>.
بدون [[شک]]، [[آیه کریمه]] [[صلوات بر پیامبر اکرم]]{{صل}}، بر عظمت مقام و [[منزلت]] [[رسول اکرم]]{{صل}} و [[شخصیت والا]] و بالای آن [[حضرت]] نزد [[خداوند متعال]] و [[فرشتگان مقرب]] [[الهی]] دلالت می‌کند. اصولاً [[درود فرستادن]] [[خداوند]] به فرد یا افرادی به معنای شمول [[رحمت خاص الهی]] نسبت به آنان است. این [[رحمت]] ویژه به [[دلیل]] [[شایستگی]] خاصی است که از حیث [[کمالات انسانی]] و [[ایمانی]] در پیشگاه خداوند دارند، چنان‌که در [[قرآن کریم]] آمده است که خداوند از [[مؤمنان]] خواسته است که بسیار به [[یاد خدا]] باشند و در [[صبح و شام]] (پیوسته) [[خدا]] را [[تسبیح]] گویند، این کار این شایستگی را در آنان پدید می‌آورد که خدا و [[فرشتگان]] او بر آنان [[درود]] بفرستند تا آنان را از ظلمت‌ها به [[نور]] رهنمون گرداند، چرا که خداوند نسبت به مؤمنان رحمت ویژه دارد: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْرًا كَثِيرًا * وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا * هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَمَلَائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًا }}<ref>«ای مؤمنان! خداوند را بسیار یاد کنید * و او را پگاه و دیرگاه عصر به پاکی بستأیید * اوست آنکه بر شما درود می‌فرستد- و فرشتگانش (نیز)- تا شما را به سوی روشنایی از تیرگی‌ها بیرون برد و با مؤمنان بخشاینده است “ سوره احزاب، آیه ۴۱-۴۳.</ref>.


خط ۲۶: خط ۲۶:
# [[ابن کثیر]]: مقصود این [[آیه]] آن است که خداوند [[بندگان]] خویش را از [[منزلت]] (ویژه) [[بنده]] و پیامبرش نزد خود و در ملأ اعلی خبر داده است به این که او نزد فرشتگان بر او درود می‌فرستد، و [[ملائکه]] نیز بر او درود می‌فرستند، سپس خداوند [[اهل]] عالم سفلی را به صلوات و [[سلام]] بر او [[فرمان]] داده است، تا میان ثناء بر او، دو عالم [[علوی]] و سفلی همراه شود”<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۵، ص۴۹۵.</ref>.
# [[ابن کثیر]]: مقصود این [[آیه]] آن است که خداوند [[بندگان]] خویش را از [[منزلت]] (ویژه) [[بنده]] و پیامبرش نزد خود و در ملأ اعلی خبر داده است به این که او نزد فرشتگان بر او درود می‌فرستد، و [[ملائکه]] نیز بر او درود می‌فرستند، سپس خداوند [[اهل]] عالم سفلی را به صلوات و [[سلام]] بر او [[فرمان]] داده است، تا میان ثناء بر او، دو عالم [[علوی]] و سفلی همراه شود”<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۵، ص۴۹۵.</ref>.
# [[آلوسی]]: “هنگامی که مؤمنان [[آگاه]] شدند که [[خدای عزوجل]] و فرشتگان او بر پیامبر درود می‌فرستند، و نیز شنیدند که [[مأمور]] به صلوات فرستادن بر او می‌باشند، و دانستند که [[صلوات خدا]] و فرشتگان الهی بر پیامبر{{صل}} [[برترین]] صلوات و سلام است، نمی‌دانستند که چه صلوات و درودی از جانب آنان در خور [[مقام]] والای [[رسول اکرم]]{{صل}} که [[سید]] اولی‌الالباب است، می‌باشد، لذا از کیفیت آن از [[رسول خدا]] پرسیدند، و [[پیامبر]] آنان را به عالی‌ترین نوع آن [[راهنمایی]] کرد و فرمود بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ‏ صَلِ‏ عَلَى‏ مُحَمَّدٍ وَ عَلَى‏ آلِ‏ مُحَمَّدٍ}}. این پاسخ پیامبر{{صل}} اشاره به آن دارد که شما از فرستادن [[صلوات]] درخور مقام والای رسول اکرم{{صل}} ناتوانید پس آن را از [[خدای عزوجل]] درخواست کنید”<ref>روح المعانی، ج۲۲، ص۱۱۲.</ref>.
# [[آلوسی]]: “هنگامی که مؤمنان [[آگاه]] شدند که [[خدای عزوجل]] و فرشتگان او بر پیامبر درود می‌فرستند، و نیز شنیدند که [[مأمور]] به صلوات فرستادن بر او می‌باشند، و دانستند که [[صلوات خدا]] و فرشتگان الهی بر پیامبر{{صل}} [[برترین]] صلوات و سلام است، نمی‌دانستند که چه صلوات و درودی از جانب آنان در خور [[مقام]] والای [[رسول اکرم]]{{صل}} که [[سید]] اولی‌الالباب است، می‌باشد، لذا از کیفیت آن از [[رسول خدا]] پرسیدند، و [[پیامبر]] آنان را به عالی‌ترین نوع آن [[راهنمایی]] کرد و فرمود بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ‏ صَلِ‏ عَلَى‏ مُحَمَّدٍ وَ عَلَى‏ آلِ‏ مُحَمَّدٍ}}. این پاسخ پیامبر{{صل}} اشاره به آن دارد که شما از فرستادن [[صلوات]] درخور مقام والای رسول اکرم{{صل}} ناتوانید پس آن را از [[خدای عزوجل]] درخواست کنید”<ref>روح المعانی، ج۲۲، ص۱۱۲.</ref>.
# [[الصاوی]]: در این [[آیه]] بزرگ‌ترین [[دلیل]] است بر این که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} مهبط همه رحمت‌ها و [[برترین]] اولین و آخرین به صورت مطلق است؛ زیرا [[درود]] [[خدا]] بر پیامبرش عبارت است از [[رحمت]] همراه با [[تعظیم]]، و درود خدا بر غیر پیامبر، مطلق رحمت است (بدون همراه بودن با تعظیم) پس به تفاوت این دو صلوات و فرق میان این دو مقام بیاندیش، از این‌رو، پیامبر{{صل}} منبع همه رحمت‌ها و تجلیات می‌باشد<ref>صفوة التفاسیر، ج۳، ص۵۳۶؛ نیز ر.ک: فتح القدیر، ج۴، ص۳۰۰.</ref> ([[خداوند]] منبع اصلی همه رحمت‌ها و تجلیات، و پیامبر منبع ظلّی همه رحمت‌ها و تجلیات است).<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۲.</ref>
# [[الصاوی]]: در این [[آیه]] بزرگ‌ترین [[دلیل]] است بر این که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} مهبط همه رحمت‌ها و [[برترین]] اولین و آخرین به صورت مطلق است؛ زیرا [[درود]] [[خدا]] بر پیامبرش عبارت است از [[رحمت]] همراه با [[تعظیم]]، و درود خدا بر غیر پیامبر، مطلق رحمت است (بدون همراه بودن با تعظیم) پس به تفاوت این دو صلوات و فرق میان این دو مقام بیاندیش، از این‌رو، پیامبر{{صل}} منبع همه رحمت‌ها و تجلیات می‌باشد<ref>صفوة التفاسیر، ج۳، ص۵۳۶؛ نیز ر. ک: فتح القدیر، ج۴، ص۳۰۰.</ref> ([[خداوند]] منبع اصلی همه رحمت‌ها و تجلیات، و پیامبر منبع ظلّی همه رحمت‌ها و تجلیات است).<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۲.</ref>


==اشتراک [[آل]] با [[پیامبر]] در [[تکریم]] و [[تعظیم ویژه الهی]]==
== اشتراک [[آل]] با [[پیامبر]] در [[تکریم]] و [[تعظیم ویژه الهی]] ==
اگر چه در [[آیه شریفه]]، [[صلوات خدا]] و [[فرشتگان]] بر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} مطرح شده است، ولی [[روایات نبوی]] که [[مبیّن]] و [[مفسر]] [[آیه]] شریفه‌اند، بیانگر این مطلب‌اند که [[آل پیامبر]] نیز در این [[شرافت]] و منقبت ویژه [[الهی]] با [[رسول خدا]]{{صل}} اشتراک دارند؛ زیرا بر اساس این [[روایات]]، هنگامی‌که از پیامبر اکرم{{صل}} درباره [[کیفیت صلوات]] بر آن [[حضرت]] سؤال شد، پیامبر{{صل}} پاسخ داد در فرستادن [[صلوات]] بر من بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ‏ عَلَى‏ إِبْرَاهِيمَ‏ وَ عَلَى‏ آلِ‏ إِبْرَاهِيمَ‏ إِنَّكَ‏ حَمِيدٌ مَجِيدٌ}}<ref>صحیح بخاری، ج۳، ص۱۷۸، کتاب التفسیر؛ صحیح مسلم، ج۱، ص۳۰۵، کتاب الصلوة؛ سنن ترمذی، ج۴، ص۲۰۵، کتاب التفسیر، ح۳۲۲۰؛ سنن نسائی، ص۲۲۰، کتاب السهو، باب الامر بالصلاة علی النبی، ح۱۲۸۲ و چند حدیث دیگر؛ سنن ابی داوود، ص۱۶۳، کتاب الصلوة، باب الصلاة علی النبی{{صل}} بعد التشهد، ح۹۷۶ و چند حدیث دیگر؛ وسائل الشیعة، ج۴، ص۱۲۱۳ - ۱۲۱۴.</ref>. از این [[کلام پیامبر]] به دست می‌آید که [[آل محمد]]{{صل}} در [[صلوات بر پیامبر اکرم]]{{صل}} که در آیه شریفه صلوات مطرح شده، اشتراک دارند و آنان نیز همچون پیامبر{{صل}} مشمول تکریم و [[تعظیم]] ویژه [[خدا]] و فرشتگان الهی‌اند، یعنی در [[مقام ثبوت]] و نفس‌الامر (در عالم [[تکوین]] و [[تشریع الهی]]) آل پیامبر همچون پیامبر اکرم{{صل}} مشمول صلوات و [[رحمت ویژه الهی]] می‌باشند، ولی در [[مقام اثبات]] و [[ابلاغ]]، این مطلب در دو مرحله بیان شده است، در مرحله اول، شمول صلوات و [[رحمت ویژه خداوند]] نسبت به پیامبر اکرم{{صل}} که از طریق [[وحی قرآنی]] ابلاغ شده است، و در مرحله دوم، شمول صلوات و رحمت ویژه خداوند نسبت به آل پیامبر که از [[طریق وحی]] غیر [[قرآنی]] ابلاغ شده است.
اگر چه در [[آیه شریفه]]، [[صلوات خدا]] و [[فرشتگان]] بر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} مطرح شده است، ولی [[روایات نبوی]] که [[مبیّن]] و [[مفسر]] [[آیه]] شریفه‌اند، بیانگر این مطلب‌اند که [[آل پیامبر]] نیز در این [[شرافت]] و منقبت ویژه [[الهی]] با [[رسول خدا]]{{صل}} اشتراک دارند؛ زیرا بر اساس این [[روایات]]، هنگامی‌که از پیامبر اکرم{{صل}} درباره [[کیفیت صلوات]] بر آن [[حضرت]] سؤال شد، پیامبر{{صل}} پاسخ داد در فرستادن [[صلوات]] بر من بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ‏ عَلَى‏ إِبْرَاهِيمَ‏ وَ عَلَى‏ آلِ‏ إِبْرَاهِيمَ‏ إِنَّكَ‏ حَمِيدٌ مَجِيدٌ}}<ref>صحیح بخاری، ج۳، ص۱۷۸، کتاب التفسیر؛ صحیح مسلم، ج۱، ص۳۰۵، کتاب الصلوة؛ سنن ترمذی، ج۴، ص۲۰۵، کتاب التفسیر، ح۳۲۲۰؛ سنن نسائی، ص۲۲۰، کتاب السهو، باب الامر بالصلاة علی النبی، ح۱۲۸۲ و چند حدیث دیگر؛ سنن ابی داوود، ص۱۶۳، کتاب الصلوة، باب الصلاة علی النبی{{صل}} بعد التشهد، ح۹۷۶ و چند حدیث دیگر؛ وسائل الشیعة، ج۴، ص۱۲۱۳ - ۱۲۱۴.</ref>. از این [[کلام پیامبر]] به دست می‌آید که [[آل محمد]]{{صل}} در [[صلوات بر پیامبر اکرم]]{{صل}} که در آیه شریفه صلوات مطرح شده، اشتراک دارند و آنان نیز همچون پیامبر{{صل}} مشمول تکریم و [[تعظیم]] ویژه [[خدا]] و فرشتگان الهی‌اند، یعنی در [[مقام ثبوت]] و نفس‌الامر (در عالم [[تکوین]] و [[تشریع الهی]]) آل پیامبر همچون پیامبر اکرم{{صل}} مشمول صلوات و [[رحمت ویژه الهی]] می‌باشند، ولی در [[مقام اثبات]] و [[ابلاغ]]، این مطلب در دو مرحله بیان شده است، در مرحله اول، شمول صلوات و [[رحمت ویژه خداوند]] نسبت به پیامبر اکرم{{صل}} که از طریق [[وحی قرآنی]] ابلاغ شده است، و در مرحله دوم، شمول صلوات و رحمت ویژه خداوند نسبت به آل پیامبر که از [[طریق وحی]] غیر [[قرآنی]] ابلاغ شده است.


خط ۳۴: خط ۳۴:
[[ابن حجر]] مکی درباره این که [[آل محمد]]{{صل}} در [[تکریم]] و [[تعظیم ویژه الهی]] نسبت به پیامبر اکرم{{صل}} که [[آیه شریفه]] صلوات بر آن دلالت دارد، با آن [[حضرت]] [[شریک]] می‌باشند گفته است: “اینکه پیامبر اکرم{{صل}} در پاسخ سؤال از کیفیت فرستادن صلوات بر آن حضرت فرمود: بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ‏ صَلِ‏ عَلَى‏ مُحَمَّدٍ وَ عَلَى‏ آلِ‏ مُحَمَّدٍ}}، [[دلیل]] روشنی است بر اینکه امر به صلوات بر [[آل پیامبر]] در آیه شریفه مقصود بوده است، و صلوات بر آنان جزء مأمورٌ به می‌باشد، و [[پیامبر]]{{صل}} [[آل]] خود را در [[مقام]] خود قرار داده است؛ زیرا مقصود از [[صلوات بر پیامبر]]{{صل}} فزونی [[تعظیم]] آن حضرت است، و تعظیم آل نیز ناشی از آن می‌باشد. بدین جهت است که هنگامی‌که آنان را در کساء جای داد گفت: {{متن حدیث|اللهم إنهم منّی و أنا منهم فاجعل صلواتک و رحمت و مغفرت و رضوانک علی و علیهم}}: “خدایا آنان از من و من از آنان هستم، پس صلوات، [[رحمت]]، [[مغفرت]] و [[رضوان]] خود را بر من و بر آنان قرار بده”، مقتضای [[اجابت]] این [[دعای پیامبر]] آن بود که [[خداوند]] آنان را در صلوات ویژه خود بر پیامبر{{صل}} با آن حضرت همراه ساخت، در این هنگام از [[مؤمنان]] خواست که همراه با [[صلوات بر پیامبر]]، بر [[آل]] او هم [[صلوات]] بفرستند. و نیز [[روایت]] شده که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود بر من صلوات بتراء (بی‌دنباله و ناقص) نفرستید، پرسیدند صلوات بتراء کدام است؟ فرمود: این است که بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ‏ صَلِ‏ عَلَى‏ مُحَمَّدٍ}}و توقف کنید، بلکه بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ‏ صَلِ‏ عَلَى‏ مُحَمَّدٍ وَ عَلَى‏ آلِ‏ مُحَمَّدٍ}}<ref>الصواعق المحرقة، ص۱۸۳-۱۸۴، باب یازدهم، آیه دوم.</ref><ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۵.</ref>
[[ابن حجر]] مکی درباره این که [[آل محمد]]{{صل}} در [[تکریم]] و [[تعظیم ویژه الهی]] نسبت به پیامبر اکرم{{صل}} که [[آیه شریفه]] صلوات بر آن دلالت دارد، با آن [[حضرت]] [[شریک]] می‌باشند گفته است: “اینکه پیامبر اکرم{{صل}} در پاسخ سؤال از کیفیت فرستادن صلوات بر آن حضرت فرمود: بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ‏ صَلِ‏ عَلَى‏ مُحَمَّدٍ وَ عَلَى‏ آلِ‏ مُحَمَّدٍ}}، [[دلیل]] روشنی است بر اینکه امر به صلوات بر [[آل پیامبر]] در آیه شریفه مقصود بوده است، و صلوات بر آنان جزء مأمورٌ به می‌باشد، و [[پیامبر]]{{صل}} [[آل]] خود را در [[مقام]] خود قرار داده است؛ زیرا مقصود از [[صلوات بر پیامبر]]{{صل}} فزونی [[تعظیم]] آن حضرت است، و تعظیم آل نیز ناشی از آن می‌باشد. بدین جهت است که هنگامی‌که آنان را در کساء جای داد گفت: {{متن حدیث|اللهم إنهم منّی و أنا منهم فاجعل صلواتک و رحمت و مغفرت و رضوانک علی و علیهم}}: “خدایا آنان از من و من از آنان هستم، پس صلوات، [[رحمت]]، [[مغفرت]] و [[رضوان]] خود را بر من و بر آنان قرار بده”، مقتضای [[اجابت]] این [[دعای پیامبر]] آن بود که [[خداوند]] آنان را در صلوات ویژه خود بر پیامبر{{صل}} با آن حضرت همراه ساخت، در این هنگام از [[مؤمنان]] خواست که همراه با [[صلوات بر پیامبر]]، بر [[آل]] او هم [[صلوات]] بفرستند. و نیز [[روایت]] شده که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود بر من صلوات بتراء (بی‌دنباله و ناقص) نفرستید، پرسیدند صلوات بتراء کدام است؟ فرمود: این است که بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ‏ صَلِ‏ عَلَى‏ مُحَمَّدٍ}}و توقف کنید، بلکه بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ‏ صَلِ‏ عَلَى‏ مُحَمَّدٍ وَ عَلَى‏ آلِ‏ مُحَمَّدٍ}}<ref>الصواعق المحرقة، ص۱۸۳-۱۸۴، باب یازدهم، آیه دوم.</ref><ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۲۸۵.</ref>


==[[افضلیت]] و [[عصمت آل پیامبر]]{{صل}}==
== [[افضلیت]] و [[عصمت آل پیامبر]]{{صل}}==
از آن‌چه بیان گردید، افضلیت [[آل]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بر دیگران (غیر از [[رسول اکرم]]{{صل}}) روشن است؛ زیرا در اینکه پیامبر اکرم{{صل}} بر دیگر افراد [[بشر]] -حتی [[پیامبران الهی]]- [[برتر]] است، در میان [[امت اسلامی]] اختلافی وجود ندارد، از آنجا که [[آل پیامبر]] در [[صلوات]] و [[رحمت خاص الهی]] (در مقابل صلوات و [[رحمت]] عام که عموم [[مؤمنان راستین]] را شامل می‌شود) با رسول اکرم{{صل}} اشتراک دارند، آنان نیز بر دیگران برتر می‌باشند. البته، این مطلب با [[برتری]] رسول اکرم{{صل}} بر آنان، منافات ندارد، چنان‌که توضیح داده شد.
از آن‌چه بیان گردید، افضلیت [[آل]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بر دیگران (غیر از [[رسول اکرم]]{{صل}}) روشن است؛ زیرا در اینکه پیامبر اکرم{{صل}} بر دیگر افراد [[بشر]] -حتی [[پیامبران الهی]]- [[برتر]] است، در میان [[امت اسلامی]] اختلافی وجود ندارد، از آنجا که [[آل پیامبر]] در [[صلوات]] و [[رحمت خاص الهی]] (در مقابل صلوات و [[رحمت]] عام که عموم [[مؤمنان راستین]] را شامل می‌شود) با رسول اکرم{{صل}} اشتراک دارند، آنان نیز بر دیگران برتر می‌باشند. البته، این مطلب با [[برتری]] رسول اکرم{{صل}} بر آنان، منافات ندارد، چنان‌که توضیح داده شد.
از سوی دیگر، مهم‌ترین شاخص [[کمال انسانی]]، [[عصمت علمی]] و عملی است. [[علم]] و [[تقوا در قرآن]] [[کریم]] از شاخص‌های مهم کمال و ملاک برتری به شمار آمده است، [[آدم]] به [[دلیل]] برتری [[علمی]]، [[شایسته]] [[مقام خلافت الهی]] در [[زمین]] شد و نیز مسجود [[فرشتگان]] قرار گرفت<ref>{{متن قرآن|وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}} «و همه نام‌ها را به آدم آموخت سپس آنان را بر فرشتگان عرضه کرد و گفت: اگر راست می‌گویید نام‌های اینان را به من بگویید» سوره بقره، آیه ۳۱.</ref>، و نیز فرموده است: {{متن قرآن|وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا}}<ref>«و به تو چیزی آموخت که نمی‌دانستی و بخشش خداوند بر تو سترگ است» سوره نساء، آیه ۱۱۳.</ref>؛ و نیز فرموده است: {{متن قرآن|إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ}}<ref>«بی‌گمان گرامی‌ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست» سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>؛ و عالی‌ترین [[درجه]] [[تقوا]] - که عبارت است از [[خویشتن‌داری]] در برابر [[تمایلات نفسانی]] و وسوسه‌های [[شیطانی]] - [[عصمت عملی]] است. عموم پیامبران الهی از عصمت علمی و عملی برخوردار بوده‌اند، و [[مقام عصمت پیامبر]] اکرم‌{{صل}} بر همگان برتری داشته است. [[مذاهب مختلف اسلامی]] درباره اینکه پیامبران الهی از [[مقام عصمت]] برخوردار بوده‌اند اتفاق‌نظر دارند، هر چند درباره قلمرو و گستره آن نسبت به قبل از [[نبوت]] و صغایر [[سهوی]] همداستان نیستند، تنها از [[حشویه]] (گروهی از ظاهرگرایان از [[اهل حدیث]]) [[نقل]] شده که صدور کبایر عمدی از [[پیامبران]] را نیز ممکن دانسته‌اند<ref>برای آگاهی از اقوال و آراء متکلمان و مذاهب اسلامی در مسئله عصمت پیامبران به کتاب «ایضاح المراد فی شرح کشف المراد»، ص۳۴۲-۳۴۸ رجوع شود.</ref>، اما این عقیده‌شان مورد قبول دیگر [[مذاهب]] حتی وهّابیان نمی‌باشد<ref>ر.ک: الارشاد إلی صحیح الاعتقاد، دکتر صالح بن فوزان، ص۱۸۷-۱۹۶.</ref>.
از سوی دیگر، مهم‌ترین شاخص [[کمال انسانی]]، [[عصمت علمی]] و عملی است. [[علم]] و [[تقوا در قرآن]] [[کریم]] از شاخص‌های مهم کمال و ملاک برتری به شمار آمده است، [[آدم]] به [[دلیل]] برتری [[علمی]]، [[شایسته]] [[مقام خلافت الهی]] در [[زمین]] شد و نیز مسجود [[فرشتگان]] قرار گرفت<ref>{{متن قرآن|وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}} «و همه نام‌ها را به آدم آموخت سپس آنان را بر فرشتگان عرضه کرد و گفت: اگر راست می‌گویید نام‌های اینان را به من بگویید» سوره بقره، آیه ۳۱.</ref>، و نیز فرموده است: {{متن قرآن|وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا}}<ref>«و به تو چیزی آموخت که نمی‌دانستی و بخشش خداوند بر تو سترگ است» سوره نساء، آیه ۱۱۳.</ref>؛ و نیز فرموده است: {{متن قرآن|إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ}}<ref>«بی‌گمان گرامی‌ترین شما نزد خداوند پرهیزگارترین شماست» سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>؛ و عالی‌ترین [[درجه]] [[تقوا]] - که عبارت است از [[خویشتن‌داری]] در برابر [[تمایلات نفسانی]] و وسوسه‌های [[شیطانی]] - [[عصمت عملی]] است. عموم پیامبران الهی از عصمت علمی و عملی برخوردار بوده‌اند، و [[مقام عصمت پیامبر]] اکرم‌{{صل}} بر همگان برتری داشته است. [[مذاهب مختلف اسلامی]] درباره اینکه پیامبران الهی از [[مقام عصمت]] برخوردار بوده‌اند اتفاق‌نظر دارند، هر چند درباره قلمرو و گستره آن نسبت به قبل از [[نبوت]] و صغایر [[سهوی]] همداستان نیستند، تنها از [[حشویه]] (گروهی از ظاهرگرایان از [[اهل حدیث]]) [[نقل]] شده که صدور کبایر عمدی از [[پیامبران]] را نیز ممکن دانسته‌اند<ref>برای آگاهی از اقوال و آراء متکلمان و مذاهب اسلامی در مسئله عصمت پیامبران به کتاب «ایضاح المراد فی شرح کشف المراد»، ص۳۴۲-۳۴۸ رجوع شود.</ref>، اما این عقیده‌شان مورد قبول دیگر [[مذاهب]] حتی وهّابیان نمی‌باشد<ref>ر. ک: الارشاد إلی صحیح الاعتقاد، دکتر صالح بن فوزان، ص۱۸۷-۱۹۶.</ref>.


بر این اساس، [[آل پیامبر]] که در [[صلوات]] و [[رحمت ویژه الهی]] نسبت به [[رسول اکرم]]{{صل}} با آن [[حضرت]] اشتراک دارند، و این اشتراک به [[دلیل]] برخورداری آنان از [[کمال انسانی]] والایی است که از جنس [[کمالات]] پیامبرانه می‌باشد، و به [[حکم]] اینکه [[عصمت]] از مهم‌ترین شاخص‌های کمال پیامبرانه است، از ویژگی [[عصمت علمی]] و عملی برخوردارند.
بر این اساس، [[آل پیامبر]] که در [[صلوات]] و [[رحمت ویژه الهی]] نسبت به [[رسول اکرم]]{{صل}} با آن [[حضرت]] اشتراک دارند، و این اشتراک به [[دلیل]] برخورداری آنان از [[کمال انسانی]] والایی است که از جنس [[کمالات]] پیامبرانه می‌باشد، و به [[حکم]] اینکه [[عصمت]] از مهم‌ترین شاخص‌های کمال پیامبرانه است، از ویژگی [[عصمت علمی]] و عملی برخوردارند.
خط ۵۰: خط ۵۰:
[[گواه]] دیگر مطب مزبور ([[عصمت آل پیامبر]])، [[تشبیه]] [[صلوات]] بر [[آل پیامبر]] به صلوات بر [[آل ابراهیم]] است: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ‏ عَلَى‏ إِبْرَاهِيمَ‏ وَ عَلَى‏ آلِ‏ إِبْرَاهِيمَ‏}}. به [[نصّ]] [[قرآن کریم]]، آل ابراهیم{{ع}} هم چون [[حضرت آدم]]{{ع}} و [[حضرت نوح]]{{ع}} از [[برگزیدگان خداوند]] بوده‌اند: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ}}<ref>«خداوند، آدم، نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را بر جهانیان برتری داد» سوره آل عمران، آیه ۳۳.</ref>.
[[گواه]] دیگر مطب مزبور ([[عصمت آل پیامبر]])، [[تشبیه]] [[صلوات]] بر [[آل پیامبر]] به صلوات بر [[آل ابراهیم]] است: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ‏ عَلَى‏ إِبْرَاهِيمَ‏ وَ عَلَى‏ آلِ‏ إِبْرَاهِيمَ‏}}. به [[نصّ]] [[قرآن کریم]]، آل ابراهیم{{ع}} هم چون [[حضرت آدم]]{{ع}} و [[حضرت نوح]]{{ع}} از [[برگزیدگان خداوند]] بوده‌اند: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ}}<ref>«خداوند، آدم، نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را بر جهانیان برتری داد» سوره آل عمران، آیه ۳۳.</ref>.


مقصود از آل ابراهیم -همان‌گونه که [[مفسران]] بیان کرده‌اند- [[پیامبران]] یا [[امامان]] ابراهیمی‌اند. [[بیضاوی]] گفته است: “خداوند [[آدم]]، [[نوح]]، آل ابراهیم و [[آل عمران]] را از طریق [[رسالت]] ([[پیامبری]]) و خصایص [[روحانی]] و [[جسمانی]] بر دیگران [[برتری]] داد، بدین جهت از توانایی‌هایی برخوردار بودند که دیگران نداشتند”. وی در [[ارتباط]] این آیه با [[آیات]] قبل گفته است: “هنگامی که [[خداوند]] [[اطاعت از پیامبران]] را [[واجب]] کرد و بیان نمود که [[اطاعت]] از آنان [[محبت الهی]] را جلب می‌کند، به دنبال آن، [[مناقب]] آنان را بیان کرد و فرمود: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ}}<ref>«خداوند، آدم، نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را بر جهانیان برتری داد» سوره آل عمران، آیه ۳۳.</ref>. مفاد [[آیه شریفه]] بر مبنای کسانی که می‌گویند [[فرشتگان]] بر [[بشر]] برترند، این است که [[خداوند]] [[آدم]] را بر ساکنان عالم سفلی برگزید، و بر مبنای کسانی که معتقدند بشر بر فرشتگان [[برتر]] است این است که خداوند [[آدمی]] را بر ساکنان عالم [[علوی]] برگزید، آن‌گاه خداوند [[قوه]] [[روحانی]] را در شعبه‌ای معین از [[فرزندان آدم]]{{ع}} قرار داد که عبارتند از [[شیث]] و [[فرزندان]] او تا [[ادریس]]، سپس در [[نوح]] تا [[ابراهیم]]، آن‌گاه از ابراهیم با دو شعبه پدید آمد: [[اسماعیل]] و [[اسحاق]]؛ اسماعیل را مبدء [[ظهور]] [[روح قدسی]] [[محمد]]{{صل}} و اسحاق را مبدء دو شعبه یعنی [[یعقوب]] و عیصو قرار داد، و این امر تا [[زمان]] محمد{{صل}} ادامه یافت، با ظهور آن [[حضرت]]، [[نور]] [[پیامبری]] و [[فرمانروایی]] به او منتقل شد و تا [[قیامت]] در [[پیروان]] ([[آل]]) او باقی خواهد بود<ref>التفسیر الکبیر، ج۷، ص۱۹-۲۲؛ نیز ر.ک: تفسیر المنار، ج۳، ص۲۸۸-۲۸۹؛ صفوة التفاسیر، ج۱، ص۱۹۸؛ روح المعانی، ج۳، ص۲۱۰-۲۱۲؛ المیزان، ج۳، ص۱۶۴-۱۶۸؛ تفسیر المراغی، ج۳، ص۱۴۲-۱۴۴؛ روح البیان، ج۲، ص۲۴-۲۵.</ref>.
مقصود از آل ابراهیم -همان‌گونه که [[مفسران]] بیان کرده‌اند- [[پیامبران]] یا [[امامان]] ابراهیمی‌اند. [[بیضاوی]] گفته است: “خداوند [[آدم]]، [[نوح]]، آل ابراهیم و [[آل عمران]] را از طریق [[رسالت]] ([[پیامبری]]) و خصایص [[روحانی]] و [[جسمانی]] بر دیگران [[برتری]] داد، بدین جهت از توانایی‌هایی برخوردار بودند که دیگران نداشتند”. وی در [[ارتباط]] این آیه با [[آیات]] قبل گفته است: “هنگامی که [[خداوند]] [[اطاعت از پیامبران]] را [[واجب]] کرد و بیان نمود که [[اطاعت]] از آنان [[محبت الهی]] را جلب می‌کند، به دنبال آن، [[مناقب]] آنان را بیان کرد و فرمود: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ}}<ref>«خداوند، آدم، نوح و خاندان ابراهیم و خاندان عمران را بر جهانیان برتری داد» سوره آل عمران، آیه ۳۳.</ref>. مفاد [[آیه شریفه]] بر مبنای کسانی که می‌گویند [[فرشتگان]] بر [[بشر]] برترند، این است که [[خداوند]] [[آدم]] را بر ساکنان عالم سفلی برگزید، و بر مبنای کسانی که معتقدند بشر بر فرشتگان [[برتر]] است این است که خداوند [[آدمی]] را بر ساکنان عالم [[علوی]] برگزید، آن‌گاه خداوند [[قوه]] [[روحانی]] را در شعبه‌ای معین از [[فرزندان آدم]]{{ع}} قرار داد که عبارتند از [[شیث]] و [[فرزندان]] او تا [[ادریس]]، سپس در [[نوح]] تا [[ابراهیم]]، آن‌گاه از ابراهیم با دو شعبه پدید آمد: [[اسماعیل]] و [[اسحاق]]؛ اسماعیل را مبدء [[ظهور]] [[روح قدسی]] [[محمد]]{{صل}} و اسحاق را مبدء دو شعبه یعنی [[یعقوب]] و عیصو قرار داد، و این امر تا [[زمان]] محمد{{صل}} ادامه یافت، با ظهور آن [[حضرت]]، [[نور]] [[پیامبری]] و [[فرمانروایی]] به او منتقل شد و تا [[قیامت]] در [[پیروان]] ([[آل]]) او باقی خواهد بود<ref>التفسیر الکبیر، ج۷، ص۱۹-۲۲؛ نیز ر. ک: تفسیر المنار، ج۳، ص۲۸۸-۲۸۹؛ صفوة التفاسیر، ج۱، ص۱۹۸؛ روح المعانی، ج۳، ص۲۱۰-۲۱۲؛ المیزان، ج۳، ص۱۶۴-۱۶۸؛ تفسیر المراغی، ج۳، ص۱۴۲-۱۴۴؛ روح البیان، ج۲، ص۲۴-۲۵.</ref>.


[[امین الاسلام طبرسی]] گفته است: “کسانی که خداوند آنان را [[برگزیده]] است، [[مطهر]] و [[معصوم]] و پیراسته از [[قبایح]] می‌باشند؛ زیرا [[خدای متعال]] جز چنین کسانی را بر نمی‌گزیند؛ کسانی که ظاهر و باطنشان در [[طهارت]] و [[عصمت]]، یکسان است، بنابراین، [[اصطفاء]] به معصوم از [[آل ابراهیم]] و [[آل عمران]] اختصاص دارد، خواه [[پیامبر]] بوده باشند یا [[امام]]<ref>مجمع البیان، ج۱، ص۴۳۳.</ref>.
[[امین الاسلام طبرسی]] گفته است: “کسانی که خداوند آنان را [[برگزیده]] است، [[مطهر]] و [[معصوم]] و پیراسته از [[قبایح]] می‌باشند؛ زیرا [[خدای متعال]] جز چنین کسانی را بر نمی‌گزیند؛ کسانی که ظاهر و باطنشان در [[طهارت]] و [[عصمت]]، یکسان است، بنابراین، [[اصطفاء]] به معصوم از [[آل ابراهیم]] و [[آل عمران]] اختصاص دارد، خواه [[پیامبر]] بوده باشند یا [[امام]]<ref>مجمع البیان، ج۱، ص۴۳۳.</ref>.
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش