اقتدا کردن به حاکم: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==

از برخی [[روایات]] استفاده می‌شود که [[معصومان]] {{عم}} پشت سر [[حاکمان]] [[زمان]] خود [[نماز]] می‌خواندند. در روایتی که از [[علی بن جعفر]] نقل شده، می‌خوانیم که او از برادرش [[امام کاظم]] {{ع}} درباره [[اختلاف]] [[قضاوت]] [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} با دیگران می‌پرسد و [[حضرت]] چنین پاسخ می‌دهد: «ترسید به دستورهایش عمل نشود و اگر امیرالمؤمنین {{ع}} در [[حکومت]] [[استوار]] می‌ماند، تمام دستورهای [[کتاب خدا]] و [[قوانین]] [[حق]] را [[اجرا]] می‌کرد (ولی چنین نشد به گونه‌ای که) [[حسن]] و [[حسین]] {{ع}} پشت سر [[مروان]] نماز خواندند و ما هم همراه با آنان [[نماز جماعت]] می‌خوانیم»<ref>{{متن حدیث|خَشِيَ أَنْ لَا يُطَاعَ وَ لَوْ أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} ثَبَتَتْ قَدَمَاهُ أَقَامَ كِتَابَ اللَّهِ كُلَّهُ وَ الْحَقَّ كُلَّهُ وَ صَلَّى حَسَنٌ وَ حُسَيْنٌ وَرَاءَ مَرْوَانَ وَ نَحْنُ نُصَلِّي مَعَهُمْ}}؛ علی بن جعفر عریضی، مسائل علی بن جعفر و مستدرکاتها، ص۱۴۴؛ محمد بن حسین حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۸، ص۳۰۱؛ محمدباقر مجلسی، بحار الأنوار، ج۸۵، ص۷۳.</ref>.

قسمت اول [[روایت]] راجع به [[اجرای قوانین]]، از [[امام باقر]] {{ع}} نیز پرسیده شده که حضرت می‌فرماید چون [[مردم]] از اطراف حضرت متفرق می‌شدند، به اجرای تمام دستورهای [[شرع]] نپرداخت و اگر حکومتش استوار می‌ماند، تمام دستورهای [[خدا]] و [[قوانین شرع]] را اجرا می‌کرد<ref>{{متن حدیث|خَشِيَ أَنْ لَا يُطَاعَ وَ لَوْ أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} ثَبَتَتْ قَدَمَاهُ أَقَامَ كِتَابَ اللَّهِ كُلَّهُ وَ الْحَقَّ كُلَّهُ}}؛ شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۷، ص۴۶۳؛ همو، الإستبصار، ج۳، ص۱۷۳.</ref>. این [[اخبار]] نشان می‌دهد که [[مصلحت‌اندیشی]] در اجرای برخی [[احکام]] امری بوده که امیرالمؤمنین {{ع}} به آن توجه داشته است؛ به همین علت [[شیخ طوسی]] در روایتی نقل کرده که حضرت به [[امام حسن]] {{ع}} [[دستور]] داد از مردم بخواهد نماز مستحبی [[ماه رمضان]] را به [[جماعت]] نخوانند، اما چون با [[مخالفت]] جدی آنان روبرو شد، فرمود بگذارد هرگونه می‌خواهند، عمل کنند که در گذشته به آن اشاره شد<ref>شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۳، ص۷۰.</ref>.

منظور از این نماز، [[نماز تراویح]] است که [[عمر]] دستور داده بود به جماعت خوانده شود و آن را [[بدعت]] نیکویی دانست<ref>{{عربی|فقال: نعم البِدْعَةُ هذه!}}؛ عبدالرزاق ابوبکر صنعانی، المصنف، ج۴، ص۲۵۹؛ محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۲، ص۷۰۷.</ref>؛ ولی چون بر خلاف [[سنت پیامبر]] {{صل}} بود، [[امام علی]] {{ع}} از آن [[نهی]] کرد و وقتی که با [[مخالفت]] جدی [[مردم]] روبرو شد، [[دستور]] داد همان‌گونه که می‌خواندند، اکنون نیز [[نماز]] را بخوانند. [[شیخ طوسی]] پس از نقل این [[روایت]] می‌نویسد: [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} وقتی [[مشاهده]] کرد کار بر وی دشوار می‌شود و مردم دچار [[فتنه]] می‌شوند، به آنان اجازه می‌دهد طبق عادتشان نماز بخوانند<ref>شیخ طوسی، تهذیب الأحکام، ج۳، ص۷۰.</ref>. در روایت کافی نیز از مخالفت مردم با دستور [[حضرت]] سخن به میان آمده و اینکه باعث [[اختلاف]] در میان [[سپاه]] حضرت می‌شده است<ref>{{متن حدیث|وَ أَعْلَمْتُهُمْ أَنَّ اجْتِمَاعَهُمْ فِي النَّوَافِلِ بِدْعَةٌ فَتَنَادَى بَعْضُ أَهْلِ عَسْكَرِي مِمَّنْ يُقَاتِلُ مَعِي يَا أَهْلَ الْإِسْلَامِ غُيِّرَتْ سُنَّةُ عُمَرَ يَنْهَانَا عَنِ الصَّلَاةِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ تَطَوُّعاً وَ لَقَدْ خِفْتُ أَنْ يَثُورُوا فِي نَاحِيَةِ جَانِبِ عَسْكَرِي}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۸، ص۶۳.</ref>؛ بنابراین [[مصلحت‌اندیشی]] در مسائل [[حکومتی]] امری [[بدیهی]] و روشن است که حضرت به آن توجه داشته است. [[امام خمینی]] با توجه به این روایت [[علی بن جعفر]] که آن را صحیحه معرفی می‌کند و نیز دیگر [[روایات]]، نماز با [[اهل‌سنت]] را کافی می‌داند<ref>روح‌الله موسوی خمینی، الرسائل (الاجتهاد و التقلید)، چ اسماعیلیان، ج۲، ص۱۹۸.</ref><ref>[[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه (کتاب)|سیره سیاسی معصومان در کتاب‌های چهارگانه شیعه]]، ص ۲۰۵.</ref>.