ابورمثه تیمی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ابورمثه تیمی در تراجم و رجال]] - [[ابورمثه تیمی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[ابورمثه تیمی در تراجم و رجال]] - [[ابورمثه تیمی در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}


==مقدمه==
== مقدمه ==
نام‌هایی که برای ابو رمثه <ref>رمثه = نوعی درخت.</ref> ذکر می‌کنند عبارت است از: [[حبیب بن حیان]]<ref>ابن سعد، ج۶، ص۱۲۰؛ خلیفة بن خیاط، ص۹۱ و ۲۱۹؛ ابن قانع، ج۱، ص۱۸۹؛ ابن اثیر، ج۱، ص۶۷۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۱۸.</ref> [[جندب بن حیان]]<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۵۶۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۱۱؛ مامقانی، ج۳، ص۱۶.</ref> [[حیان بن وهب]]<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۲۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۶، ج۷، ص۱۱۸.</ref> [[حبیب بن وهب]]<ref>ابن اثیر، ج۶، ص۱۰۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۱۸.</ref> [[حبیب بن حماز بن عامر بن عبد قیس]]<ref>ابن حبان، ج۳، ص۸۱.</ref>، [[رفاعة بن یثربی]]<ref>بغوی، ج۲، ص۳۳۶؛ ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۲۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۱۲ و ج۷، ص۱۱۸.</ref>، [[یثربی بن رفاعه]]<ref>ابن قانع، ج۳، ص۲۴۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۱۸.</ref>، [[یثربی بن عوف]]<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۲۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۱۸؛ ابن اثیر، ج۵، ص۴۳۴.</ref>، [[عمارة بن یثربی]]<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۲۱؛ ابن حجر، تهذیب، ج۱۲، ص۱۰۶؛ مزی، ج۳۳، ص۳۱۶.</ref>، [[معدی کرب بن رفاعه]]<ref>ابن اثیر، ج۵، ص۲۱۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۶، ص۱۴۰.</ref>، [[حسحاس]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۱۸.</ref> و [[خشخاش]]<ref>ابن اثیر، ج۲، ص۲۸۹ و ج۶، ص۱۰۸؛ ابن حجر، تهذیب، ج۱۲، ص۱۰۶؛ مزی، ج۳۳، ص۳۱۶.</ref>
نام‌هایی که برای ابو رمثه <ref>رمثه = نوعی درخت.</ref> ذکر می‌کنند عبارت است از: [[حبیب بن حیان]]<ref>ابن سعد، ج۶، ص۱۲۰؛ خلیفة بن خیاط، ص۹۱ و ۲۱۹؛ ابن قانع، ج۱، ص۱۸۹؛ ابن اثیر، ج۱، ص۶۷۳؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۱۸.</ref> [[جندب بن حیان]]<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۵۶۵؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۱۱؛ مامقانی، ج۳، ص۱۶.</ref> [[حیان بن وهب]]<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۲۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۲۶، ج۷، ص۱۱۸.</ref> [[حبیب بن وهب]]<ref>ابن اثیر، ج۶، ص۱۰۸؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۱۸.</ref> [[حبیب بن حماز بن عامر بن عبد قیس]]<ref>ابن حبان، ج۳، ص۸۱.</ref>، [[رفاعة بن یثربی]]<ref>بغوی، ج۲، ص۳۳۶؛ ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۲۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۴۱۲ و ج۷، ص۱۱۸.</ref>، [[یثربی بن رفاعه]]<ref>ابن قانع، ج۳، ص۲۴۰؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۱۸.</ref>، [[یثربی بن عوف]]<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۲۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۱۸؛ ابن اثیر، ج۵، ص۴۳۴.</ref>، [[عمارة بن یثربی]]<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۲۲۱؛ ابن حجر، تهذیب، ج۱۲، ص۱۰۶؛ مزی، ج۳۳، ص۳۱۶.</ref>، [[معدی کرب بن رفاعه]]<ref>ابن اثیر، ج۵، ص۲۱۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۶، ص۱۴۰.</ref>، [[حسحاس]]<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۱۸.</ref> و [[خشخاش]]<ref>ابن اثیر، ج۲، ص۲۸۹ و ج۶، ص۱۰۸؛ ابن حجر، تهذیب، ج۱۲، ص۱۰۶؛ مزی، ج۳۳، ص۳۱۶.</ref>


خط ۱۴: خط ۱۴:
روایت معروف حضور او نزد پیامبر مربوط به [[مکه]] و کنار حجر است<ref>ابن شبه، ج۱، ص۶۱۹؛ طبرانی، ج۲۲، ص۲۸۲.</ref> که بنا بر آن، [[مسلمان]] شدن او، هم پیش از [[هجرت]] و هم در [[حجة الوداع]] قابل تخمین است، مگر آنکه گفته شود به دلیل عدم [[شهرت]] وی در میان [[صحابه]]، احتمال [[اسلام]] آوردنش در [[حجة الوداع]] قوی‌تر است. در برخی منابع، نام وی در شمار ساکنان [[کوفه]] ذکر شده<ref>ابن حبان، ج۳، ص۸۲؛ ابن اثیر، ج۲، ص۲۸۹.</ref> و [[بلاذری]] می‌گوید: [[فرزندان]] ابو رمثه در کفر‌توثا <ref>محلی در جزیره [[عراق]] یا [[فلسطین]]</ref> [[زندگی]] و آنجا را آباد کردند<ref>بلاذری، ج۱، ص۲۱۴.</ref>.
روایت معروف حضور او نزد پیامبر مربوط به [[مکه]] و کنار حجر است<ref>ابن شبه، ج۱، ص۶۱۹؛ طبرانی، ج۲۲، ص۲۸۲.</ref> که بنا بر آن، [[مسلمان]] شدن او، هم پیش از [[هجرت]] و هم در [[حجة الوداع]] قابل تخمین است، مگر آنکه گفته شود به دلیل عدم [[شهرت]] وی در میان [[صحابه]]، احتمال [[اسلام]] آوردنش در [[حجة الوداع]] قوی‌تر است. در برخی منابع، نام وی در شمار ساکنان [[کوفه]] ذکر شده<ref>ابن حبان، ج۳، ص۸۲؛ ابن اثیر، ج۲، ص۲۸۹.</ref> و [[بلاذری]] می‌گوید: [[فرزندان]] ابو رمثه در کفر‌توثا <ref>محلی در جزیره [[عراق]] یا [[فلسطین]]</ref> [[زندگی]] و آنجا را آباد کردند<ref>بلاذری، ج۱، ص۲۱۴.</ref>.


درباره ابورمثه چند نکته دیگر قابل توجه است: اول اینکه در برخی منابع، از فردی به نام "جهدمه" یاد شده که می‌گوید [[رسول خدا]]{{صل}} هنگام [[نماز]] حناء بر سر داشت. [[نسب]] جهدمه روشن نیست، اما [[راوی]] او [[ایاد بن لقیط]] است. از طرفی مشابه [[روایت]] جهدمه از ابو رمثه نقل شده و راوی بیشتر [[روایات]] ابو رمثه هم ایاد بن لقیط است. از این رو گفته‌اند جهدمه، نام ابو رمثه است<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۵۷۶؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۵۱.</ref>. ولی چنین ملازمه‌ای صحیح نیست؛ زیرا جهدمه‌ای که ایاد بن لقیط از او روایت می‌کند، [[همسر]] [[بشیر بن خصاصیه]] است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۸، ص۷۲.</ref>. دوم اینکه صحابه‌شناسان از فردی با [[کنیه]] ابوریمه یاد کرده، می‌نویسند [[ازرق بن قیس]] گفت به [[امامت]] ابوریمه [[نماز جماعت]] گزاردیم. هنگام [[سلام دادن]] صورت خود را به [[چپ و راست]] گرداند، به طوری که سفیدی گونه‌هایش را دیدم، آنگاه گفت رسول خدا{{صل}} بدین گونه نماز می‌گزارد<ref>ابونعیم، ج۵، ص۲۸۹۲؛ ابن اثیر، ج۶، ص۱۱۶؛ ابن حجر، ج۷، ص۱۲۳.</ref>. همین مطلب درباره ابو رمثه نیز نقل شده است<ref>ابوداود، ج۱، ص۲۲۷؛ حاکم نیشابوری، ج۱، ص۲۷۰.</ref>. [[ابن حجر]] می‌گوید این گزارش را به [[ابوداود]] نسبت داده‌اند، در حالی که هیچ یک از نسخه‌های کتاب ابوداود نامی از ابوریمه نبرده، بلکه ابوداود و دیگران این روایت را از آن ابو رمثه می‌دانند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۲۳؛ همو، تهذیب، ج۱۲، ص۱۰۷.</ref>. [[سخن]] ابن حجر با این نکته [[تأیید]] می‌شود که اطلاع دیگری جز [[نقل حدیث]] پیش گفته، از ابوریمه در دست نیست و احتمال تصحیف رمثه با ریمه هم وجود دارد. از سویی دیگر، باید به این نکته توجه داشت که ابو ریمه را [[اهل]] بصره می‌دانند<ref>ابن اثیر، ج۶، ص۱۱۶.</ref>، در حالی که گفته شد ابو رمثه را [[اهل کوفه]] یا کفرتوثا دانسته‌اند، سوم اینکه در منابع مربوط به [[صحابه]]، از "ام رمثه" یاد شده<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۸، ص۳۹۱.</ref> که ارتباطی به ابو رمثه ندارد.<ref>[[مصطفی صادقی|صادقی، مصطفی]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابورمثه تیمی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۲۹۸-۳۰۰.</ref>
درباره ابورمثه چند نکته دیگر قابل توجه است: اول اینکه در برخی منابع، از فردی به نام "جهدمه" یاد شده که می‌گوید [[رسول خدا]]{{صل}} هنگام [[نماز]] حناء بر سر داشت. [[نسب]] جهدمه روشن نیست، اما [[راوی]] او [[ایاد بن لقیط]] است. از طرفی مشابه [[روایت]] جهدمه از ابو رمثه نقل شده و راوی بیشتر [[روایات]] ابو رمثه هم ایاد بن لقیط است. از این رو گفته‌اند جهدمه، نام ابو رمثه است<ref>ابن اثیر، ج۱، ص۵۷۶؛ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۶۵۱.</ref>. ولی چنین ملازمه‌ای صحیح نیست؛ زیرا جهدمه‌ای که ایاد بن لقیط از او روایت می‌کند، [[همسر]] [[بشیر بن خصاصیه]] است<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۸، ص۷۲.</ref>. دوم اینکه صحابه‌شناسان از فردی با [[کنیه]] ابوریمه یاد کرده، می‌نویسند [[ازرق بن قیس]] گفت به [[امامت]] ابوریمه [[نماز جماعت]] گزاردیم. هنگام [[سلام دادن]] صورت خود را به [[چپ و راست]] گرداند، به طوری که سفیدی گونه‌هایش را دیدم، آنگاه گفت رسول خدا{{صل}} بدین گونه نماز می‌گزارد<ref>ابونعیم، ج۵، ص۲۸۹۲؛ ابن اثیر، ج۶، ص۱۱۶؛ ابن حجر، ج۷، ص۱۲۳.</ref>. همین مطلب درباره ابو رمثه نیز نقل شده است<ref>ابوداود، ج۱، ص۲۲۷؛ حاکم نیشابوری، ج۱، ص۲۷۰.</ref>. [[ابن حجر]] می‌گوید این گزارش را به [[ابوداود]] نسبت داده‌اند، در حالی که هیچ یک از نسخه‌های کتاب ابوداود نامی از ابوریمه نبرده، بلکه ابوداود و دیگران این روایت را از آن ابو رمثه می‌دانند<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۷، ص۱۲۳؛ همو، تهذیب، ج۱۲، ص۱۰۷.</ref>. [[سخن]] ابن حجر با این نکته [[تأیید]] می‌شود که اطلاع دیگری جز [[نقل حدیث]] پیش گفته، از ابوریمه در دست نیست و احتمال تصحیف رمثه با ریمه هم وجود دارد. از سویی دیگر، باید به این نکته توجه داشت که ابو ریمه را [[اهل]] بصره می‌دانند<ref>ابن اثیر، ج۶، ص۱۱۶.</ref>، در حالی که گفته شد ابو رمثه را [[اهل کوفه]] یا کفرتوثا دانسته‌اند، سوم اینکه در منابع مربوط به [[صحابه]]، از "ام رمثه" یاد شده<ref>ابن حجر، الاصابه، ج۸، ص۳۹۱.</ref> که ارتباطی به ابو رمثه ندارد.<ref>[[مصطفی صادقی|صادقی، مصطفی]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۱ (کتاب)|مقاله «ابورمثه تیمی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۱، ص:۲۹۸-۳۰۰.</ref>


==جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
* [[قرط بن ابی‌رمثه تیمی]] (فرزند)
* [[قرط بن ابی‌رمثه تیمی]] (فرزند)
== منابع ==
== منابع ==
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش