غلو: تفاوت میان نسخه‌ها

'''غلو:''' به معنای [[تجاوز]] از حدّ و [[زیاده‌روی]]. گاهی [[غلوّ]] در [[دین]] است، گاهی در [[محبت]] [[اهل بیت]]، گاهی نسبت به [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}}<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴۷.</ref>.

== مقدمه ==

'''[[غلاة]]''' که دربارۀ [[پیامبر]] و [[ائمه]]، بخصوص [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} اعتقادهای غلوّآمیز دارند و به فرقه‌های فرعی‌تری همچون "[[سبائیه]]"، "[[بیانیّه]]"، "[[مغیّریه]]"، "[[منصوریّه]]" و... تقسیم می‌شوند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.

هم در [[قرآن]]، هم در [[روایات]]، از [[غلوّ]] در [[دین]] و نسبت به [[ائمه]] [[نهی]] و [[نکوهش]] شده است {{متن قرآن|لاَ تَغْلُواْ فِي دِينِكُمْ}}<ref>نساء، آیه ۱۷۱</ref> [[پیامبر خاتم|پیامبر اسلام]] هم فرموده است: {{متن حدیث|إیّاکم و الغلوّ فی الدّین}}<ref>مسند احمد بن حنبل، ج ۱ ص ۳۴۷</ref>، از [[غلوّ]] در [[دین]] بپرهیزید. آنچه بیشتر به کار می‌رود، [[غلوّ]] نسبت به [[مقام]] و [[جایگاه]] [[ائمه]] اطهار، بخصوص [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} و [[اعتقاد]] به الوهیّت او است، که [[کفر]] است و مورد [[نهی]] قولی و عملی [[ائمه]] {{عم}}. هم [[اعتقاد]] داشتن به الوهیّت نسبت به اشخاصی مثل [[پیامبر]] و [[امام]]، [[غلوّ]] است، هم [[اعتقاد]] به [[مقام]] [[نبوت]] دربارۀ [[ائمه]] ([[غلوّ]] در ذات). [[اعتقاد]] به اینکه کارهایی همچون [[خلقت]] و [[رزق]] هم در دست [[ائمه]] است نیز [[غلوّ]] است (غلو در صفات)، همچنین نوع دیگر از [[غلوّ]]، نسبت دادن صفات و [[فضایل]] و [[معجزات]] به [[پیامبر]] و [[ائمه]]، از نوع کارهایی که مخصوص به [[خداوند]] است می‌باشد ([[غلوّ]] در [[فضایل]]) و هرسه مورد در میان [[غلات]] وجود داشته است و [[امامان]] [[معصوم]]، [[غلات]] را ملحد و خارج از [[دین]] معرفی کرده‌اند. هرچند [[خلقت]] خاصّ [[معصومین]] و [[علم لدنّی]] آنان و [[ولایت]] [[تکوینی]] ایشان و [[فضایل]] و [[کمالات]] بسیار والای [[اهل بیت]] و [[امام علی|حضرت امیر]] {{ع}} [[برتر]] از آن است که [[درک]] انسان‌های عادی به آن برسد و [[شخصیت]] آنان همچنان ناشناخته مانده است، امّا [[افراط]] در مورد آنان نیز به حدّ [[غلوّ]] می‌رسد که نوعی [[انحراف]] در [[عقیده]] است و خود آن [[معصومین]] در مقابل اینگونه [[گرایش‌ها]] و قاطعانه ایستادند و [[اهل]] [[غلوّ]] را طرد کردند. مسألۀ [[علم غیب]] [[ائمه]] و [[ولایت تکوینی]] آنان و طینت و [[خلقت]] [[نور]] [[پاک]] ایشان و [[کرامات]] و خوارق عادات و معجزاتی که داشتند، پیوسته در کتاب‌های [[کلامی]] بحث و حدّ و [[حریم]] آن ترسیم شده است. مقتضای [[حدیث]] [[امام علی]] {{ع}} که فرمود: {{متن حدیث| إِيَّاكُمْ وَ اَلْغُلُوَّ فِينَا قُولُوا إِنَّا عَبِيدٌ مَرْبُوبُونَ وَ قُولُوا فِي فَضْلِنَا مَا شِئْتُمْ}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۰</ref>، یا اینکه فرمود: {{متن حدیث|لاَ تَتَجَاوَزُوا بِنَا اَلْعُبُودِيَّةَ، ثُمَّ قُولُوا مَا شِئْتُمْ وَ لَنْ تَبْلُغُوا}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۰</ref> و سخن [[[[امام صادق]] {{ع}}: {{متن حدیث|اِجْعَلُونَا مَخْلُوقِينَ وَ قُولُوا فِينَا مَا شِئْتُمْ}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۹</ref>، همه می‌فهماند که اوّلا [[مقام]] آنان بسی ارجمند است و هرچه دربارۀ آنان بگوییم و بیندیشیم، به کنه ذات و [[مقام]] والایشان نخواهیم رسید، ثانیا نباید آنان را از حدّ [[بندگی]] و [[مخلوق بودن]] و مربوب بودن بالاتر برد.  

نسبت‌های غلوآمیز دربارۀ [[امام علی|امیر المؤمنین]] {{ع}} بیش از دیگر [[ائمه]] بوده است و اغلب، اینگونه [[اعتقادات]]، یا از [[افراط]] در علاقه و [[دوستی]] سرچشمه می‌گیرد، یا از [[ضعف]] بینش‌های [[اعتقادی]] و [[جهل]] به مبانی [[دین]]. به تعبیر دیگر، گاهی [[علل]] [[روانی]] دارد، گاهی [[علل]] [[اجتماعی]] و گاهی [[علل]] [[دینی]] و گاهی هم [[سیاسی]]. [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} به دو گروه افراطی در [[دوستی]] و [[دشمنی]] نسبت به خود اشاره فرموده و هردو را مورد [[هلاکت]] معرفی می‌کند: {{متن حدیث|هَلَكَ فِيَّ رَجُلاَنِ مُحِبٌّ غَالٍ وَ مُبْغِضٌ قَالٍ}}<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۱۷</ref>، دربارۀ من دو گروه نابود شدند، یکی [[دوستداران]] [[اهل]] [[غلوّ]]، دیگری [[دشمنان]] [[کین‌توز]]. عباراتی دیگر نزدیک به سخن فوق نیز از آن [[حضرت]] [[روایت]] شده است.<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۴۶۹ و خطبۀ ۱۲۷، بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۲ و ۲۸۵</ref> گروه‌های غلوکننده در زمان خود آن [[حضرت]] هم وجود داشتند و وی بعضی از آنان را که به [[الوهیت]] [[امام علی|علی]] {{ع}} قائل بودند، چون نه [[توبه]] کردند نه دست از [[باور]] خویش برداشتند، [[تهدید]] به [[قتل]] کرد یا از بین برد.<ref>رجال کشی، ج ۱ ص ۳۲۳، بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۸۴</ref> گرایش‌های افراطی، با سوءاستفاده از روحیۀ لطیف و [[عرفانی]] [[جوانان]] دامن‌زده می‌شود و بهانه به دست [[مخالفان]] برای [[هجوم]] به [[شیعه]] و [[پیروان]] [[اهل بیت]] می‌افتد. [[امام علی|حضرت علی]] {{ع}} هشدار می‌داد که مواظب جوانانتان باشید تا در دام [[غلات]] نیفتند و فکرشان [[منحرف]] نشود، چراکه آنان با ادّعای [[ربوبیّت]] برای [[بندگان خدا]]، [[عظمت]] [[پروردگار]] را [[تحقیر]] می‌کنند: {{متن حدیث|اِحْذَرُوا عَلَى شَبَابِكُمُ اَلْغُلاَةَ لاَ يُفْسِدُوهُمْ فَإِنَّ اَلْغُلاَةَ شَرُّ خَلْقِ اَللَّهِ يُصَغِّرُونَ عَظَمَةَ اَللَّهِ وَ يَدَّعُونَ اَلرُّبُوبِيَّةَ لِعِبَادِ اَللَّهِه}}<ref> امالی، شیخ طوسی، ص ۶۵۰</ref> پس هرگونه تعبیری هم که بوی [[غلوّ]] بدهد، [[ناپسند]] و مردود است، مثل [[علی اللهی]]، [[حسین]] اللهی، [[زینب]] اللهی و... که متأسّفانه گاهی از سوی مدّعیان [[عشق]] به [[اهل بیت]]، در محافل [[دینی]] یا سروده‌های مذهبی ابراز می‌شود.<ref>برای مطالعه در این زمینه‌ها: ر. ک: «اهل البیت فی الکتاب و السنّه»، ص ۵۲۹، «بحار الأنوار»، ج ۲۵ ص ۲۶۱(باب نفی الغلوّ فی النبی و الأئمه)، مقالۀ غلوّ، «الامام الصادق و المذاهب الاربعه» ج ۴ ص ۳۶۹(مشکلة الغلاة)، «غالیان» (کاوشی در جریانها و برآیندها)، نعمت اللّه صفری فروشانی، نشر آستان قدس، «دانشنامۀ امام علی»، ج ۳ ص ۳۷۵. «الغلوّ و الغلاة» سامی الغریری</ref> [[غلات]]، با تفکّری که در ابتدا گفته شد، هنوز هم یافت می‌شوند، به [[نقل]] از یکی از [[علما]] در عصر حاضر نیز از [[پیروان]] این [[تفکر]] در مناطق مختلف [[جهان]] پراکنده‌اند، از جمله در مناطق اطراف کوه دماوند و [[مردم]] کرند و حوالی [[کرمانشاه]]. به این [[فرقه]] نصیریّه هم گفته می‌شود، به لحاظ [[محمّد]] بن [[نصیر]] نمیری از سران این [[فرقه]]. معتقدند همانگونه که [[جبرئیل]] به صورت بشری به شکل دحیۀ کلبی ظاهر می‌شد، [[خداوند]] هم در جنس [[بشر]] در پیکر [[علی]] ظاهر گردید و ازاین‌رو به [[برتری]] [[امام علی|علی]] {{ع}} بر [[پیامبر]] معتقدند.<ref>اسرار العقاید، میرزا ابو طالب شیرازی (انتشارات مکتب الاسلام) ص ۱۹۴</ref> موضع [[ائمه]] و علمای [[شیعه]] نسبت به آنان شدید است. مجموعه‌ای از نوشته‌های [[عالمان شیعه]] در ردّ [[غلات]] در قرن‌های ۴ و ۵ [[هجری]] با عنوان {{عربی|الردّ علی الغلاة}} نگاشته شده است، از سوی کسانی چون: [[یونس]] بن [[عبد]] [[الرحمان]]، [[علی بن مهزیار]]، [[فضل بن شاذان]]، [[حسن بن علی بن فضّال]]، ابو [[اسحاق کاتب]]، [[حسین بن سعید اهوازی]]، [[حسن بن موسی نوبختی]] و دیگران<ref>دائرة المعارف تشیّع، ج ۸ ص ۲۰۱، مدخل «الردّ علی الغلاة»</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴۷.</ref>.

== رابطه غلو با ایمان به علم امام ==

== رابطه غلو با ایمان به عصمت امام ==