احتیاط در معارف و سیره رضوی: تفاوت میان نسخه‌ها

احتیاط در اصطلاح علوم مرتبط با [[فقه]] و [[اصول فقه]]، به معنای [[التزام]] به [[تکلیف]] احتمالی در مرحله ظاهر و عمل موجب فراغ [[ذمه]] [[مکلف]] از تکلیف هنگام [[شک]] در فراغ است.

در [[روایات]] منقول از [[امام رضا]]{{ع}} روایتی در باب [[احتیاط]] رسیده که مورد توجه هر دو گروه اصولی و اخباری قرار گرفته است. احتیاط از ماده “ح وط<ref>لسان العرب، ج۷، ص۲۷۹؛ المصباح المنیر، ص۱۵۷.</ref>“ و به معنای صیانت و [[برگزیدن]] مطمئن‌ترین وجوه است<ref>لسان العرب، ج۷، ص۲۷۹.</ref>. احتیاط از دو جنبه [[فقهی]] و اصولی بررسی شده است جنبه فقهی آن در باب حدود و [[قصاص]] و جنبه اصولی آن در بحث اصول عملیه مطرح شده است. از احتیاط در [[علم اصول فقه]] با عنوان “اصل احتیاط” یاد می‌شود<ref>اصطلاحات الأصول، ص۴۲.</ref> و به معنای [[مراقبت]] از [[تکالیف]] [[واقعی]]، اعم از [[وجوب]] و [[حرمت]] و [[پرهیز]] از پایمال شدن آن است. مقتضای [[اصل احتیاط]] آن است که در مورد احتمال تکلیف به گونه‌ای عمل کنیم که [[یقین]] به [[فراغت]] ذمه حاصل شود. اصل احتیاط از اصول و قواعدی است که در هنگام شک در [[حکم شرعی]]، [[وظیفه]] مکلف را روشن می‌سازد. عمده‌ترین بحث میان اخباری و اصولی، جریان اصل احتیاط در [[شبهه]] [[حکمیه]] تحریمیه است که پس از جست‌وجوی [[ادله]] و نیافتن دلیلی معتبر بر حرمت، اخباریان ملتزم به احتیاط و اصولیان [[معتقد]] به [[برائت]] شده‌اند. اخباریان برای وجوب احتیاط در این‌گونه موارد به ادله‌ای گوناگون از جمله [[آیات قرآنی]]، [[استدلال]] کرده‌اند. این [[آیات]] به چند گروه تقسیم می‌شود: آیاتی که [[انسان‌ها]] را از نسبت دادن آنچه به آن [[آگاهی]] ندارند به [[خداوند]] [[نهی]] کرده و این‌گونه نسبت‌ها را [[افترا]] به شمار آورده است: {{متن قرآن|قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ}}<ref>«بگو: مرا خبر دهید: آنچه را که خداوند از روزی برایتان فرو فرستاده است حلال و (برخی را) حرام گردانیده‌اید، آیا خداوند به شما اجازه داده است یا بر خداوند دروغ می‌بندید؟» سوره یونس، آیه ۵۹.</ref><ref>مواهب الرحمن، ج۲، ص۲۵۶.</ref>.