احکام در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

# مخیر بودن [[همسران پیامبر]] {{صل}} بین جدایی از او - اگر [[دل]] به [[دنیا]] و زینت‌های آن بسته‌اند - یا [[تحمل]] سختی‌های [[زندگی]] در خانه او - اگر [[خدا]] و [[رسول]] و دار [[آخرت]] را می‌طلبند {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت بگو: اگر خواستار زندگی این جهان و آرایه‌های آن هستید بیایید شما را برخوردار سازم و با شیوه‌ای نیکو رهایتان کنم» سوره احزاب، آیه ۲۸.</ref>  

# جکم [[دستور]] به [[مسلمانان]] که از ورای [[حجاب]] با [[همسران پیامبر]] {{صل}} [[ملاقات]] کنند: {{متن قرآن|وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ}}<ref>«ای مؤمنان! به خانه‌های پیامبر وارد نشوید مگر به شما برای (خوردن) خوراک، اجازه دهند- بی‌آنکه چشم به راه آماده شدن آن (خوراک) باشید- ولی چون فرا خوانده شدید درون روید و چون خوراک خوردید پراکنده شوید و دل به گفت و گو نسپارید که این (کار) پیامبر را آزار می» سوره احزاب، آیه ۵۳.</ref>.  

#{{متن قرآن|وَامْرَأَةً مُؤْمِنَةً إِنْ وَهَبَتْ نَفْسَهَا لِلنَّبِيِّ إِنْ أَرَادَ النَّبِيُّ أَنْ يَسْتَنْكِحَهَا}}<ref>«ای پیامبر! ما آن همسرانت را که مهرشان را داده‌ای بر تو حلال کرده‌ایم و (نیز) کنیزانی را از آنچه خداوند به تو (در جنگ‌ها) به غنیمت داده است و دختران عموها و دختران عمّه‌ها و دختران دایی‌ها و دختران خاله‌هایت را که با تو هجرت کرده‌اند و هر زن مؤمنی را که» سوره احزاب، آیه ۵۰.</ref>. [[زن]] مؤمنه‌ای است که خود را به [[رسول خدا]] {{صل}} ببخشد و آن جناب هم بخواهد با او [[ازدواج]] کند، که [[خداوند]] چنین زنی را که بخواهد بدون مهریه خود را در [[اختیار]] آن جناب بگذارد، برای آن جناب [[حلال]] کرده است، اگر بخواهد می‌تواند با او [[ازدواج]] کند. {{متن قرآن|خَالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ}}<ref>«ای پیامبر! ما آن همسرانت را که مهرشان را داده‌ای بر تو حلال کرده‌ایم و (نیز) کنیزانی را از آنچه خداوند به تو (در جنگ‌ها) به غنیمت داده است و دختران عموها و دختران عمّه‌ها و دختران دایی‌ها و دختران خاله‌هایت را که با تو هجرت کرده‌اند و هر زن مؤمنی را که» سوره احزاب، آیه ۵۰.</ref> این جمله اعلام می‌دارد که این حکم - یعنی [[حلال]] شدن زنی برای مردی بصرف اینکه خود را به او ببخشد، از خصایصی است که مختص به آن جناب است، و در [[مؤمنین]] جریان ندارد، {{متن قرآن|قَدْ عَلِمْنَا مَا فَرَضْنَا عَلَيْهِمْ فِي أَزْوَاجِهِمْ}}<ref>«ای پیامبر! ما آن همسرانت را که مهرشان را داده‌ای بر تو حلال کرده‌ایم و (نیز) کنیزانی را از آنچه خداوند به تو (در جنگ‌ها) به غنیمت داده است و دختران عموها و دختران عمّه‌ها و دختران دایی‌ها و دختران خاله‌هایت را که با تو هجرت کرده‌اند و هر زن مؤمنی را که» سوره احزاب، آیه ۵۰.</ref> این جمله حکم اختصاص را تقریر می‌کند و می‌فرماید: آنچه برای [[مؤمنین]] [[حلال]] و فرض کردیم می‌دانیم که چه زنی بر آنان [[حلال]] شد. (ترجمه [[المیزان]]، ج ۱۶، ص۵۰۳).

نخستین [[کتابی]] که در [[تفسیر]] [[آیات الاحکام]] نوشته شد از [[محمد بن سائب کلبی]] از [[اصحاب]] [[امام باقر]] و [[امام صادق]] {{عم}} است. [[ابن ندیم]] از احکام القرآن کلبی نام برده است<ref>الفهرست، ابن ندیم، ص۵۸.</ref>. [[ابن قتیبه]] از او با عنوان "صاحب التفسیر" یاد کرده است<ref>المعارف، ص۵۳۵-۵۳۶.</ref>. پس از او [[مقاتل بن سلیمان]] [[تفسیری]] با عنوان "خمس مأة آیات فی الاحکام" نوشته است. از دیگر [[تفاسیر]] در موضوع احکام القرآن، "احکام القرآن جصّاص" از [[ابوبکر احمد بن علی رازی جصّاص]] است. این تفسیر بر اساس اصول و مبانی [[مکتب]] [[حنفی]] سامان یافته است. "احکام القرآن" [[محمد بن ادریس شافعی]]؛ "الجامع لاحکام القرآن" [[قرطبی]]؛ "احکام القرآن" [[ابن العربی]]؛ "فقه القرآن" [[قطب]] [[راوندی]]؛ "کنزالعرفان فی فقه القرآن" [[فاضل مقداد]]؛ "مسالک الأفهام الی آیات الاحکام" [[فاضل جواد کاظمی]]، "احکام القرآن" [[کیاهراسی]]؛ "الاکلیل فی استنباط التنزیل" [[سیوطی]]؛ از آثار برجسته در این موضوع‌اند.

[[ضرورت]] بحث عمیق در آیات الاحکام از آن جهت است که هر حکمی که در قالب [[احادیث]] و [[روایات]] در موضوعات [[فقهی]] صدور و ورود پیدا کرده باید بر [[احکام]] قرآن عرضه شوند و اگر [[مخالف]] با [[حکم]] قرآن باشند کنار گذاشته می‌شوند یا مثلاً در باب شروط [[معاملات]] اگر محتوای [[حدیث]] و روایتی خلاف قرآن باشد تمسّک به آن جایز نخواهد بود و در خود احادیث هم به این معنا اشاره و بلکه تصریح شده است. [[امام صادق]] {{ع}} از [[رسول خدا]] {{صل}} نقل فرموده که: "ای [[مردم]]، آنچه که از من به شما رسیده و موافق قرآن باشد، من آن را گفته‌ام و هر آنچه از من به شما رسیده و [[مخالف]] [[قرآن]] باشد، آن را نگفته‌ام"<ref>{{متن حدیث|أَيُّهَا النَّاسُ مَا جَاءَكُمْ عَنِّي‏ يُوَافِقُ‏ كِتَابَ‏ اللَّهِ‏ فَأَنَا قُلْتُهُ وَ مَا جَاءَكُمْ يُخَالِفُ الْقُرْآنَ فَلَمْ أَقُلْهُ}}، وسائل الشیعه، ج۲۷، ص۱۱۱، ح۱۵.</ref>. و از [[امام صادق]] {{ع}} نقل شده که: "هر چیزی (حکمی) به قرآن و [[سنت]] عرضه می‌شود و هر [[حدیثی]] که موافق با قرآن نباشد، [[باطل]] و دورریختنی است"<ref>{{متن حدیث|كُلُّ شَيْ‏ءٍ مَرْدُودٌ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ وَ السُّنَّةِ وَ كُلُّ‏ حَدِيثٍ‏ لَا يُوَافِقُ‏ كِتَابَ‏ اللَّهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ}}،وسائل الشیعه، ج۲۷، ص۱۱۱، ح۱۴.</ref>.

همچنین آمده است: "هر کس مخالف با قرآن و سنت [[محمد]]، حکمی را صادر کند در واقع [[کفر]] ورزیده است"<ref>{{متن حدیث|مَنْ‏ خَالَفَ‏ كِتَابَ‏ اللَّهِ‏ وَ سُنَّةَ مُحَمَّدٍ {{صل}} فَقَدْ كَفَرَ}}، وسائل الشیعه، ج۲۷، ص۱۱۱، ح۱۶.</ref>. در خصوص شرط در [[معاملات]] نیز آمده است که: "هر کس شرطی را بر خلاف قرآن بنماید، برای او و طرف مقابل او، [[تعهد]] به آن جایز نیست و [[مسلمانان]]، هر شرطی که می‌کنند باید موافق و مطابق با قرآن باشد"<ref>{{متن حدیث|مَنِ‏ اشْتَرَطَ شَرْطاً مُخَالِفاً لِكِتَابِ اللَّهِ فَلَا يَجُوزُ لَهُ وَ لَا يَجُوزُ عَلَى الَّذِي اشْتُرِطَ عَلَيْهِ وَ الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ شُرُوطِهِمْ فِيمَا وَافَقَ كِتَابَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ}}، وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۳۵۳، ح۱.</ref>.