ابن قدامه سعدی: تفاوت میان نسخه‌ها

جاریه یا حارثه<ref>شیخ طوسی در رجال خود (ص ۳۹، ش۲۹) حارثه بن قدامه را از اصحاب حضرت علی {{ع}} ذکر کرده شاید مراد شیخ «جاریه» بوده و اشتباها «حارثه» ضبط شده است.</ref>، [[فرزند]] [[قدامة بن مالک بن زهیر تمیمی سعدی]] و کنیه‌اش [[ابوایوب]] و به قولی [[ابو قدامه]] یا [[ابو یزید بصری]] بود<ref>ر. ک: اسد الغابه، ج۱، ص۲۶۲؛ الاصابه، ج۱۰، ص۴۴۴؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۱۱۲ و تهذیب التهذیب، ج۲، ص۲۰.</ref>. وی از [[اصحاب]] پاک طینت و [[شجاع]] [[پیامبر اسلام]] {{صل}} و از [[یاران]] [[وفادار]] [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} بود که در راه [[دین اسلام]] همواره [[ثابت قدم]] ماند.

[[شیخ طوسی]] و دیگران، وی را از [[اصحاب رسول خدا]] {{صل}} و نیز از [[اصحاب]] [[امیرالمؤمنین علی]] {{ع}}، و عموی [[احنف بن قیس]] و به قولی پسر عمویش می‌دانند که در [[شهر بصره]] ساکن بود<ref>رجال طوسی، ص۴، س ۲۷ و ص۳۷، ش۱۳.</ref><ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۲۸۳.</ref>

== [[وفاداری]] جاریه به [[امامت علی]] {{ع}} و توجه [[حضرت]] به او ==

جاریه در جنگ‌های [[جمل]] و [[صفین]] و [[نهروان]] در رکاب آن [[امام]] {{ع}} [[شمشیر]] زد و از [[کیان اسلام]] و [[حکومت عادلانه]] آن [[حضرت]] [[دفاع]] نمود. وی همان بزرگ مجاهدی است که "[[بسر بن ارطاة]]" را با همه خشونت‌ها و درنده خویی‌هایش از قلمرو [[دولت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} بیرون راند و همه مناطق تحت [[فرمان امام]] {{ع}} را از لوث وجود نیروهای این [[مرد]] [[جنایتکار]] [[پاک]] ساخت که برای ایجاد اغتشاش و [[ناامنی]] و [[تضعیف]] [[روحیه]] [[شیعیان علی]] {{ع}} از سوی [[معاویه]] در [[عراق]] و [[حجاز]] و [[یمن]] به [[غارت]] و چپاول می‌پرداختند.

[[عبیدالله بن عباس]] (پسر عموی [[امیرالمؤمنین]] {{ع}}) که در آن زمان [[والی]] [[یمن]] بود، پس از [[آگاهی]] از حملات [[بسر بن ارطاة]] از [[صنعا]] محل [[حکومت]] خود گریخت و [[مسند]] [[امارت]] را به [[عمرو بن اراکه ثقفی]]<ref>در تاریخ طبری، ج۵، ص۱۳۹، نام کارگزار عبیدالله بن عباس را عبدالله بن عبد معان، ذکر کرده است، بنابراین قول، در این حمله عبدالله بن عبد معان% با دو فرزند عبیدالله بن عباس، به شهادت رسیدند، نه عمرو بن ارا که ثقفی</ref> واگذار کرد و رهسپار [[عراق]] شد؛ وقتی "[[بسر بن ارطاة]]" بر [[یمن]] [[سلطه]] یافت [[والی]] موقت آنجا [[عمرو بن اراکه]] را به [[قتل]] رسانید و دو [[فرزند]] خردسال [[عبیدالله بن عباس]] را نیز بی‌رحمانه کشت.

اما جاریه با [[شجاعت]] کم نظیر و [[ایمان]] و عقیده‌ای محکم به مصاف چنین جرثومه خطرناکی رفت و همه [[عراق]] و [[حجاز]] و [[یمن]] را از [[شر]] او و نیروهای غارتگرش [[نجات]] داد و [[آرامش]] را به این مناطق برگرداند. او در یک [[نبرد]] مردانه دیگر [[فتنه]] "[[عبدالله بن عمرو حضرمی]]" و موالیانش را در [[بصره]] فرو نشاند و او را به [[آتش]] کشید، لذا وی را محرق نامیده‌اند و پس از نابودی [[فتنه]] ابن حضرمی، [[ابن زیاد]] (استاندار [[منصوب]] از طرف [[امیرمؤمنان]]) را به قصر حکومتش برگرداند و وی از کسانی بود که قبل از [[جنگ جمل]] [[مردم بصره]] را به [[بیعت]] با [[امیرالمؤمنین علی]] {{ع}} [[تشویق]] کرد.

و از دیگر مأموریت‌های فداکارانه او [[سرکوب]] مرتدهای [[نجران]] بود. [[حضرت علی]] {{ع}} پس از [[ارتداد]] [[اهل]] [[نجران]]، به جاریه [[مأموریت]] داد که در رأس سپاهی متشکل از [[موالیان]] آن [[حضرت]] برای [[سرکوب]] مرتدها روانه [[نجران]] شود<ref>رجال کشی، ص۱۰۵، ش۱۶۸.</ref>.

در [[شجاعت]] جاریه و [[وفاداری]] او به [[امام علی]] {{ع}} همین بس که وقتی [[مردم کوفه]] در مقابله با [[بسر بن ارطاة]] تمایلی نشان ندادند و [[حضرت]] از آنها [[مأیوس]] و ناراحت شد، جاریه چون آثار [[تأسف]] شدید [[امام]] {{ع}} را در سیمای آن [[حضرت]] دید، برخاست و گفت: "ای [[امیر مؤمنان]]، من شما را در مقابله با این [[غارتگران]] [[کفایت]] خواهم کرد"<ref>{{عربی|"أَنَا أَكْفِيكَهُمْ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ"}}؛</ref>.

[[امام]] {{ع}} هم در توجه به او فرمود: "به [[جان]] خودم ای جاریه، تو همواره از [[مناقب]] بلند و نیات [[پسندیده]]، [[طایفه]] و عشیرهای [[شایسته]] و [[با کفایت]] برخوردار بوده‌ای"<ref>{{متن حدیث| أَنْتَ لَعَمْرِي لَمَيْمُونُ اَلنَّقِيبَةِ، حَسَنُ اَلنِّيَّةِ، صَالِحُ اَلْعَشِيرَةِ}}؛ ر. ک: شرح ابن ابی الحدید، ج۲، ص۱۸ - ۱۶؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۱۴۰ و اعیان الشیعه، ج۴، ص۶۰.</ref>. و نیز از [[عنایت]] و توجه [[امام]] {{ع}} به او، این که [[امیرمؤمنان]] {{ع}} در پاسخ به کسانی که نگران غارتگری [[بسر بن ارطاة]] بودند، فرمود: "شما نگران [[بسر بن ارطاة]] نباشید، زیرا جاریه کسی است که با او را به [[هلاکت]] می‌رساند یا خود کشته می‌شود، شما باید به [[پیکار]] با [[شامیان]] بیندیشید"<ref>برای شرح بیشتر ر. ک: شرح ابن ابی الحدید، ج۴، ص۴۱ - ۵۳؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۱۱۰ - ۱۱۲؛ کامل ابن ائیر، ج۲، ص۴۱۵ - ۴۱۷ و اسد الغابه، ج۱، ص۲۶۳.</ref><ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۲۸۴-۲۸۵.</ref>

او در [[جنگ جمل]] از جانب [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} به [[فرماندهی]] نیروهای تمیمی [[بصره]] [[منصوب]] شد و با [[ناکثین]] به [[نبرد]] پرداخت<ref>کتاب الجمل، ص۳۲۱.</ref>.

در [[تاریخ]] [[طبری]] آمده است: وی کمی قبل از شروع [[جنگ جمل]]، به [[عایشه]] گفت: ای [[ام المؤمنین]]! به [[خدا]] [[سوگند]]، تو اگر به منظور [[خونخواهی عثمان]] به [[بصره]] آمده‌ای، باید بدانی که آن کار ([[قتل عثمان]]) آسان‌تر از خارج شدن تو از [[منزل]] و [[سوار شدن]] بر این شتر [[ملعون]]، و خود را [[هدف]] تیر قرار دادن است؛ زیرا [[خداوند]] به واسطه [[ازدواج با پیامبر]] {{صل}} به تو [[پوشش]] و حرمتی داده بود؛ اما تو با این کار آن را دریده و [[حرمت]] آن را شکستی، امروز هرکس [[نبرد]] با تو را جایز بداند، کشتن تو را نیز جایز می‌داند، اکنون اگر با میل و رغبت وارد [[بصره]] شده‌ای، [[صلاح]] در آن است که به [[منزل]] خویش باز گردی و اگر تو را ناخواسته و به [[اکراه]] به این کار را داشته‌اند، بهتر است [[مردم]] را در جریان گذاشته و از آنان کمک بگیری و بازگردی که به طور [[یقین]] تو را کمک خواهند کرد<ref>تاریخ طبری، ج۴، ص۴۶۵.</ref>.

== جاریه پس از [[شهادت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} ==

[[شهادت]] [[امیرالمؤمنین]] گرچه جاریه را داغدار نمود، اما در [[عشق]] و ولای خالصانه او تأثیری نگذاشت و [[شهادت]] آن [[حضرت]] نه تنها [[ایمان]] و [[عقیده]] او را [[تضعیف]] نکرد بلکه به [[مشاهده]] [[مفاسد]] و [[مظالم]] [[دولت]] مردان [[اموی]] در عصر [[سلطنت]] دراز مدت [[معاویه]] به موجب شد که وی در [[حمایت]] و [[دفاع]] جانانه از [[حریم]] [[امامت اهل بیت پیامبر]] {{صل}} مؤمن‌تر و مطمئن‌تر شود.

در [[روایت]] است وقتی که جاریه از [[مأموریت]] سرکوبی [[بسر بن ارطاة]] بازگشت، به [[خدمت]] [[امام حسن]] {{ع}} رسید در این زمان [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} تازه به [[شهادت]] رسیده بود. جاریه پس از اطلاع از ضایعه [[شهادت]] آن [[حضرت]] از شدت [[تأسف]] بر دستان خود زد و به [[عزاداری]] پرداخت و به [[امام حسن]] {{ع}} گفت: چرا نشسته‌اید؟ [[خداوند]] شما را [[رحمت]] کند هم اینک به سوی [[دشمن]] حرکت کنید که درنگ جایز نیست، و اگر تأخیر کنید، این [[دشمن]] است که به سوی شما سرازیر خواهد شد<ref>{{عربی|"سِرْ يَرْحَمُكَ اَللَّهُ إِلَى عَدُوِّكَ قَبْلَ أَنْ يُسَارَ إِلَيْكَ"}}.</ref>.

[[امام حسن]] {{ع}} در پاسخ او فرمود: "اگر [[مردم]] همه مثل تو بودند، من به طور قطع به مصاف [[دشمن]] می‌رفتم"<ref>{{متن حدیث| لَوْ كَانَ اَلنَّاسُ كُلُّهُمْ مِثْلَكَ، سِرْتُ بِهِمْ }}؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۵۵۸.</ref><ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۱ (کتاب)|اصحاب امام علی]]، ج۱، ص۲۸۶-۲۸۷.</ref>

== [[حمایت]] جاریه از [[امام علی]] {{ع}} نزد [[معاویه]] ==

جاریه پس از [[شهادت امیرمؤمنان]] [[علی]] {{ع}} با [[معاویه]] ملاقاتی داشت و بین او و جاریه مطالبی در [[فضیلت]] [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}} رد و بدل شده است.