شیعه‌شناسی: تفاوت میان نسخه‌ها

== مقدمه ==

* دربارۀ [[شناخت]] [[شیعه]] در زمینۀ بحث‌های [[کلامی]] و [[اعتقادی]]، باید به کتاب‌های علمای [[شیعه]] یا کتبی که پیرامون [[مسائل اعتقادی]] [[تشیّع]] نوشته شده مراجعه کرد. در زمینۀ آثار [[علمی]] و تألیفات نیز به کتب خاصّ این موضوع. در دائرة المعارف‌های مختلف نیز در مدخل‌های گوناگون به شیعه‌شناسی پرداخته شده است.<ref>مثل دائرة المعارف تشیع ص ۴۶۱</ref> در [[کتاب]]"یادنامۀ [[علامه امینی]]"<ref>ص۵۱۳ شرکت سهامی انتشار ۱۳۵۲ش</ref> مقاله‌ای است با عنوان "[[۴۰۰ کتاب در شناخت شیعه (مقاله)|۴۰۰ کتاب در شناخت شیعه]]" به قلم استاد [[محمد رضا حکیمی]]، که افزون بر آن چهارصد کتاب، کتاب‌های فراوان دیگری را که[[اهل سنت]] دربارۀ [[اهل بیت]] و [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}، نیز برخی نویسندگان غیر [[مسلمان]] نوشته‌اند نام می‌برد. مؤلفان نیز در طول [[تاریخ]] به معرفی چهره‌های [[علمی]] و شخصیت‌های برجسته [[شیعه]] پرداخته‌اند، همچون [[سید محسن الأمین]] در "[[اعیان الشیعه (کتاب)|اعیان الشیعه]]" و شیخ [[آقابزرگ تهرانی]] در [[طبقات اعلام الشیعه (کتاب)|طبقات اعلام الشیعه]] و [[سید عبدالحسین شرف الدین عاملی]] در [[مع موسوعات رجال الشیعه (کتاب)|مع موسوعات رجال الشیعه]]. پژوهشگرانی نیز به شناساندن آثار و تألیفات [[شیعه]] پرداخته‌اند، همچون شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]] در "[[الذریعة الی تصانیف الشیعه (کتاب)|الذریعة الی تصانیف الشیعه]]" و [[سید حسن صدر]] در "[[تأسیس الشیعة لعلوم الاسلام (کتاب)|تأسیس الشیعة لعلوم الاسلام]]"<ref>ترجمه‌اش با عنوان «شیعه بنیان‌گذاران فرهنگ اسلام» از مشتاق عسکری</ref> و عامر الحلو در "[[معجم الدراسات القرآنیه عند الشیعة الامامیّه (کتاب)|معجم الدراسات القرآنیه عند الشیعة الامامیّه]]". برخی هم به معرفی [[معتقدات]] [[شیعه]] در اصول و [[فروع]] و... پرداخته‌اند، مانند [[کاشف الغطاء]] در [[اصل الشیعة و اصول‌ها (کتاب)|اصل الشیعة و اصول‌ها]]، و [[علامه طباطبایی]] در [[شیعه در اسلام (کتاب)|شیعه در اسلام]] و [[محمد جواد مغنیه]] در [[الشیعة و التشیع (کتاب)|الشیعة و التشیع]] و [[مهدی سراج]] در [[شیعه چه می‌گوید؟ (کتاب)|شیعه چه می‌گوید؟]] و [[محمد حسین مظفر]] در [[عقائد الامامیه (کتاب)|عقائد الامامیه]]. افزون بر مطالبی که در فرهنگنامه‌ها آمده است، معرفی [[شیعه]] در زمینۀ مسائل خاص [[امامت]] و [[پاسخگویی به شبهات]] و ردّ ادعاهای بی‌اساس معاندین انجام یافته است. کتاب‌های رجالی و بیوگرافی‌های مجموعه‌ای یا تک‌نگاریها هم جای خاصّ خود را دارد. به [[دلیل]] اهمیت و نقش‌آفرینی [[فکر]] و [[فرهنگ شیعی]] در طول [[تاریخ]] و در عصر حاضر و نهضت‌های مهم برخاسته از این [[تفکّر]] و [[باور]]، به‌ویژه آنچه به صورت "[[انقلاب اسلامی]]" در [[ایران]] شکل گرفت، توجّه دوباره به "شیعه‌شناسی" را برانگیخت و در [[غرب]] و [[آمریکا]] و حتّی [[اسرائیل]]، تلاش‌های جدیدی برای [[شناخت]] ماهیت این [[اندیشه]] و پیروانش صورت گرفت.<ref>از جمله در دانشگاه تی آویو اسرائیل در سال ۱۳۶۳ سمیناری برگزار شد و در آن سمینار موضوع این کنفرانس بررسی تشیع بود(ر. ک.کیهان ۶۳/۱۰/۶)</ref> در سال‌های اخیر [[نهضت]] شیعه‌شناسی در اروپا و [[آمریکا]] شدّت و گسترش بیشتری یافته و تحوّلات جدید در [[کشورهای اسلامی]] و [[عربی]] بر دامنۀ آن افزوده است. به‌هرحال، [[شیعه]] را یا باید از [[رجال]] و شخصیت‌هایش [[شناخت]]، یا از آثار [[علمی]] [[فرهنگی]] در زمینه‌های مختلف، یا از گفتار دیگران دربارۀ این مجموعه و [[فرقه]]، یا از عمل و [[رفتار]] آنان در [[جامعه]] و [[تاریخ]]. [[شناخت]] [[شیعه]] از بعد [[تاریخی]]، پیدایش [[فرقه‌ها]]، ویژگی‌های [[فکری]] و [[اعتقادی]] و [[مکتب]] [[اهل بیت]] {{عم}} بحث مبسوطی می‌طلبد که خارج از حوصلۀ این اثر است. کتابشناسی در ابعاد مختلف [[تشیّع]] نیز، کاری [[عظیم]] است و تألیفی مستقل می‌طلبد،<ref>ر. ک. فصلنامه شیعه‌شناسی شماره ۱ بهار۸۲</ref> همچنان‌که افرادی چون شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]]، [[سید محسن امین]]، [[سید حسن صدر]] و... در این عرصه آثار جاویدان عرضه کرده‌اند(...)<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۵۶.</ref>