بدون خلاصۀ ویرایش
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | |||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[صبح در قرآن]] | | موضوع مرتبط = صبح | ||
| عنوان مدخل = صبح | |||
| مداخل مرتبط = [[صبح در قرآن]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
در [[آیات]] بسیاری به این موضوع و خصوصیات آن اشاره شده و به [[پیامبر]] به مناسبت خطاب شده است. مفهوم صبح، معنایی زمانی دارد که در کار [[پیامبر]]، زمان [[ارتباط]] و [[دعا]] و [[عبادت]] و شروع روز است، و معنایی استعاری برای بیرون آمدن از [[تاریکی]] و نوید [[پیروزی]] است. بخشی از [[آیات]] به تعالیمی [[الهی]] برای انجام [[عبادت]] است. اما این که [[خداوند]] به فلق و شکافته شدن و یا [[فجر]] [[سوگند]] میخورد، یا زمان اصلی [[عبادت]] قرار میدهد، [[دلیل]] بر [[عظمت]] این زمان است. از سوی دیگر سرآغاز صبح [[فجر]] است که در آن وقت اعمالی آمده و برای ورود به آن نیز اعمالی مانند [[نماز شب]] ذکر شده است. | |||
#{{متن قرآن|تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا * وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا إِفْكٌ افْتَرَاهُ وَأَعَانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ فَقَدْ جَاءُوا ظُلْمًا وَزُورًا * وَقَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَهَا فَهِيَ تُمْلَى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا}}<ref>«بزرگوار است آن (خداوند) که فرقان را بر بنده خویش فرو فرستاد تا جهانیان را بیمدهنده باشد * و کافران گفتند: این (قرآن) جز دروغی نیست که (پیامبر) خود بر ساخته است و گروهی دیگر او را در آن یاری رساندهاند پس به راستی ستم و دروغی (بزرگ) را (پیش) آوردند * و گفتند: افسانههای پیشینیان است که رونویس کرده است آنگاه پگاه و دیرگاه عصر بر او خوانده میشود» سوره فرقان، آیه ۱و ۴-۵.</ref>؛ | #{{متن قرآن|تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيرًا * وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا إِفْكٌ افْتَرَاهُ وَأَعَانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ فَقَدْ جَاءُوا ظُلْمًا وَزُورًا * وَقَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَهَا فَهِيَ تُمْلَى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا}}<ref>«بزرگوار است آن (خداوند) که فرقان را بر بنده خویش فرو فرستاد تا جهانیان را بیمدهنده باشد * و کافران گفتند: این (قرآن) جز دروغی نیست که (پیامبر) خود بر ساخته است و گروهی دیگر او را در آن یاری رساندهاند پس به راستی ستم و دروغی (بزرگ) را (پیش) آوردند * و گفتند: افسانههای پیشینیان است که رونویس کرده است آنگاه پگاه و دیرگاه عصر بر او خوانده میشود» سوره فرقان، آیه ۱و ۴-۵.</ref>؛ | ||
#{{متن قرآن|قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ * مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ * وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ * وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ * وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ}}<ref>«بگو: به پروردگار سپیدهدم پناه میبرم * از بدی آنچه آفرید * و از بدی تاریکی شباهنگامی که فرا رسد * و از بدی زنان افسونگر دمنده در گرهها * و از بدی رشکآورنده هنگامی که به رشک خیزد» سوره فلق، آیه ۱-۵. </ref>؛ | #{{متن قرآن|قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ * مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ * وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ * وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ * وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ}}<ref>«بگو: به پروردگار سپیدهدم پناه میبرم * از بدی آنچه آفرید * و از بدی تاریکی شباهنگامی که فرا رسد * و از بدی زنان افسونگر دمنده در گرهها * و از بدی رشکآورنده هنگامی که به رشک خیزد» سوره فلق، آیه ۱-۵. </ref>؛ | ||
| خط ۱۸: | خط ۲۳: | ||
#{{متن قرآن|أَوَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرَى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَهُمْ يَلْعَبُونَ}}<ref>«و آیا مردم این شهرها در امانند که عذاب ما میان روز، به آنان فرا رسد و آنان سرگرم بازی (و بازیچه این جهان) باشند؟» سوره اعراف، آیه ۹۸.</ref>؛ | #{{متن قرآن|أَوَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرَى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَهُمْ يَلْعَبُونَ}}<ref>«و آیا مردم این شهرها در امانند که عذاب ما میان روز، به آنان فرا رسد و آنان سرگرم بازی (و بازیچه این جهان) باشند؟» سوره اعراف، آیه ۹۸.</ref>؛ | ||
#{{متن قرآن|وَأَقِمِ الصَّلَاةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ}}<ref>«و نماز را در دو سوی روز و ساعتی از آغاز شب بپا دار؛ بیگمان نیکیها بدیها را میزدایند؛ این یادکردی برای یادآوران است» سوره هود، آیه ۱۱۴.</ref>؛ | #{{متن قرآن|وَأَقِمِ الصَّلَاةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ}}<ref>«و نماز را در دو سوی روز و ساعتی از آغاز شب بپا دار؛ بیگمان نیکیها بدیها را میزدایند؛ این یادکردی برای یادآوران است» سوره هود، آیه ۱۱۴.</ref>؛ | ||
#{{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا أَسْفَرَ * إِنَّهَا لَإِحْدَى الْكُبَرِ * نَذِيرًا لِلْبَشَرِ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد * که آن (دوزخ) یکی از بزرگ (نشانه) هاست * بیمدهندهای است برای آدمیان» سوره مدثر، آیه ۳۴-۳۶.</ref>. '''نکته''': [[خداوند]] در [[سوره]] مُدَثِر خطاب به [[پیامبر]] {{صل}}، به صبح هنگامی که نقاب از چهره برگیرد [[سوگند]] یاد میکند {{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا أَسْفَرَ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد» سوره مدثر، آیه ۳۴.</ref> و میفرماید: «مسلماً حوادث هولناک [[قیامت]] و [[دوزخ]] و [[فرشتگان]] [[عذاب]] از مسائل مهم است»: {{متن قرآن|إِنَّهَا لَإِحْدَى الْكُبَرِ}}<ref>«که آن (دوزخ) یکی از بزرگ (نشانه) هاست» سوره مدثر، آیه ۳۵.</ref> سپس اضافه میکند: «[[هدف از آفرینش]] [[دوزخ]] هرگز انتقامجویی نیست، بلکه این وسیلهای است برای [[انذار]] [[انسانها]]»: {{متن قرآن|نَذِيرًا لِلْبَشَرِ}}<ref>«بیمدهندهای است برای آدمیان» سوره مدثر، آیه ۳۶.</ref> و [[علامه طباطبائی]] میگوید بعید نیست وجه سومی در بین باشد، و آن این است که کلمه «کلا» رد گفتار [[ولید]] درباره [[قرآن]] باشد، که گفت: {{متن قرآن|فَقَالَ إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ يُؤْثَرُ * إِنْ هَذَا إِلَّا قَوْلُ الْبَشَرِ}}<ref>«و گفت: این جز جادویی که آموخته میشود نیست * این جز گفتار آدمی نیست» سوره مدثر، آیه ۲۴-۲۵.</ref> و | #{{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا أَسْفَرَ * إِنَّهَا لَإِحْدَى الْكُبَرِ * نَذِيرًا لِلْبَشَرِ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد * که آن (دوزخ) یکی از بزرگ (نشانه) هاست * بیمدهندهای است برای آدمیان» سوره مدثر، آیه ۳۴-۳۶.</ref>. '''نکته''': [[خداوند]] در [[سوره]] مُدَثِر خطاب به [[پیامبر]] {{صل}}، به صبح هنگامی که نقاب از چهره برگیرد [[سوگند]] یاد میکند {{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا أَسْفَرَ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد» سوره مدثر، آیه ۳۴.</ref> و میفرماید: «مسلماً حوادث هولناک [[قیامت]] و [[دوزخ]] و [[فرشتگان]] [[عذاب]] از مسائل مهم است»: {{متن قرآن|إِنَّهَا لَإِحْدَى الْكُبَرِ}}<ref>«که آن (دوزخ) یکی از بزرگ (نشانه) هاست» سوره مدثر، آیه ۳۵.</ref> سپس اضافه میکند: «[[هدف از آفرینش]] [[دوزخ]] هرگز انتقامجویی نیست، بلکه این وسیلهای است برای [[انذار]] [[انسانها]]»: {{متن قرآن|نَذِيرًا لِلْبَشَرِ}}<ref>«بیمدهندهای است برای آدمیان» سوره مدثر، آیه ۳۶.</ref> و [[علامه طباطبائی]] میگوید بعید نیست وجه سومی در بین باشد، و آن این است که کلمه «کلا» رد گفتار [[ولید]] درباره [[قرآن]] باشد، که گفت: {{متن قرآن|فَقَالَ إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ يُؤْثَرُ * إِنْ هَذَا إِلَّا قَوْلُ الْبَشَرِ}}<ref>«و گفت: این جز جادویی که آموخته میشود نیست * این جز گفتار آدمی نیست» سوره مدثر، آیه ۲۴-۲۵.</ref> و ضمیر «إِنَّهَا» به [[قرآن]] برگردد، بدان جهت که [[قرآن]] [[آیات]] است و گر نه میباید فرموده باشد «إِنَّهُ» و یا از باب مطابقت اسم «ان» با خبر آن باشد به این معنا که چون خبر «ان» یعنی کلمه «احدی» مؤنث است ضمیر هم که اسم آن است مؤنث آورده شده و معنای [[آیه]] این است که: نه، آن طور که [[ولید]] گفت نیست، من به [[قمر]] و شب - و [[صبح]]- [[سوگند]] میخورم که [[قرآن]] - البته یعنی آیاتش - از نظر [[انذار]] یکی از [[آیات]] کبرای [[الهی]] است<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۲۰، ص۱۴۹</ref>. | ||
#{{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ * إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد، * که این (قرآن) بازخوانده فرستادهای گرامی است» سوره تکویر، آیه ۱۸-۱۹.</ref>. '''نکته''': در پاسخ به آنها که [[پیامبر]] {{صل}} را متهم میکردند که [[قرآن]] را خود ساخته و پرداخته، و به [[خدا]] نسبت داده است. [[خداوند]] [[سوگند]] یاد میکند به صبح هنگامی که تنفس کند، {{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد،» سوره تکویر، آیه ۱۸.</ref> و میفرماید: «یقیناً این [[قرآن]] [[کلام]] فرستاده [[بزرگواری]] است «[[جبرئیل امین]]» که از سوی [[خداوند]] برای پیامبرش آورده» {{متن قرآن|إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ}}<ref>«که این (قرآن) بازخوانده فرستادهای گرامی است» سوره تکویر، آیه ۱۹.</ref>،{{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد،» سوره تکویر، آیه ۱۸.</ref> چه تعبیر جالبی؟ صبح را به موجود زندهای [[تشبیه]] کرده که نخستین تنفسش با طلوع سپیده آغاز میشود، و [[روح]] [[حیات]] در همه موجودات میدمد، گویی در زیر دست و پای [[لشکر]] زنگی شب نفسش بریده بود، و با درخشیدن اولین شعاع [[نور]] از زیر چنگال او [[آزاد]] میشود و نفس تازه میکند!. ([[تفسیر]] نمونه، ج۲۶، ص۱۹۴). | #{{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ * إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد، * که این (قرآن) بازخوانده فرستادهای گرامی است» سوره تکویر، آیه ۱۸-۱۹.</ref>. '''نکته''': در پاسخ به آنها که [[پیامبر]] {{صل}} را متهم میکردند که [[قرآن]] را خود ساخته و پرداخته، و به [[خدا]] نسبت داده است. [[خداوند]] [[سوگند]] یاد میکند به صبح هنگامی که تنفس کند، {{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد،» سوره تکویر، آیه ۱۸.</ref> و میفرماید: «یقیناً این [[قرآن]] [[کلام]] فرستاده [[بزرگواری]] است «[[جبرئیل امین]]» که از سوی [[خداوند]] برای پیامبرش آورده» {{متن قرآن|إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ}}<ref>«که این (قرآن) بازخوانده فرستادهای گرامی است» سوره تکویر، آیه ۱۹.</ref>،{{متن قرآن|وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ}}<ref>«و به بامداد چون بردمد،» سوره تکویر، آیه ۱۸.</ref> چه تعبیر جالبی؟ صبح را به موجود زندهای [[تشبیه]] کرده که نخستین تنفسش با طلوع سپیده آغاز میشود، و [[روح]] [[حیات]] در همه موجودات میدمد، گویی در زیر دست و پای [[لشکر]] زنگی شب نفسش بریده بود، و با درخشیدن اولین شعاع [[نور]] از زیر چنگال او [[آزاد]] میشود و نفس تازه میکند!. ([[تفسیر]] نمونه، ج۲۶، ص۱۹۴). | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۷: | ||
# [[مداومت]] بر [[پرستش]] و [[نیایش]] خالصانه [[خدا]] در [[صبح و شام]]، مایه ارجمندی نزد [[خداوند]] و [[شایستگی]] [[همنشینی]] با [[پیامبر]]: {{متن قرآن|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ}}<ref>«و کسانی را که پروردگارشان را در سپیدهدمان و در پایان روز در پی به دست آوردن خشنودی وی میخوانند از خود مران، نه هیچ از حساب آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از ستمگران گردی» سوره انعام، آیه ۵۲.</ref>؛ | # [[مداومت]] بر [[پرستش]] و [[نیایش]] خالصانه [[خدا]] در [[صبح و شام]]، مایه ارجمندی نزد [[خداوند]] و [[شایستگی]] [[همنشینی]] با [[پیامبر]]: {{متن قرآن|وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ}}<ref>«و کسانی را که پروردگارشان را در سپیدهدمان و در پایان روز در پی به دست آوردن خشنودی وی میخوانند از خود مران، نه هیچ از حساب آنان بر گردن تو و نه هیچ از حساب تو بر گردن آنهاست تا برانیشان و از ستمگران گردی» سوره انعام، آیه ۵۲.</ref>؛ | ||
# [[فرمان خدا]] به [[پیامبر]] برای [[شکیبایی]] بر [[همنشینی]] و [[همراهی]] با عبادتکنندگان [[مخلص]] در [[صبح و شام]]: {{متن قرآن|وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَلَا تَعْدُ عَيْنَاكَ عَنْهُمْ}}<ref>«و با آنان که پروردگار خویش را سپیدهدمان و در پایان روز به شوق لقای وی میخوانند خویشتنداری کن و دیدگانت از آنان به دیگران دوخته نشود» سوره کهف، آیه ۲۸.</ref>؛ | # [[فرمان خدا]] به [[پیامبر]] برای [[شکیبایی]] بر [[همنشینی]] و [[همراهی]] با عبادتکنندگان [[مخلص]] در [[صبح و شام]]: {{متن قرآن|وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَلَا تَعْدُ عَيْنَاكَ عَنْهُمْ}}<ref>«و با آنان که پروردگار خویش را سپیدهدمان و در پایان روز به شوق لقای وی میخوانند خویشتنداری کن و دیدگانت از آنان به دیگران دوخته نشود» سوره کهف، آیه ۲۸.</ref>؛ | ||
# [[تهدید]] [[مشرکان]] عصر [[بعثت پیامبر]] به [[عذاب]] صبحگاهی از سوی [[خداوند]]: {{متن قرآن|أَوَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرَى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى}}<ref>«و آیا مردم این شهرها در امانند که عذاب ما میان روز، به آنان فرا رسد و آنان سرگرم بازی (و بازیچه این جهان) باشند؟» سوره اعراف، آیه ۹۸.</ref><ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم | # [[تهدید]] [[مشرکان]] عصر [[بعثت پیامبر]] به [[عذاب]] صبحگاهی از سوی [[خداوند]]: {{متن قرآن|أَوَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرَى أَنْ يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى}}<ref>«و آیا مردم این شهرها در امانند که عذاب ما میان روز، به آنان فرا رسد و آنان سرگرم بازی (و بازیچه این جهان) باشند؟» سوره اعراف، آیه ۹۸.</ref>.<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲]]، ص ۱۸.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم''']] | # [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۷: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:زمانها]] | ||