پرش به محتوا

آیه غار: تفاوت میان نسخه‌ها

۸۹۷ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۷ سپتامبر ۲۰۲۴
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[آیه غار در قرآن]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[آیه غار در تفسیر و علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{جعبه اطلاعات آیات نامدار
| نام آیه = آیه غار
| نام تصویر = آیه ۴۰ سوره توبه.jpg
| توضیح تصویر =
| متن آیه = 
| معنی آیه = اگر او را یاری ندهید بی‌گمان خداوند یاریش کرده است هنگامی که کافران او را که یکی از دو نفر بود (از مکّه) بیرون راندند، آنگاه که آن دو در غار بودند ...
| شماره آیه = ۴۰
| نام سوره = توبه
| شماره جزء = ۱۰
| نام‌های دیگر =
| شأن نزول = آیه در ادامه آیات مربوط به جنگ تبوک نازل شده است
| مصداق آیه =
| دلالت آیه = {{فهرست جعبه|وعده نصرت و پشتیبانی پیامبر توسط خداوند متعال}}
| نتایج آیه =
}}


== مقدمه ==
== مقدمه ==
[[آیه]] ۴۰ [[سوره]] [[توبه]] را که به [[هجرت]] [[پیامبر]] {{صل}} از [[مکه]] به [[مدینه]] و پناهنده شدن [[پیامبر]] {{صل}} و [[ابوبکر]] در [[غار ثور]] اشاره دارد، "آیه غار" گفته‌اند<ref>الصحیح من سیرة النبی، ج‌۴، ص‌۲۳.</ref>: {{متن قرآن|إِلاَّ تَنصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُواْ ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لاَ تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَأَنزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُواْ السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}}<ref>اگر او را یاری ندهید بی‌گمان خداوند یاریش کرده است هنگامی که کافران او را که یکی از دو نفر بود (از مکّه) بیرون راندند، آنگاه که آن دو در غار بودند همان هنگام که به همراهش می‌گفت: مهراس که خداوند با ماست و خداوند آرامش خود را بر او فرو فرستاد و وی را با سپاهی که آنان را نمی‌دیدید پشتیبانی کرد و سخن کافران را فروتر نهاد و سخن خداوند است که فراتر است و خداوند پیروزمندی فرزانه است؛ سوره توبه، آیه:۴۰.</ref>
[[آیه]] ۴۰ [[سوره]] [[توبه]] را که به [[هجرت]] [[پیامبر]] {{صل}} از [[مکه]] به [[مدینه]] و پناهنده شدن [[پیامبر]] {{صل}} و [[ابوبکر]] در [[غار ثور]] اشاره دارد، "آیه غار" گفته‌اند<ref>الصحیح من سیرة النبی، ج‌۴، ص‌۲۳.</ref>: {{متن قرآن|إِلاَّ تَنصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُواْ ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لاَ تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَأَنزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُواْ السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}}<ref>اگر او را یاری ندهید بی‌گمان خداوند یاریش کرده است هنگامی که کافران او را که یکی از دو نفر بود (از مکّه) بیرون راندند، آنگاه که آن دو در غار بودند همان هنگام که به همراهش می‌گفت: مهراس که خداوند با ماست و خداوند آرامش خود را بر او فرو فرستاد و وی را با سپاهی که آنان را نمی‌دیدید پشتیبانی کرد و سخن کافران را فروتر نهاد و سخن خداوند است که فراتر است و خداوند پیروزمندی فرزانه است؛ سوره توبه، آیه۴۰.</ref>


این [[آیه]] همواره مورد توجّه دانشوران [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنّی]] بوده و هر یک، برداشت‌های گوناگونی از آن داشته‌اند<ref>[[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیه غار - خراسانی (مقاله)|مقاله «آیه غار»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص۴۲۵ ـ ۴۲۶؛ [[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه غار - سرمدی (مقاله)|مقاله «آیه غار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>.
این [[آیه]] همواره مورد توجّه دانشوران [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنّی]] بوده و هر یک، برداشت‌های گوناگونی از آن داشته‌اند<ref>[[علی خراسانی|خراسانی، علی]]، [[آیه غار - خراسانی (مقاله)|مقاله «آیه غار»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص۴۲۵ ـ ۴۲۶؛ [[محمود سرمدی|سرمدی، محمود]]، [[آیه غار - سرمدی (مقاله)|مقاله «آیه غار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref>.
خط ۱۵: خط ۳۰:


به گفته [[زمخشری]]، جمله شرطیه {{متن قرآن|إِلَّا تَنْصُرُوهُ}} جوابش {{متن قرآن|فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ}} از دو زاویه دیده می‌شود:
به گفته [[زمخشری]]، جمله شرطیه {{متن قرآن|إِلَّا تَنْصُرُوهُ}} جوابش {{متن قرآن|فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ}} از دو زاویه دیده می‌شود:
# یعنی اگر شما او را یاری نکنید، کسی او را یاری خواهد نمود که زمانی که به جز یک مرد با او نبود، وی را یاری کرد. پس همان گونه که او را در گذشته یاری کرده در [[آینده]] هم یاری می‌کند.
# یعنی اگر شما او را یاری نکنید، کسی او را یاری خواهد نمود که زمانی که به جز یک مرد با او نبود، وی را یاری کرد. پس همان‌گونه که او را در گذشته یاری کرده در [[آینده]] هم یاری می‌کند.
# یعنی خداوند [[یاری رساندن]] به او را [[واجب]] نمود و او را در آن [[زمان]] [[منصور]] گردانید، لذا هرگز پس از آن، [[خوار]] و [[ذلیل]] نخواهد شد.  
# یعنی خداوند [[یاری رساندن]] به او را [[واجب]] نمود و او را در آن [[زمان]] [[منصور]] گردانید، لذا هرگز پس از آن، [[خوار]] و [[ذلیل]] نخواهد شد.  


در جمله: {{متن قرآن|إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا}} اینکه بیرون راندن او را به [[کفار]] نسبت داده برای این است که وقتی کفار قصد بیرون راندن [[پیامبر]] {{صل}} را از [[مکه]] نمودند، [[خداوند]] به وی [[الهام]] کرد که از مکه خارج شود، پس گویی که ایشان او را از [[شهر]] راندند.  
در جمله: {{متن قرآن|إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا}} اینکه بیرون راندن او را به [[کفار]] نسبت داده برای این است که وقتی کفار قصد بیرون راندن [[پیامبر]] {{صل}} را از [[مکه]] نمودند، [[خداوند]] به وی [[الهام]] کرد که از مکه خارج شود، پس گویی که ایشان او را از [[شهر]] راندند.  


در مورد {{متن قرآن|ثَانِيَ اثْنَيْنِ}} همه [[مفسران]] [[فریقین]] می‌گویند که آن دو نفر، [[رسول خدا]] {{صل}} و [[ابوبکر]] بودند و اینکه منظور از {{متن قرآن|ثَانِيَ}} که [[منصوب]] و بدل از [[ضمیر]] {{متن قرآن|أَخْرَجَهُ}} می‌باشد، پیامبر است که به [[رفیق]] همراهش ـ زمانی که برای مصون ماندن از دست [[مشرکین]] در [[غار ثور]] مخفی شده بودند و او دچار [[اندوه]] شده بود که مبادا [[مشرکان]] ایشان را گرفته و بکشند ـ [[دلداری]] داد که [[غصه]] نخور زیرا [[خدا]] با ماست. برخی مفسران گفته‌اند که ابوبکر برای [[جان]] خویش نگران نبود، بلکه از آن می‌ترسید که اگر رسول خدا {{صل}} کشته شود، [[امت]] هلاک گردد و [[دین]] از بین برود، اما از آنجا که خداوند به پیامبر [[الهام]] کرده بود که همواره مراقب اوست: {{متن قرآن|وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا}}<ref>«و بر فرمان پروردگارت شکیب کن که تو را زیر نظر داریم» سوره طور، آیه ۴۸.</ref>، دو کبوتر را [[مأمور]] کرد تا در آستانه در [[غار]] لانه ساخته و تخم بگذارند و نیز عنکبوتی را فرمود تا بر دهانه ورودی غار، چند لایه تار بتند و [[ملائکه]] را مأمور ساخت تا جلوی چشمان مشرکان را سد کنند و فکرشان را منصرف سازند. به این ترتیب به [[فکر]] هیچ کس نرسید که آن دو تن به درون غار رفته و مخفی شده باشند و در نتیجه از خطر مشرکان [[رهایی]] یافتند.
در مورد {{متن قرآن|ثَانِيَ اثْنَيْنِ}} همه [[مفسران]] [[فریقین]] می‌گویند که آن دو نفر، [[رسول خدا]] {{صل}} و [[ابوبکر]] بودند و اینکه منظور از {{متن قرآن|ثَانِيَ}} که [[منصوب]] و بدل از ضمیر {{متن قرآن|أَخْرَجَهُ}} می‌باشد، پیامبر است که به [[رفیق]] همراهش ـ زمانی که برای مصون ماندن از دست [[مشرکین]] در [[غار ثور]] مخفی شده بودند و او دچار [[اندوه]] شده بود که مبادا [[مشرکان]] ایشان را گرفته و بکشند ـ [[دلداری]] داد که [[غصه]] نخور زیرا [[خدا]] با ماست. برخی مفسران گفته‌اند که ابوبکر برای [[جان]] خویش نگران نبود، بلکه از آن می‌ترسید که اگر رسول خدا {{صل}} کشته شود، [[امت]] هلاک گردد و [[دین]] از بین برود، اما از آنجا که خداوند به پیامبر [[الهام]] کرده بود که همواره مراقب اوست: {{متن قرآن|وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا}}<ref>«و بر فرمان پروردگارت شکیب کن که تو را زیر نظر داریم» سوره طور، آیه ۴۸.</ref>، دو کبوتر را [[مأمور]] کرد تا در آستانه در [[غار]] لانه ساخته و تخم بگذارند و نیز عنکبوتی را فرمود تا بر دهانه ورودی غار، چند لایه تار بتند و [[ملائکه]] را مأمور ساخت تا جلوی چشمان مشرکان را سد کنند و فکرشان را منصرف سازند. به این ترتیب به [[فکر]] هیچ کس نرسید که آن دو تن به درون غار رفته و مخفی شده باشند و در نتیجه از خطر مشرکان [[رهایی]] یافتند.


[[علامه طباطبایی]] [[مرجع]] ضمیر {{متن قرآن|عَلَيْهِ}} در عبارت: {{متن قرآن| فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ}} را رسول خدا {{صل}} می‌داند، چرا که تمام ضمایر قبلی و بعدی نیز به آن حضرت برمی‌گردد: {{متن قرآن|تَنْصُرُوهُ}}، {{متن قرآن|نَصَرَهُ}}، {{متن قرآن|أَخْرَجَهُ}}، {{متن قرآن|لِصَاحِبِهِ}} {{متن قرآن|أَيَّدَهُ}} به دلیل آنکه خداوند فرموده اگر [[مسلمانان]] یاری‌اش نکنند، خدا یاری‌اش می‌کند، که نوعی از این [[یاری]]، انزال [[سکینه]] / [[آرامش]] و [[تأیید]] با نیروهای [[ملکوتی]] نادیدنی است؛ چنان که این نوع تأیید در [[آیه]] دیگری هم گزارش شده است: {{متن قرآن|وَأَنْزَلَ جُنُودًا لَمْ تَرَوْهَا}}<ref>«و سپاهیانی را که آنان را نمی‌دیدید؛ فرود آورد» سوره توبه، آیه ۲۶.</ref>.  
[[علامه طباطبایی]] [[مرجع]] ضمیر {{متن قرآن|عَلَيْهِ}} در عبارت: {{متن قرآن| فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ}} را رسول خدا {{صل}} می‌داند، چرا که تمام ضمایر قبلی و بعدی نیز به آن حضرت برمی‌گردد: {{متن قرآن|تَنْصُرُوهُ}}، {{متن قرآن|نَصَرَهُ}}، {{متن قرآن|أَخْرَجَهُ}}، {{متن قرآن|لِصَاحِبِهِ}} {{متن قرآن|أَيَّدَهُ}} به دلیل آنکه خداوند فرموده اگر [[مسلمانان]] یاری‌اش نکنند، خدا یاری‌اش می‌کند، که نوعی از این [[یاری]]، انزال [[سکینه]] / [[آرامش]] و [[تأیید]] با نیروهای [[ملکوتی]] نادیدنی است؛ چنان که این نوع تأیید در [[آیه]] دیگری هم گزارش شده است: {{متن قرآن|وَأَنْزَلَ جُنُودًا لَمْ تَرَوْهَا}}<ref>«و سپاهیانی را که آنان را نمی‌دیدید؛ فرود آورد» سوره توبه، آیه ۲۶.</ref>.  
خط ۴۲: خط ۵۷:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:آیه غار]]
[[رده:آیات نامدار]]
[[رده:آیات اعتقادی قرآن]]
[[رده:آیات اعتقادی قرآن]]
[[رده:آیات دارای شأن نزول]]
[[رده:آیات دارای شأن نزول]]
۸۱٬۲۵۵

ویرایش