پرش به محتوا

سوره مسد: تفاوت میان نسخه‌ها

۴ بایت حذف‌شده ،  ‏۶ مارس ۲۰۲۴
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[سوره مسد در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سوره | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[سوره مسد در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط  = }}


== مقدمه ==
== مقدمه ==
صد و یازدهمین [[سوره]] [[قرآن]] و ششمین آن به ترتیب [[نزول]]، نازل شده در [[مکه]] با موضوع [[لعن]] و [[نفرین]] بر [[ابولهب]] و همسرش و کیفیت [[عذاب]] آن دو در [[قیامت]].
صد و یازدهمین [[سوره]] [[قرآن]] و ششمین آن به ترتیب نزول، نازل شده در [[مکه]] با موضوع [[لعن]] و [[نفرین]] بر [[ابولهب]] و همسرش و کیفیت [[عذاب]] آن دو در [[قیامت]].


نام این سوره از کلمه آخر آنکه {{متن قرآن|مَّسَدٍ}} می‌باشد اخذ شده است. نام دیگر این سوره {{متن قرآن|تَبَّتْ}} است که از کلمه اول سوره اخذ شده است: {{متن قرآن|تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ }}<ref>«توش و توان ابو لهب تباه و او نابود باد» سوره مسد، آیه ۱.</ref>. نام دیگر این سوره «ابولهب» است؛ زیرا «ابی لهب» (ابولهب) در همین [[آیه]] به کار رفته و سوره در مورد او (یعنی در پاسخ [[دشنام]] او نسبت به [[حضرت رسول]] {{صل}} که وی و عده‌ای از بزرگان [[قریش]] را به [[اسلام]] [[دعوت]] کرد {{متن قرآن|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ}}<ref>«و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده!» سوره شعراء، آیه ۲۱۴.</ref>) نازل شده است.
نام این سوره از کلمه آخر آنکه {{متن قرآن|مَّسَدٍ}} می‌باشد اخذ شده است. نام دیگر این سوره {{متن قرآن|تَبَّتْ}} است که از کلمه اول سوره اخذ شده است: {{متن قرآن|تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ }}<ref>«توش و توان ابو لهب تباه و او نابود باد» سوره مسد، آیه ۱.</ref>. نام دیگر این سوره «ابولهب» است؛ زیرا «ابی لهب» (ابولهب) در همین [[آیه]] به کار رفته و سوره در مورد او (یعنی در پاسخ [[دشنام]] او نسبت به [[حضرت رسول]] {{صل}} که وی و عده‌ای از بزرگان [[قریش]] را به [[اسلام]] [[دعوت]] کرد {{متن قرآن|وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ}}<ref>«و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده!» سوره شعراء، آیه ۲۱۴.</ref>) نازل شده است.


در تعداد [[آیات]] آن هیچ اختلافی نیست و دارای ۵ آیه، ۲۲ کلمه و ۸۱ حرف است. از نظر حجم از سوره‌های «مفصّلات» و «قصار» (کوتاه) قرآن است که در ردیف سوره‌های جزء عمَّ در اواخر [[حزب]] چهارم جزء سی قرار دارد. این سوره با لعن و [[سرکوب]] ابولهب (که از سران [[کفر]] و [[دشمنان]] همیشگی [[پیامبر]] {{صل}} بود) آغاز می‌شود و با [[توبیخ]] و [[تحقیر]] [[زن]] او که {{متن قرآن|حَمَّالَةَ الْحَطَبِ}}<ref>«هیزم‌کش (دوزخ) است،» سوره مسد، آیه ۴.</ref> (هیزمکش و [[آتش]] بیار معرکه) بود پایان می‌پذیرد و این دو نفر که در [[عناد]] و [[خصومت]] با اسلام و قرآن و پیامبر {{صل}} نقش مشترک داشتند، جایگاه و [[سرنوشت]] نهایی آنان نیز مشترک خواهد بود<ref>دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ص۱۲۷۰؛ تفسیر الجلالین، ص۸۲۵ – ۸۲۶.</ref>.
در تعداد [[آیات]] آن هیچ اختلافی نیست و دارای ۵ آیه، ۲۲ کلمه و ۸۱ حرف است. از نظر حجم از سوره‌های «مفصّلات» و «قصار» (کوتاه) قرآن است که در ردیف سوره‌های جزء عمَّ در اواخر [[حزب]] چهارم جزء سی قرار دارد. این سوره با لعن و سرکوب ابولهب (که از سران [[کفر]] و [[دشمنان]] همیشگی [[پیامبر]] {{صل}} بود) آغاز می‌شود و با توبیخ و تحقیر [[زن]] او که {{متن قرآن|حَمَّالَةَ الْحَطَبِ}}<ref>«هیزم‌کش (دوزخ) است،» سوره مسد، آیه ۴.</ref> (هیزمکش و [[آتش]] بیار معرکه) بود پایان می‌پذیرد و این دو نفر که در [[عناد]] و [[خصومت]] با اسلام و قرآن و پیامبر {{صل}} نقش مشترک داشتند، جایگاه و [[سرنوشت]] نهایی آنان نیز مشترک خواهد بود<ref>دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی، ص۱۲۷۰؛ تفسیر الجلالین، ص۸۲۵ – ۸۲۶.</ref>.


در خبر است از [[مصطفی]] {{صل}} که او گفت هرکه سوره تبت برخواند او را از [[دوزخ]] بی‌زارنامه بدهند<ref>تفسیر سورآبادی، ص۲۸۹۱.</ref>.
در خبر است از مصطفی {{صل}} که او گفت هرکه سوره تبت برخواند او را از [[دوزخ]] بی‌زارنامه بدهند<ref>تفسیر سورآبادی، ص۲۸۹۱.</ref>.


[[سوره مسد]] به یکی از واقعیت‌های [[روز رستاخیز]]، یعنی محشور شدن [[انسان‌ها]] به صورتی متناسب با [[رفتار]] و روحیاتشان می‌پردازد و برای نمونه، کیفیت عذاب دو نفر از [[دشمنان]] کینه‌توز [[پیامبر اسلام]] {{صل}}، یعنی [[ابولهب]] و [[عورا]] ملقب به امّ جمیل [[همسر ابولهب]] و [[خواهر]] [[ابوسفیان]]، را بیان می‌کند. [[آیات]] این [[سوره]] بر این نکته تأکید می‌نمایند که نوع عذاب ابولهب و همسرش کاملاً با [[منش]] و گناهانشان سازگار است و در [[قیامت]] به شکلی ظاهر می‌شوند که با رفتار آنها در [[دنیا]] هماهنگ است. از اینرو ابولهب که به اتّکای [[ثروت]] و نفوذش، آتش [[کینه]] و [[دشمنی]] با [[پیامبر]] را درون خود شعلهور کرده بود و دائم در حال [[آزار]] و [[اذیت]] [[رسول خدا]] بود، در [[آخرت]] در آتشی خواهد سوخت که دارای شعله‌های [[سرکش]] و پُرحرارت است و هیچگاه حرارت آن فروکش نمی‌کند. یا امّجمیل همسر ابولهب چون بوته‌های خار را بر دوش می‌کشید و بر سر راه [[پیغمبر اسلام]] می‌ریخت، در روز رستاخیز به صورت هیزم‌کشی که هیزم‌ها با الیافی از خرما به گردن او بسته شده است، [[محشور]] خواهد شد.
[[سوره مسد]] به یکی از واقعیت‌های [[روز رستاخیز]]، یعنی محشور شدن [[انسان‌ها]] به صورتی متناسب با [[رفتار]] و روحیاتشان می‌پردازد و برای نمونه، کیفیت عذاب دو نفر از [[دشمنان]] کینه‌توز [[پیامبر اسلام]] {{صل}}، یعنی [[ابولهب]] و [[عورا]] ملقب به امّ جمیل [[همسر ابولهب]] و [[خواهر]] [[ابوسفیان]]، را بیان می‌کند. [[آیات]] این [[سوره]] بر این نکته تأکید می‌نمایند که نوع عذاب ابولهب و همسرش کاملاً با [[منش]] و گناهانشان سازگار است و در [[قیامت]] به شکلی ظاهر می‌شوند که با رفتار آنها در [[دنیا]] هماهنگ است. از اینرو ابولهب که به اتّکای [[ثروت]] و نفوذش، آتش [[کینه]] و [[دشمنی]] با [[پیامبر]] را درون خود شعلهور کرده بود و دائم در حال [[آزار]] و [[اذیت]] [[رسول خدا]] بود، در [[آخرت]] در آتشی خواهد سوخت که دارای شعله‌های [[سرکش]] و پُرحرارت است و هیچگاه حرارت آن فروکش نمی‌کند. یا امّجمیل همسر ابولهب چون بوته‌های خار را بر دوش می‌کشید و بر سر راه [[پیغمبر اسلام]] می‌ریخت، در روز رستاخیز به صورت هیزم‌کشی که هیزم‌ها با الیافی از خرما به گردن او بسته شده است، [[محشور]] خواهد شد.
خط ۱۵: خط ۱۵:


[[قرآن کریم]] در مورد این که چرا او را {{متن قرآن|حَمَّالَةَ الْحَطَبِ}}<ref>«هیزم‌کش (دوزخ) است،» سوره مسد، آیه ۴.</ref> (زنی که هیزم بر دوش میکشد) توصیف کرده، تفسیرهای متعددی بیان شده است:
[[قرآن کریم]] در مورد این که چرا او را {{متن قرآن|حَمَّالَةَ الْحَطَبِ}}<ref>«هیزم‌کش (دوزخ) است،» سوره مسد، آیه ۴.</ref> (زنی که هیزم بر دوش میکشد) توصیف کرده، تفسیرهای متعددی بیان شده است:
# این [[آیه]] عطف به [[ضمیر]] در جمله {{متن قرآن|سَيَصْلَى}}<ref>«زودا که در آتشی زبانه‌دار درآید» سوره مسد، آیه ۳.</ref> و تقدیر آن چنین است که {{عربی|"سَيَصْلَى امْرَأَتُهُ"}}. یعنی [[همسر ابولهب]] نیز همچنین شعله‌های [[دوزخ]] او را فراخواهد گرفت. چون امّ جمیل خار و خاشاک و علف تیغ‌دار را از بیابان جمع می‌کرد و شب‌ها بر سر راه رسول اللّه {{صل}} می‌افکند.
# این [[آیه]] عطف به ضمیر در جمله {{متن قرآن|سَيَصْلَى}}<ref>«زودا که در آتشی زبانه‌دار درآید» سوره مسد، آیه ۳.</ref> و تقدیر آن چنین است که {{عربی|"سَيَصْلَى امْرَأَتُهُ"}}. یعنی [[همسر ابولهب]] نیز همچنین شعله‌های [[دوزخ]] او را فراخواهد گرفت. چون امّ جمیل خار و خاشاک و علف تیغ‌دار را از بیابان جمع می‌کرد و شب‌ها بر سر راه رسول اللّه {{صل}} می‌افکند.
# [[قتاده]] گفته است با این که [[عوراء]] [[مال]] و [[ثروت]] بسیار داشت از [[بخل]] و خساست چوب و هیزم از بیابان جمع می‌کرد، خود به دوش گرفته آن را حمل می‌کرد و به [[شهر]] می‌آورد و از روی عنادی که با [[دین اسلام]] داشت، خار و خاشاک را از بیابان جمع کرده و به دوش می‌کشید و آنها را بر سر راه [[پیغمبر اسلام]] {{صل}} می‌ریخت تا پاهای مبارکش آزرده شود<ref>ترجمه جوامع الجامع، ج۶، ص۷۳.</ref>.
# [[قتاده]] گفته است با این که [[عوراء]] [[مال]] و [[ثروت]] بسیار داشت از [[بخل]] و خساست چوب و هیزم از بیابان جمع می‌کرد، خود به دوش گرفته آن را حمل می‌کرد و به [[شهر]] می‌آورد و از روی عنادی که با [[دین اسلام]] داشت، خار و خاشاک را از بیابان جمع کرده و به دوش می‌کشید و آنها را بر سر راه [[پیغمبر اسلام]] {{صل}} می‌ریخت تا پاهای مبارکش آزرده شود<ref>ترجمه جوامع الجامع، ج۶، ص۷۳.</ref>.
# گفته شده این آیه او را [[توبیخ]] نموده از نظر اینکه او در فتنه‌انگیزی تمام بود و پیوسته [[آتش فتنه]] میان [[مردم]] برمی‌انگیخت بدین نظر او را آیه {{متن قرآن|حَمَّالَةَ الْحَطَبِ}}<ref>«هیزم‌کش (دوزخ) است،» سوره مسد، آیه ۴.</ref> خوانده است<ref>ترجمه جوامع الجامع، ج۶، ص۷۳.</ref>.
# گفته شده این آیه او را [[توبیخ]] نموده از نظر اینکه او در فتنه‌انگیزی تمام بود و پیوسته [[آتش فتنه]] میان [[مردم]] برمی‌انگیخت بدین نظر او را آیه {{متن قرآن|حَمَّالَةَ الْحَطَبِ}}<ref>«هیزم‌کش (دوزخ) است،» سوره مسد، آیه ۴.</ref> خوانده است<ref>ترجمه جوامع الجامع، ج۶، ص۷۳.</ref>.
خط ۳۹: خط ۳۹:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


[[رده:سوره مسد]]
[[رده:سوره‌های قرآن]]
۱۳۱٬۴۸۹

ویرایش