جز
وظیفهٔ شمارهٔ ۵، قسمت دوم
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[سوره یوسف در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[سوره یوسف در علوم قرآنی]]| پرسش مرتبط = }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
تمام [[آیات]] این [[سوره]] جز چند [[آیه]] آخر همگی سرگذشت جالب و عبرتانگیز [[حضرت یوسف]]{{ع}} را بیان میکنند؛ به همین دلیل، این سوره به نام آن [[حضرت]] نامگذاری شده است. | تمام [[آیات]] این [[سوره]] جز چند [[آیه]] آخر همگی سرگذشت جالب و عبرتانگیز [[حضرت یوسف]] {{ع}} را بیان میکنند؛ به همین دلیل، این سوره به نام آن [[حضرت]] نامگذاری شده است. | ||
غرض این سوره بیان [[ولایتی]] است که [[خداوند]] نسبت به بندهاش دارد، البته آن بندهاش که [[ایمان]] خود را [[خالص]]، و دلش را از [[محبت]] او پر کرده و دیگر جز به سوی او به هیچ سوی دیگری توجه نداشته باشد. آری، چنین بندهای را خداوند خودش عهدهدار امورش شده، او را به [[بهترین]] وجهی [[تربیت]] میکند، و راه نزدیک شدنش را هموار، و از جام محبت سرشارش میکند، آن چنان که او را خالص برای خود میسازد و به [[زندگی]] [[الهی]] خود زندهاش میکند، هر چند اسباب ظاهری همه در هلاکتش دست به دست هم داده باشند، او را بزرگ میکند هر چند حوادث او را [[خوار]] بخواهند، عزیزش میکند هر چند نوائب و [[ناملایمات]] [[روزگار]] او را به سوی [[ذلت]] بکشاند و قدر و منزلتش را منحط سازد. | غرض این سوره بیان [[ولایتی]] است که [[خداوند]] نسبت به بندهاش دارد، البته آن بندهاش که [[ایمان]] خود را [[خالص]]، و دلش را از [[محبت]] او پر کرده و دیگر جز به سوی او به هیچ سوی دیگری توجه نداشته باشد. آری، چنین بندهای را خداوند خودش عهدهدار امورش شده، او را به [[بهترین]] وجهی [[تربیت]] میکند، و راه نزدیک شدنش را هموار، و از جام محبت سرشارش میکند، آن چنان که او را خالص برای خود میسازد و به [[زندگی]] [[الهی]] خود زندهاش میکند، هر چند اسباب ظاهری همه در هلاکتش دست به دست هم داده باشند، او را بزرگ میکند هر چند حوادث او را [[خوار]] بخواهند، عزیزش میکند هر چند نوائب و [[ناملایمات]] [[روزگار]] او را به سوی [[ذلت]] بکشاند و قدر و منزلتش را منحط سازد. | ||
خداوند این غرض را در خلال بیان داستان [[یوسف]] تأمین نموده و در هیچ سورهای از [[قرآن کریم]] هیچ داستانی به مانند داستان یوسف بهطور مفصل و از اول تا به آخر نیامده. علاوه، در این سوره غیر از داستان یوسف داستان دیگری هم نیامده، و سورهای است مخصوص به یوسف{{ع}}. | خداوند این غرض را در خلال بیان داستان [[یوسف]] تأمین نموده و در هیچ سورهای از [[قرآن کریم]] هیچ داستانی به مانند داستان یوسف بهطور مفصل و از اول تا به آخر نیامده. علاوه، در این سوره غیر از داستان یوسف داستان دیگری هم نیامده، و سورهای است مخصوص به یوسف {{ع}}. | ||
آری، یوسف بندهای بود خالص در [[بندگی]]، و خداوند او را برای خود خالص کرده بود، و به [[عزت]] خود عزیزش ساخته بود با این که تمامی اسباب بر ذلت و خواریش [[اجتماع]] کرد و او را در مهلکهها انداخت، و خداوند او را از همان راهی که به سوی هلاکتش میکشانید به سوی زندگی و حیاتش میبرد. | آری، یوسف بندهای بود خالص در [[بندگی]]، و خداوند او را برای خود خالص کرده بود، و به [[عزت]] خود عزیزش ساخته بود با این که تمامی اسباب بر ذلت و خواریش [[اجتماع]] کرد و او را در مهلکهها انداخت، و خداوند او را از همان راهی که به سوی هلاکتش میکشانید به سوی زندگی و حیاتش میبرد. | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
خداوند داستان آن جناب را از خوابی که در ابتدای امر و در [[کودکی]] در دامن [[پدر]] دیده بود آغاز نمود. آری، رؤیای او از بشارتهای [[غیبی]] بود که بعدها آن را خارجیت داده، و با [[تربیت الهی]] که مخصوص یوسف بود کلمه او را کامل گردانید. آری، [[سنت]] [[خدای تعالی]] در باره اولیائش همین بوده که هر یک از ایشان را در تحت [[تربیت]] خاصی پرورش دهد هم چنان که فرموده: {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«آگاه باشید که دوستان خداوند نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین میشوند» سوره یونس، آیه ۶۲.</ref>، {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ}}<ref>«آنان که ایمان آوردند و پرهیزگاری میورزیدند،» سوره یونس، آیه ۶۳.</ref>، {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«در زندگی این جهان و در جهان واپسین نوید آنان راست. هیچ دگرگونی در کلمات خداوند نیست، این است که رستگاری سترگ است» سوره یونس، آیه ۶۴.</ref>. | خداوند داستان آن جناب را از خوابی که در ابتدای امر و در [[کودکی]] در دامن [[پدر]] دیده بود آغاز نمود. آری، رؤیای او از بشارتهای [[غیبی]] بود که بعدها آن را خارجیت داده، و با [[تربیت الهی]] که مخصوص یوسف بود کلمه او را کامل گردانید. آری، [[سنت]] [[خدای تعالی]] در باره اولیائش همین بوده که هر یک از ایشان را در تحت [[تربیت]] خاصی پرورش دهد هم چنان که فرموده: {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«آگاه باشید که دوستان خداوند نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین میشوند» سوره یونس، آیه ۶۲.</ref>، {{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ}}<ref>«آنان که ایمان آوردند و پرهیزگاری میورزیدند،» سوره یونس، آیه ۶۳.</ref>، {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«در زندگی این جهان و در جهان واپسین نوید آنان راست. هیچ دگرگونی در کلمات خداوند نیست، این است که رستگاری سترگ است» سوره یونس، آیه ۶۴.</ref>. | ||
و در جملهای که بعد از رؤیای [[یوسف]] و تعبیر پدرش آورده و فرموده: {{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ فِي يُوسُفَ وَإِخْوَتِهِ آيَاتٌ لِلسَّائِلِينَ}}<ref>«به راستی در (داستان) یوسف و برادران وی برای پرسشگران نشانههاست» سوره یوسف، آیه ۷.</ref> اشعار به این معنا دارد که گویا اشخاصی از [[رسول خدا]]{{صل}} داستان یوسف و یا مطلبی را سؤال کرده بودند که با این داستان [[ارتباط]] داشته، و این اشعار مؤید آن روایاتی است که میگوید قومی از [[یهود]]، [[مشرکین]] [[مکه]] را وادار کردند تا نزد رسول خدا{{صل}} شده از سبب انتقال [[بنی اسرائیل]] به [[مصر]] [[پرسش]] کنند- چون بنی اسرائیل [[فرزندان]] [[یعقوب]] بودند که خود ساکن [[سرزمین شام]] بودند- مشرکین هم این سؤال را در میان نهادند، و در جوابشان این [[سوره]] نازل شد. | و در جملهای که بعد از رؤیای [[یوسف]] و تعبیر پدرش آورده و فرموده: {{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ فِي يُوسُفَ وَإِخْوَتِهِ آيَاتٌ لِلسَّائِلِينَ}}<ref>«به راستی در (داستان) یوسف و برادران وی برای پرسشگران نشانههاست» سوره یوسف، آیه ۷.</ref> اشعار به این معنا دارد که گویا اشخاصی از [[رسول خدا]] {{صل}} داستان یوسف و یا مطلبی را سؤال کرده بودند که با این داستان [[ارتباط]] داشته، و این اشعار مؤید آن روایاتی است که میگوید قومی از [[یهود]]، [[مشرکین]] [[مکه]] را وادار کردند تا نزد رسول خدا {{صل}} شده از سبب انتقال [[بنی اسرائیل]] به [[مصر]] [[پرسش]] کنند- چون بنی اسرائیل [[فرزندان]] [[یعقوب]] بودند که خود ساکن [[سرزمین شام]] بودند- مشرکین هم این سؤال را در میان نهادند، و در جوابشان این [[سوره]] نازل شد. | ||
بنا بر این، غرض این سوره، بیان داستان یوسف{{ع}} و داستان [[آل یعقوب]] است. [[خداوند]] با بیان این داستان غرض عالی از آن را استخراج کرده است و آن مسأله [[ولایت]] [[خدای تعالی]] نسبت به [[بندگان]] [[مخلص]] است که در ابتداء و خاتمه این سوره بهطور چشمگیری منعکس است. | بنا بر این، غرض این سوره، بیان داستان یوسف {{ع}} و داستان [[آل یعقوب]] است. [[خداوند]] با بیان این داستان غرض عالی از آن را استخراج کرده است و آن مسأله [[ولایت]] [[خدای تعالی]] نسبت به [[بندگان]] [[مخلص]] است که در ابتداء و خاتمه این سوره بهطور چشمگیری منعکس است. | ||
==ویژگیهای [[سوره یوسف]]== | == ویژگیهای [[سوره یوسف]] == | ||
#این سوره ۱۱۱ [[آیه]]، ۱۷۶۶، ۱۷۷۶ یا ۱۷۹۵ کلمه و ۷۱۶۶ یا ۷۳۰۵ حرف دارد. | # این سوره ۱۱۱ [[آیه]]، ۱۷۶۶، ۱۷۷۶ یا ۱۷۹۵ کلمه و ۷۱۶۶ یا ۷۳۰۵ حرف دارد. | ||
#پنجاه و سومین سورهای بود که نازل شد و در [[قرآن]] دوازدهمین سوره است. | # پنجاه و سومین سورهای بود که نازل شد و در [[قرآن]] دوازدهمین سوره است. | ||
#پس از [[سوره هود]] و پیش از سوره حِجر نازل شد و مکی به شمار میآید؛ به جز [[آیات]] {{متن قرآن|الر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ}}<ref>«الف، لام، را؛ این آیات کتاب روشنگر | # پس از [[سوره هود]] و پیش از سوره حِجر نازل شد و مکی به شمار میآید؛ به جز [[آیات]] {{متن قرآن|الر تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ}}<ref>«الف، لام، را؛ این آیات کتاب روشنگر است» سوره یوسف، آیه ۱.</ref>، {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ}}<ref>«ما آن را قرآنی عربی فرو فرستادهایم باشد که خرد ورزید» سوره یوسف، آیه ۲.</ref>، {{متن قرآن|نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَذَا الْقُرْآنَ وَإِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ}}<ref>«ما با این قرآن که به تو وحی کردهایم، به بهترین (شیوه) داستانسرایی برای تو داستان میگوییم و بیگمان تو پیش از آن از ناآگاهان بودی» سوره یوسف، آیه ۳.</ref> و {{متن قرآن|لَقَدْ كَانَ فِي يُوسُفَ وَإِخْوَتِهِ آيَاتٌ لِلسَّائِلِينَ}}<ref>«به راستی در (داستان) یوسف و برادران وی برای پرسشگران نشانههاست» سوره یوسف، آیه ۷.</ref> که گفته شده [[مدنی]] است؛ اما کمی دقت در ارتباط این چهار آیه با آیات دیگر نشان میدهد نمیتوان آنها را از بقیه آیات این سوره تفکیک کرد. بنابراین، احتمال [[نزول]] این چهار آیه در [[مدینه]] بسیار [[ضعیف]] است. | ||
#از سورههای مئین و ششمین سوره از سورههای مقطعات است. | # از سورههای مئین و ششمین سوره از سورههای مقطعات است. | ||
#در این [[سوره]] [[آیه]] [[ناسخ]] و منسوخی وجود ندارد. | # در این [[سوره]] [[آیه]] [[ناسخ]] و منسوخی وجود ندارد. | ||
# [[فرقه]] «[[عجارده]]» این سوره را جزو [[قرآن]] ندانستهاند. | # [[فرقه]] «[[عجارده]]» این سوره را جزو [[قرآن]] ندانستهاند. | ||
#تنها سورهای است که بیش از یکصد آیه دارد و نامی از [[بهشت و جهنم]] در آن نیامده است. | # تنها سورهای است که بیش از یکصد آیه دارد و نامی از [[بهشت و جهنم]] در آن نیامده است. | ||
آن بخش از [[زندگی]] [[حضرت یوسف]]{{ع}} که در این سوره آمده عبارت است از: | آن بخش از [[زندگی]] [[حضرت یوسف]] {{ع}} که در این سوره آمده عبارت است از: | ||
#رؤیای حضرت یوسف{{ع}} و تعبیر آن؛ | # رؤیای حضرت یوسف {{ع}} و تعبیر آن؛ | ||
#حضرت یوسف{{ع}} [[قربانی]] [[حسادت]] [[برادران]]؛ | # حضرت یوسف {{ع}} [[قربانی]] [[حسادت]] [[برادران]]؛ | ||
#از دامن پرمهر [[پدر]] تا قعر [[چاه]]؛ | # از دامن پرمهر [[پدر]] تا قعر [[چاه]]؛ | ||
#از قعر چاه تا [[بردگی]]؛ | # از قعر چاه تا [[بردگی]]؛ | ||
#از بردگی تا [[خانه]] [[عزیز مصر]]؛ | # از بردگی تا [[خانه]] [[عزیز مصر]]؛ | ||
#دام [[عشق]] [[زلیخا]] برای حضرت یوسف{{ع}}؛ | # دام [[عشق]] [[زلیخا]] برای حضرت یوسف {{ع}}؛ | ||
#رؤیای [[زندانیان]] و تعبیر حضرت یوسف{{ع}}؛ | # رؤیای [[زندانیان]] و تعبیر حضرت یوسف {{ع}}؛ | ||
#رؤیای [[پادشاه]] و تعبیر حضرت یوسف{{ع}}؛ | # رؤیای [[پادشاه]] و تعبیر حضرت یوسف {{ع}}؛ | ||
#از [[زندان]] تا دربار عزیز مصر؛ | # از [[زندان]] تا دربار عزیز مصر؛ | ||
# [[دیدار]] برادران با حضرت یوسف{{ع}}؛ | # [[دیدار]] برادران با حضرت یوسف {{ع}}؛ | ||
#دیدار حضرت یوسف و [[حضرت یعقوب]]{{ع}}<ref>سخاوی، علی بن محمد، جمال القراء و کمال | # دیدار حضرت یوسف و [[حضرت یعقوب]] {{ع}}<ref>سخاوی، علی بن محمد، جمال القراء و کمال الاقراء، جلد۱،صفحه ۴۴۲؛ مکارم شیرازی، ناصر، فسیر نمونه، جلد۹،صفحه ۲۹۲؛ جمعی از محققان، علوم القرآن عند المفسرین، جلد۱، صفحه ۳۱۶؛ هاشم زاده هریسی، هاشم، شناخت سورههای قرآن، صفحه ۱۹۴؛ فیروز آبادی، محمد بن یعقوب، بصائر ذوی التمییز فی لطائف الکتاب العزیز، جلد۱،صفحه ۲۵۴؛ رامیار، محمود، تاریخ قرآن، صفحه ۵۸۴؛ سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، جلد۱، صفحه ۴۱؛ زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن(باحاشیه)، جلد۱،صفحه ۲۵۵و۱۹۳؛ طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، جلد۱۱،صفحه ۷۳</ref>.<ref>[[فرهنگنامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۳۱۸۱.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||