جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
اجتهاد در لغت بهمعنای [[سختکوشی]] است<ref>التحقیق، ج۲، ص۱۲۸، «جهد».</ref> و در اصطلاح از دو زاویه به آن نگریسته میشود<ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۲، ص۱۲۰-۱۴۷.</ref>: | اجتهاد در لغت بهمعنای [[سختکوشی]] است<ref>التحقیق، ج۲، ص۱۲۸، «جهد».</ref> و در اصطلاح از دو زاویه به آن نگریسته میشود<ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۲، ص۱۲۰-۱۴۷.</ref>: | ||
# اجتهاد بهمعنای عام: میان فقهای [[شیعه]] و [[اهل سنت]] برای اجتهاد تعاریف مختلفی شده است؛ برخی آن را بهکارگیری نهایت کوشش برای تحصیل [[ظن]] و [[گمان]] به [[حکم شرعی]]<ref>موسوعة الفقه، ج۳، ص۵؛ المنار، ج۵، ص۲۰۴؛ الاحکام، آمدی، ج۴، ص۱۶۲.</ref> یا تحصیل [[حجت]] بر [[حکم شرعی]] یا تعیین [[وظیفه عملی]] دانستهاند<ref>مصباح الاصول، ج۳، ص۴۳۴.</ref>. برخی دیگر اجتهاد را تلاشی [[علمی]] و روشمند جهت [[استنباط]] و استخراج [[حجت]] و [[دلیل]] بر انجام [[وظایف]] [[شرعی]] مربوط به موضوعات، از اصول و قواعد و منابع [[شرعی]] و [[عقلی]] میدانند<ref>آشنایی با علوم اسلامی، ج۳، ص۱۸؛ مجموعه آثار، ج۳، ص۱۹۶، «ختم نبوت».</ref>. کاربرد واژه اجتهاد در ملکۀ [[استنباط]] حکمشرعی و توان بر [[استنباط]]، بسیار رایج است<ref>کفایةالاصول، ص۴۶۳؛ زبدةالاصول، ص۱۵۹؛ خلاصة القوانین، ص۱۷۵.</ref>. کلمه [[مجتهد]] با همین نگرش، بر [[فقیه]] اطلاق میشود؛ بنابراین [[مجتهد]] کسی است که دارای ملکه [[استنباط]] باشد؛ هر چند مشغول [[استنباط]] نباشد. اجتهاد، چه از نوع ملکه [[استنباط]] و چه بهمعنای فعلیت آن، به دو قسم"اجتهاد مطلق و تجزّی در اجتهاد" تقسیم میشود<ref>کفایةالاصول، ص۴۶۴؛ الفصول، ج۲، ص۱۱۷ـ۱۱۹؛ الاصول العامه، ص۵۸۲.</ref><ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۲، ص۱۲۰-۱۴۷.</ref>. | # اجتهاد بهمعنای عام: میان فقهای [[شیعه]] و [[اهل سنت]] برای اجتهاد تعاریف مختلفی شده است؛ برخی آن را بهکارگیری نهایت کوشش برای تحصیل [[ظن]] و [[گمان]] به [[حکم شرعی]]<ref>موسوعة الفقه، ج۳، ص۵؛ المنار، ج۵، ص۲۰۴؛ الاحکام، آمدی، ج۴، ص۱۶۲.</ref> یا تحصیل [[حجت]] بر [[حکم شرعی]] یا تعیین [[وظیفه عملی]] دانستهاند<ref>مصباح الاصول، ج۳، ص۴۳۴.</ref>. برخی دیگر اجتهاد را تلاشی [[علمی]] و روشمند جهت [[استنباط]] و استخراج [[حجت]] و [[دلیل]] بر انجام [[وظایف]] [[شرعی]] مربوط به موضوعات، از اصول و قواعد و منابع [[شرعی]] و [[عقلی]] میدانند<ref>آشنایی با علوم اسلامی، ج۳، ص۱۸؛ مجموعه آثار، ج۳، ص۱۹۶، «ختم نبوت».</ref>. کاربرد واژه اجتهاد در ملکۀ [[استنباط]] حکمشرعی و توان بر [[استنباط]]، بسیار رایج است<ref>کفایةالاصول، ص۴۶۳؛ زبدةالاصول، ص۱۵۹؛ خلاصة القوانین، ص۱۷۵.</ref>. کلمه [[مجتهد]] با همین نگرش، بر [[فقیه]] اطلاق میشود؛ بنابراین [[مجتهد]] کسی است که دارای ملکه [[استنباط]] باشد؛ هر چند مشغول [[استنباط]] نباشد. اجتهاد، چه از نوع ملکه [[استنباط]] و چه بهمعنای فعلیت آن، به دو قسم"اجتهاد مطلق و تجزّی در اجتهاد" تقسیم میشود<ref>کفایةالاصول، ص۴۶۴؛ الفصول، ج۲، ص۱۱۷ـ۱۱۹؛ الاصول العامه، ص۵۸۲.</ref><ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۲، ص۱۲۰-۱۴۷.</ref>. | ||
# اجتهاد بهمعنای خاص: تنها در میان [[فقیهان]] [[اهل سنت]] مطرح است. این اصطلاح مرادف با [[رأی]] و عبارت از نوعی [[تشریع]] و [[جعل]] [[قانون]] از سوی [[فقیه]] در موارد فقدان [[نص]] و مصداق روشن آن [[قیاس]] است<ref>الاصول العامه، ص۳۸۵.</ref>؛ [[شافعی]] آن را مرادف [[قیاس]] میداند<ref>الرساله، ص۴۷۷.</ref>. [[شیعه]] به جهت غنای [[فرهنگی]] و برخوردار بودن از [[روایات]] [[امامان]]{{عم}} که ابواب گوناگون [[فقه]] را [[پوشش]] داده، خود را از اجتهاد بهمعنای خاص بینیاز میداند، ولی اجتهاد بهمعنای عام را که در عصر [[معصومان]] نیز میان [[اصحاب]] رواج داشته میپذیرد<ref>معارجالاصول، ص۱۷۹ـ۱۸۰.</ref><ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۲، ص۱۲۰-۱۴۷.</ref> | # اجتهاد بهمعنای خاص: تنها در میان [[فقیهان]] [[اهل سنت]] مطرح است. این اصطلاح مرادف با [[رأی]] و عبارت از نوعی [[تشریع]] و [[جعل]] [[قانون]] از سوی [[فقیه]] در موارد فقدان [[نص]] و مصداق روشن آن [[قیاس]] است<ref>الاصول العامه، ص۳۸۵.</ref>؛ [[شافعی]] آن را مرادف [[قیاس]] میداند<ref>الرساله، ص۴۷۷.</ref>. [[شیعه]] به جهت غنای [[فرهنگی]] و برخوردار بودن از [[روایات]] [[امامان]] {{عم}} که ابواب گوناگون [[فقه]] را [[پوشش]] داده، خود را از اجتهاد بهمعنای خاص بینیاز میداند، ولی اجتهاد بهمعنای عام را که در عصر [[معصومان]] نیز میان [[اصحاب]] رواج داشته میپذیرد<ref>معارجالاصول، ص۱۷۹ـ۱۸۰.</ref><ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۲ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۲، ص۱۲۰-۱۴۷.</ref> | ||
لازمۀ [[اجتهاد]]، فراگیری برخی از [[علوم]] است که مقدمه آن نیز [[شایستگی]] و [[استعداد]] تعقّل و تدبّر صحیح و عالمانه است. بهطور کلی اجتهاد به معنای صاحبنظر شدن در امر [[دین]] است<ref>[[مرتضی مطهری]]، ده گفتار، ص۱۰۲.</ref>. اجتهاد “نیروی محرّکه اسلام” است<ref>اسلام و مقتضیات زمان، جلد دوم، ص۱۵.</ref><ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۵۹.</ref> | لازمۀ [[اجتهاد]]، فراگیری برخی از [[علوم]] است که مقدمه آن نیز [[شایستگی]] و [[استعداد]] تعقّل و تدبّر صحیح و عالمانه است. بهطور کلی اجتهاد به معنای صاحبنظر شدن در امر [[دین]] است<ref>[[مرتضی مطهری]]، ده گفتار، ص۱۰۲.</ref>. اجتهاد “نیروی محرّکه اسلام” است<ref>اسلام و مقتضیات زمان، جلد دوم، ص۱۵.</ref><ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۵۹.</ref> | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
=== [[قرآن کریم|قرآن مجید]] === | === [[قرآن کریم|قرآن مجید]] === | ||
=== [[سنّت]] "قول، فعل یا تقریر [[معصوم]]{{ع}}=== | === [[سنّت]] "قول، فعل یا تقریر [[معصوم]] {{ع}} === | ||
=== [[اجماع]] === | === [[اجماع]] === | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
=== [[مذهب]] [[صحابی]] === | === [[مذهب]] [[صحابی]] === | ||
== اجتهاد [[پیامبر]]{{صل}}== | == اجتهاد [[پیامبر]] {{صل}} == | ||
=== [[دلایل]] جایز نبودن اجتهاد [[پیامبر]]{{صل}}=== | === [[دلایل]] جایز نبودن اجتهاد [[پیامبر]] {{صل}} === | ||
==== [[آیات]] [[قرآن]] ==== | ==== [[آیات]] [[قرآن]] ==== | ||
==== [[عقل]] ==== | ==== [[عقل]] ==== | ||
=== ادلّه معتقدان به اجتهاد [[پیامبر]]{{صل}} و نقد آن === | === ادلّه معتقدان به اجتهاد [[پیامبر]] {{صل}} و نقد آن === | ||
== [[اجتهاد در برابر نص]] == | == [[اجتهاد در برابر نص]] == | ||