اعتکاف: تفاوت میان نسخه‌ها

'''اعتکاف''' اصطلاحی [[فقهی]] به معنی توقف در مساجدی خاص با شرایط مخصوص به قصد [[عبادت]] و [[پاک]] ساختن [[روح]] و [[توبه]] است. [[کناره‌گیری]] از [[اهل]] و [[خانواده]] و [[مشاغل]] [[دنیوی]] و عزلت‌گزینی در خانه [[خدا]] به قصد [[عبادت]] از کارهای پیشینه‌دار در [[ادیان توحیدی]] بوده است. اعتکاف در [[شرایع الهی]] از آن‌چنان اهمیت و جایگاه والایی برخوردار است که [[خداوند]] به دو [[پیامبر]] بزرگ خویش یعنی [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} و [[اسماعیل]] {{ع}} [[فرمان]] می‌دهد که [[مسجدالحرام]] و خانه خدا را برای اعتکاف کنندگان [[تطهیر]] نمایند. برای اعتکاف احکام خاصی بیان شده است.

== معناشناسی ==

=== معنای لغوی ===

=== معنای اصطلاحی ===

== پیشینه اعتکاف ==

[[کناره‌گیری]] از [[اهل]] و [[خانواده]] و [[مشاغل]] [[دنیوی]] و عزلت‌گزینی در [[خانه خدا]] به قصد [[عبادت]] از کارهای پیشینه‌دار در [[ادیان توحیدی]] بوده است و [[پیامبران]] و [[اولیای الهی]] گاه برای مدتی اندک یا زیاد از [[جامعه]] دوری می‌گزیدند و در عبادت‌گاه‌ها و [[مساجد]] به [[مناجات با خدا]] می‌پرداختند. از [[آیه]] ۱۲۵ [[سوره بقره]] که در آن از [[فرمان خداوند]] به [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} و [[اسماعیل]] {{ع}} مبنی بر [[تطهیر]] [[مسجدالحرام]] برای [[طواف]] و اعتکاف‌کنندگان یاد شده بر می‌آید که اعتکاف در [[شریعت]] این دو [[پیامبر الهی]] وجود داشته است<ref>التفسیر الکبیر، ج۴، ص۴۷.</ref>.  

در برخی [[احادیث]] از وجود نوعی اعتکاف و [[گوشه‌گیری]] برای [[عبادت]] در [[عصر جاهلی]] که «[[تحنث]]» نامیده می‌شود سخن به میان آمده است<ref>السیرة النبویة، ابن هشام، ج۱، ص۱۵۴.</ref>. از جمله در روایتی نقل شده است که [[پیامبر اسلام]] {{صل}} نیز [[قبل از بعثت]] به [[کوه]] حرا می‌آمد و در آنجا مشغول تحنث می‌شد<ref>صحیح البخاری، ج۱، ص۳.</ref>. این عمل [[پیامبر]] {{صل}} که به مدت یک ماه ادامه داشت هر ساله تکرار می‌گردید<ref>السیرة النبویة، ابن هشام، ج۱، ص۱۵۴.</ref>. بر پایه روایتی [[قرآن کریم]] نیز در یکی از همین موارد تحنث بر پیامبر اسلام {{صل}} نازل شد<ref>أسباب نزول، ص۵.</ref>. پس از [[بعثت]] نیز [[سنت]] اعتکاف ادامه یافت و پیامبر اسلام {{صل}} و [[مسلمانان]] به این [[سنت الهی]] عمل می‌کردند. از جمله در روایتی نقل شده است که در دهه آخر [[ماه رمضان]] برای پیامبر سایبانی در [[مسجد]] [[نصب]] و فرشی را پهن می‌کردند و آن حضرت به اعتکاف مشغول می‌شد<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۱۸۴.</ref>. بر اساس روایتی دیگر آن حضرت پس از ورود به [[مدینه]]، ابتدا در دهه اول ماه رمضان به اعتکاف مشغول شد و در سال بعد در دهه وسط و در سال سوم در دهه آخر [[معتکف]] شد و از سال سوم به بعد، هر ساله در دهه آخر [[ماه رمضان]] اعتکاف می‌نمود<ref>من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۱۸۹.</ref><ref>[[سید جعفر رضوی|رضوی، سید جعفر]]، [[اعتکاف - رضوی (مقاله)|مقاله «اعتکاف»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]] ص ۲۷۶؛ [[فتاح آقازاده|آقازاده، فتاح]]، [[اعتکاف - آقازاده (مقاله)|مقاله «اعتکاف»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۳.</ref>.

== اهمیت اعتکاف ==

اعتکاف در [[شرایع الهی]] از آن‌چنان اهمیت و جایگاه والایی برخوردار است که [[خداوند]] به دو [[پیامبر]] بزرگ خویش یعنی [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} و [[اسماعیل]] {{ع}} [[فرمان]] می‌دهد که [[مسجدالحرام]] و [[خانه خدا]] را برای اعتکاف کنندگان [[تطهیر]] نمایند<ref>{{متن قرآن|وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ}} «و (یاد کن) آنگاه را که خانه (کعبه) را برای مردم جای بازگشت و امن کردیم و (گفتیم) از «مقام ابراهیم» نمازگاه گزینید و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طواف‌کنندگان (مسافر) و مجاوران (حرم) و رکوع‌کنندگان سجده‌گزار، پاکیزه بدارید» سوره بقره، آیه ۱۲۵.</ref>. همچنین اهمیت این [[سنت]] [[پسندیده]] را می‌توان از اهتمام شدید و مداوم [[پیامبر اسلام]] {{صل}} به آن دریافت؛ به گونه‌ای که بر اساس [[نقلی]] منسوب به [[امام رضا]] {{ع}} پیامبر اسلام {{صل}} در یک سال که به علت [[جنگ بدر]] موفق به انجام این [[عبادت]] نگردیدند در سال بعد قضای آن را به جای آوردند<ref>فقه الرضا {{ع}}، ص۱۹۰.</ref><ref>[[سید جعفر رضوی|رضوی، سید جعفر]]، [[اعتکاف - رضوی (مقاله)|مقاله «اعتکاف»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام رضا ج۲]] ص ۲۷۶.</ref>.

== [[احکام فقهی]] اعتکاف ==