خطیئه: تفاوت میان نسخه‌ها

۵ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۴ اوت ۲۰۲۲
جز
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[خطیئه در حدیث]] - [[خطیئه در تاریخ اسلامی]] - [[خطیئه در فقه سیاسی]] - [[خطیئه در جامعه‌شناسی اسلامی]]| پرسش مرتبط  = خطیئه (پرسش)}}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[خطیئه در حدیث]] - [[خطیئه در تاریخ اسلامی]] - [[خطیئه در فقه سیاسی]] - [[خطیئه در جامعه‌شناسی اسلامی]]| پرسش مرتبط  = خطیئه (پرسش)}}


==مقدمه==
== مقدمه ==
به [[اعتقاد]] راغب “خطأ” [[عدول]] از جهت است و چند نوع می‌باشد: اول. کاری را [[اراده]] کند که اراده کردنش خوب نیست؛ این همان خطای تامی است که [[انسان]] به سبب آن [[مؤاخذه]] می‌شود، مانند {{متن قرآن|إِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْئًا كَبِيرًا}}<ref>«بی‌گمان کشتن آنان گناهی بزرگ است» سوره اسراء، آیه ۳۱.</ref>؛ دوم. اراده کار خوب کند، ولی در خلاف واقع شود<ref>{{متن قرآن|وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلاَّ خَطَئًا وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَئًا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ إِلاَّ أَن يَصَّدَّقُواْ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةً فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِّنَ اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا}} «هیچ مؤمنی حق ندارد مؤمنی (دیگر) را بکشد جز به خطا و هر که به خطا مؤمنی را بکشد آزاد کردن برده‌ای مؤمن و پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش (بر عهده کشنده است) مگر آنان در گذرند پس اگر (کشته) از گروه دشمن شما امّا مؤمن است، آزاد کردن برده‌ای مؤمن (بس است) و اگر از گروهی است که میان شما و ایشان پیمانی هست پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش و آزاد کردن برده‌ای مؤمن (لازم است) و آن کس که (برده‌ای) نیابد روزه دو ماه پیاپی (بر عهده اوست) برای پذیرش توبه‌ای از سوی خداوند و خداوند دانایی فرزانه است» سوره نساء، آیه ۹۲.</ref>، مانند {{متن قرآن|مَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً...}}<ref>«هر که به خطا مؤمنی را بکشد.».. سوره نساء، آیه ۹۲.</ref><ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۲۸۷.</ref>.
به [[اعتقاد]] راغب “خطأ” [[عدول]] از جهت است و چند نوع می‌باشد: اول. کاری را [[اراده]] کند که اراده کردنش خوب نیست؛ این همان خطای تامی است که [[انسان]] به سبب آن [[مؤاخذه]] می‌شود، مانند {{متن قرآن|إِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْئًا كَبِيرًا}}<ref>«بی‌گمان کشتن آنان گناهی بزرگ است» سوره اسراء، آیه ۳۱.</ref>؛ دوم. اراده کار خوب کند، ولی در خلاف واقع شود<ref>{{متن قرآن|وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلاَّ خَطَئًا وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَئًا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ إِلاَّ أَن يَصَّدَّقُواْ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةً فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِّنَ اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا}} «هیچ مؤمنی حق ندارد مؤمنی (دیگر) را بکشد جز به خطا و هر که به خطا مؤمنی را بکشد آزاد کردن برده‌ای مؤمن و پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش (بر عهده کشنده است) مگر آنان در گذرند پس اگر (کشته) از گروه دشمن شما امّا مؤمن است، آزاد کردن برده‌ای مؤمن (بس است) و اگر از گروهی است که میان شما و ایشان پیمانی هست پرداخت خونبهایی به خانواده‌اش و آزاد کردن برده‌ای مؤمن (لازم است) و آن کس که (برده‌ای) نیابد روزه دو ماه پیاپی (بر عهده اوست) برای پذیرش توبه‌ای از سوی خداوند و خداوند دانایی فرزانه است» سوره نساء، آیه ۹۲.</ref>، مانند {{متن قرآن|مَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً...}}<ref>«هر که به خطا مؤمنی را بکشد.».. سوره نساء، آیه ۹۲.</ref><ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۲۸۷.</ref>.


خط ۹: خط ۹:
در برابر خطیئه و خطا، مفهوم “صواب، قرار می‌گیرد. صواب امری است که به اقتضای [[عقل]] و [[شرع]]، [[شایسته]] و [[پسندیده]] باشد<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۴۹۴.</ref>. و در یک کاربرد عام معمولاً خطا و خطیئه به هر گونه عمل نابه‌جا و نابایسته اعم از عمدی و غیرعمدی اطلاق می‌گردد. در هر حال، اگر [[وعده]] [[عذاب]] نشانه [[گناه]] بودن عمل باشد، ارتکاب خطا دست‌کم در برخی موارد مصداق گناه و فاعل آن مستحق [[کیفر]] و [[عقوبت]] شناخته شده است.
در برابر خطیئه و خطا، مفهوم “صواب، قرار می‌گیرد. صواب امری است که به اقتضای [[عقل]] و [[شرع]]، [[شایسته]] و [[پسندیده]] باشد<ref>حسین بن محمد راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ص۴۹۴.</ref>. و در یک کاربرد عام معمولاً خطا و خطیئه به هر گونه عمل نابه‌جا و نابایسته اعم از عمدی و غیرعمدی اطلاق می‌گردد. در هر حال، اگر [[وعده]] [[عذاب]] نشانه [[گناه]] بودن عمل باشد، ارتکاب خطا دست‌کم در برخی موارد مصداق گناه و فاعل آن مستحق [[کیفر]] و [[عقوبت]] شناخته شده است.


==آیات قرآنی مرتبط==
== آیات قرآنی مرتبط ==
# [[لزوم]] [[استغفار]] از خطاها: {{متن قرآن|وَاسْتَغْفِرِي لِذَنْبِكِ إِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخَاطِئِينَ}}<ref>«و (ای زن!) تو نیز برای گناهت آمرزش بخواه که تو بی‌گمان از خطاکاران بوده‌ای» سوره یوسف، آیه ۲۹.</ref>.
# [[لزوم]] [[استغفار]] از خطاها: {{متن قرآن|وَاسْتَغْفِرِي لِذَنْبِكِ إِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخَاطِئِينَ}}<ref>«و (ای زن!) تو نیز برای گناهت آمرزش بخواه که تو بی‌گمان از خطاکاران بوده‌ای» سوره یوسف، آیه ۲۹.</ref>.
# [[طلب]] [[عفو از خطاها]]، دعای همیشگی [[مؤمنان]]: {{متن قرآن|رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا}}<ref>«پروردگارا! اگر فراموش کردیم یا لغزیدیم بر ما مگیر» سوره بقره، آیه ۲۸۶.</ref>.
# [[طلب]] [[عفو از خطاها]]، دعای همیشگی [[مؤمنان]]: {{متن قرآن|رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا}}<ref>«پروردگارا! اگر فراموش کردیم یا لغزیدیم بر ما مگیر» سوره بقره، آیه ۲۸۶.</ref>.
#ابتلای برخی [[اقوام]] پیشین به [[عذاب الهی]] نیز در آیاتی به ارتکاب خطاها مستند شده است<ref>{{متن قرآن|مِمَّا خَطِيئَاتِهِمْ أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا نَارًا فَلَمْ يَجِدُوا لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْصَارًا}} «آنان را برای گناهشان، غرق کردند و به درون آتش راندند و در برابر خداوند برای خویش یاوری نیافتند» سوره نوح، آیه ۲۵.</ref> و در برخی نیز [[وعده]] [[عذاب]] [[جهنم]] جاودان به [[خطاکاران]] داده شده است<ref>{{متن قرآن|بَلَى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}} «نه چنین است، آنانکه گناهی انجام دهند و گناهشان آنان را فرا گیرد، دمساز آتشند؛ آنان در آن جاودانند» سوره بقره، آیه ۸۱.</ref>.<ref>[[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۷۸.</ref>
# ابتلای برخی [[اقوام]] پیشین به [[عذاب الهی]] نیز در آیاتی به ارتکاب خطاها مستند شده است<ref>{{متن قرآن|مِمَّا خَطِيئَاتِهِمْ أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا نَارًا فَلَمْ يَجِدُوا لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْصَارًا}} «آنان را برای گناهشان، غرق کردند و به درون آتش راندند و در برابر خداوند برای خویش یاوری نیافتند» سوره نوح، آیه ۲۵.</ref> و در برخی نیز [[وعده]] [[عذاب]] [[جهنم]] جاودان به [[خطاکاران]] داده شده است<ref>{{متن قرآن|بَلَى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}} «نه چنین است، آنانکه گناهی انجام دهند و گناهشان آنان را فرا گیرد، دمساز آتشند؛ آنان در آن جاودانند» سوره بقره، آیه ۸۱.</ref>.<ref>[[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۷۸.</ref>
== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش