بنی محارب بن فهر: تفاوت میان نسخهها
←بنیفهر و تعامل با آیین اسلام
| خط ۹: | خط ۹: | ||
از مهمترین وقایع [[تاریخ]] [[جاهلی]] آنان میتوان به [[همراهی]] ایشان در [[نبرد]] خونین [[قریش]] به همراه همپیمانانی از [[قبایل]] [[کنانه]]، [[خزیمه]]، [[اسد]]، [[جذام]] و دیگر تیرههای [[مضر]] به [[فرماندهی]] [[فهر بن مالک]] با [[حسان بن عبد کلال حمیری]] -[[پادشاه]] حمیری [[یمن]]- که به ادعای نسبنویسان با بسیار کس از قبایل یمن از یمن به وادی [[مکه]] آمده بود تا سنگهای [[کعبه]] را با خود ببرد، اشاره کرد.<ref> ابن اثیر، الکامل، ج۱، ص۵۶۱؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref> این [[جنگ]] که با [[شکست]] [[لشکر]] یمن و کشته شدن بسیاری از ایشان، و [[اسارت]] پادشاهشان –حسان- خاتمه یافت،<ref> طبری، تاریخ، ج۲، ص۲۶۲-۲۶۳؛ ابن اثیر، الکامل، ج۲، ص۲۶؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref> ذکری از [[محارب]] به میان نیامده است اما حضور وی با توجه به نقش والای قریش و نیز جایگاه [[پدر]] او در سمت فرماندهی در این جنگ، بسیار محتمل به نظر میرسد. از دیگر وقایع تاریخ جاهلی بنی محارب بن فهر، حضور ایشان در [[جنگ فجار]] است. در این جنگ، [[ضرار]] فرزند [[خطاب بن مرداس]] -[[رییس]] [[طایفه بنی فهر]]-، فرماندهی بنی محارب بن فهر را بر عهده داشت.<ref> ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۲۰۰.</ref> وی همچنین، در [[جاهلیت]]، گروهی از هم پیمانان قریش و کنانه را نزد خود گرد آورده بود و به کمک آنها [[راهزنی]] میکرد.<ref> جمحی، طبقات فحول الشعراء، ج۱، ص۲۵۰-۲۵۲.</ref> نبرد بنی محارب بن فهر با [[بنی ضمرة بن بکر]] هم از دیگر وقایع مهم [[تاریخی]] [[بنی محارب]] به شمار رفته است. این [[جنگ]] که [[فرماندهی]] آن را [[ابوعثمان]] [[محاربی]] بر عهده داشت، آخرین [[نبرد]] بین [[قریش]] و [[کنانه]] محسوب شده است.<ref> ابن حبیب بغدادی، المنمق، ص۱۲۳-۱۲۵.</ref> [[آتش]] [[ستیزه جویی]] بنی محارب در ایام [[جاهلی]]، علاوه بر [[قبایل]] دیگر، گاه دامن تیرههای دیگر قریش را نیز میگرفت. چندان که منطقه [[رَدم بنی جُمَح]] در [[مکه]] یاد آور نبرد شدیدی است که در [[عهد]] [[جاهلیت]] میان بنی محارب بن فهر و [[بنی جمح بن عمرو]] رخ داد و در آن نبرد محاربیان شمار زیادی از جمحیان را به [[هلاکت]] رساندند.<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۴۰، فاکهی، اخبار مکه، ج۳، ص۳۰۵.</ref> | از مهمترین وقایع [[تاریخ]] [[جاهلی]] آنان میتوان به [[همراهی]] ایشان در [[نبرد]] خونین [[قریش]] به همراه همپیمانانی از [[قبایل]] [[کنانه]]، [[خزیمه]]، [[اسد]]، [[جذام]] و دیگر تیرههای [[مضر]] به [[فرماندهی]] [[فهر بن مالک]] با [[حسان بن عبد کلال حمیری]] -[[پادشاه]] حمیری [[یمن]]- که به ادعای نسبنویسان با بسیار کس از قبایل یمن از یمن به وادی [[مکه]] آمده بود تا سنگهای [[کعبه]] را با خود ببرد، اشاره کرد.<ref> ابن اثیر، الکامل، ج۱، ص۵۶۱؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref> این [[جنگ]] که با [[شکست]] [[لشکر]] یمن و کشته شدن بسیاری از ایشان، و [[اسارت]] پادشاهشان –حسان- خاتمه یافت،<ref> طبری، تاریخ، ج۲، ص۲۶۲-۲۶۳؛ ابن اثیر، الکامل، ج۲، ص۲۶؛ ابن جوزی، المنتظم، ج۲، ص۲۲۶-۲۲۷.</ref> ذکری از [[محارب]] به میان نیامده است اما حضور وی با توجه به نقش والای قریش و نیز جایگاه [[پدر]] او در سمت فرماندهی در این جنگ، بسیار محتمل به نظر میرسد. از دیگر وقایع تاریخ جاهلی بنی محارب بن فهر، حضور ایشان در [[جنگ فجار]] است. در این جنگ، [[ضرار]] فرزند [[خطاب بن مرداس]] -[[رییس]] [[طایفه بنی فهر]]-، فرماندهی بنی محارب بن فهر را بر عهده داشت.<ref> ابن حبان، الثقات، ج۳، ص۲۰۰.</ref> وی همچنین، در [[جاهلیت]]، گروهی از هم پیمانان قریش و کنانه را نزد خود گرد آورده بود و به کمک آنها [[راهزنی]] میکرد.<ref> جمحی، طبقات فحول الشعراء، ج۱، ص۲۵۰-۲۵۲.</ref> نبرد بنی محارب بن فهر با [[بنی ضمرة بن بکر]] هم از دیگر وقایع مهم [[تاریخی]] [[بنی محارب]] به شمار رفته است. این [[جنگ]] که [[فرماندهی]] آن را [[ابوعثمان]] [[محاربی]] بر عهده داشت، آخرین [[نبرد]] بین [[قریش]] و [[کنانه]] محسوب شده است.<ref> ابن حبیب بغدادی، المنمق، ص۱۲۳-۱۲۵.</ref> [[آتش]] [[ستیزه جویی]] بنی محارب در ایام [[جاهلی]]، علاوه بر [[قبایل]] دیگر، گاه دامن تیرههای دیگر قریش را نیز میگرفت. چندان که منطقه [[رَدم بنی جُمَح]] در [[مکه]] یاد آور نبرد شدیدی است که در [[عهد]] [[جاهلیت]] میان بنی محارب بن فهر و [[بنی جمح بن عمرو]] رخ داد و در آن نبرد محاربیان شمار زیادی از جمحیان را به [[هلاکت]] رساندند.<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۴۰، فاکهی، اخبار مکه، ج۳، ص۳۰۵.</ref> | ||
== | == تعامل با اسلام == | ||
با آغاز [[رسالت | با آغاز [[رسالت پیامبر خاتم]]{{صل}}، بنی محارب و بسیاری از [[مردم]] [[طوایف]] بنی فهر در کنار دیگر تیرههای قریش به مقابله با این [[دعوت الهی]] برخاستند. در طول این سالها، [[ضرار بن خطاب محاربی]] همراه با جمعی دیگر همواره با سرودههایش در تقویت قریش میکوشید.<ref> ر. ک. خوانساری، روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، ج۳، ص۲۰..</ref> [[تقابل]] بنی محارب با [[اسلام]]، پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] نیز تداوم یافت چندان که در یکی از این مواقع، در [[سال دوم هجری]]، تنی چند از [[کفار]] به فرماندهی [[کُرز بن جابر فهری]]، به مزارع پیرامون مدینه [[هجوم]] آوردند. [[پیامبر]]{{صل}} و یارانش به مقابله با او برخاستند و مهاجمان را تا وادی سَفَوان -در ناحیه [[بدر]]-، تعقیب کردند. این [[غزوه]] در [[تاریخ]] به "بدر الاولی" [[شهرت]] یافت.<ref> بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۸۷، طبری، تاریخ، ج۲، ص۴۰۶، مقریزی، امتاع الاسماع، ج۱، ص۷۴.</ref> [[ضرار بن خطاب]] نیز که پیش از [[هجرت]]، با سرودههایش در تقویت قریش میکوشید، پس از هجرت نیز بر دامنه دشمنیهایش افزود. او که بهادری و جنگجویی را با شاعر مسلکی جمع کرده بود، همواره از [[دشمنان]] و [[مخالفان]] سرسخت [[دعوت پیامبر]]{{صل}} به شمار میرفته است. ضرار پس از [[جنگ بدر]] و [[شکست]] [[قریش]]، ابیاتی در رثای [[ابوجهل مخزومی]] سرود<ref> ابن هشام، السیرة النبویه، ج۳، ص۲۹۴.</ref> کما این که پس از [[جنگ احد]] نیز در پاسخ به [[مرثیه]] [[کعب بن مالک]] بر [[حمزة بن عبدالمطلب]]، شعری سرایش نمود.<ref> ابن هشام، السیرة النبویه، ج۴، ص۹۶.</ref> ضرار در [[جنگ احزاب]] نیز حضوری فعال داشت. او را در این [[جنگ]]، یکی از چهار جنگجوی قریش برشمردهاند که توانستند از [[خندق]] عبور کنند.<ref> ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۷۴۸، ابن عبدالبر، الدرر، ص۱۷۴.</ref> او پس از عبور از خندق اشعاری بسیار نغز سرود که علی{{ع}} در [[صفین]] و [[امام حسین]]{{ع}} در [[کربلا]] <ref> ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۲۴۷-۲۴۸؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۳۰۹.</ref> و دیگران<ref> ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۳۰۹.</ref> در مواقع مختلف بدان [[تمثل]] جستهاند. ضرار بعدها در گفتگویش با [[ابوبکر]] و [[انصار]]، نه تنها پیشینه دشمنیاش با [[مسلمانان]] را [[انکار]] نکرده بود بلکه با لحنی توأم با [[افتخار]]، از عملکرد خود در آن دوران یاد میکرد.<ref> ر. ک. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۷۴۹؛ ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۳۹۲؛ تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۷.</ref> | ||
با این حال، علیرغم این [[دشمنیها]]، بودند افرادی از این [[قوم]] که به [[ندای آسمانی]] [[رسول خدا]]{{صل}}، پاسخی در خور دادند و با پذرش [[اسلام]] نام خود را در جمع [[صحابیان]] آن [[حضرت]] ثبت کردند. چندان که از جمع سی و چهار [[صحابی]] [[طایفه بنی فهر]] که نامشان در [[کتب رجالی]] و [[تاریخی]] به ثبت و ضبط رسیده است، [[نسب]] ۱۶ نفر از آنان به [[بنی محارب بن فهر]] میرسد. از این تعداد [[محاربی]]، تنها دو نفر از آنان [[قبل از هجرت]] [[نبی اکرم]]{{صل}} به [[مدینه]]، [[ایمان]] آورده بودند که این امر، نشان از تأخیر آنان در [[پذیرش اسلام]] در [[قیاس]] با برخی دیگر از خاندانهای بنی فهر از جمله [[بنی حارث]] دارد. از این جمع، سه تن دیگر، پس از [[هجرت]] و پیش از [[فتح مکه]] به هواداران [[اسلام]] پیوستند و ده تن از آنان از جمله [[مرة بن عمرو وائلی]] و [[ضرار بن خطاب]] پس از فتح مکه [[مسلمان]] شدهاند. | با این حال، علیرغم این [[دشمنیها]]، بودند افرادی از این [[قوم]] که به [[ندای آسمانی]] [[رسول خدا]]{{صل}}، پاسخی در خور دادند و با پذرش [[اسلام]] نام خود را در جمع [[صحابیان]] آن [[حضرت]] ثبت کردند. چندان که از جمع سی و چهار [[صحابی]] [[طایفه بنی فهر]] که نامشان در [[کتب رجالی]] و [[تاریخی]] به ثبت و ضبط رسیده است، [[نسب]] ۱۶ نفر از آنان به [[بنی محارب بن فهر]] میرسد. از این تعداد [[محاربی]]، تنها دو نفر از آنان [[قبل از هجرت]] [[نبی اکرم]]{{صل}} به [[مدینه]]، [[ایمان]] آورده بودند که این امر، نشان از تأخیر آنان در [[پذیرش اسلام]] در [[قیاس]] با برخی دیگر از خاندانهای بنی فهر از جمله [[بنی حارث]] دارد. از این جمع، سه تن دیگر، پس از [[هجرت]] و پیش از [[فتح مکه]] به هواداران [[اسلام]] پیوستند و ده تن از آنان از جمله [[مرة بن عمرو وائلی]] و [[ضرار بن خطاب]] پس از فتح مکه [[مسلمان]] شدهاند. | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
در بیان نسبت گروندگان به اسلام در بین خاندانهای [[بنی محارب]] نیز نکاتی حائز اهمیت است. از چهار گروه فرعیای که به بنی محارب منسوبند -یعنی [[آل حبیب]]، «وائله»، «حجوان» و «قیس بن خالد» -، ضرار بن خطاب فهری و پس از او [[کرز بن جابر]]، [[شداد بن عمرو]] و پسرش «مستورد»، [[صحابیان]] برجسته منتسب به آل حبیب به شمار آمدهاند. از [[خانواده]] وائلة بن عمرو بن شیبان، نام سه نفر به اسامی [[سلسلة بن مالک]]، پسرش «حبیب» و [[مرّة بن عمرو فهری]] و از تیره حجوان تنها نام [[رباح بن معترف]] به عنوان [[صحابی]] در برخی متون به ثبت رسیده است.<ref> ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۷۷، ۴۵۱. رباح را شریک تجاری عبدالرحمن بن عوف گفتهاند و خبری از آواز خوانی او در سفر تجاری نقل کردهاند.(ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۴۸۶.) </ref> | در بیان نسبت گروندگان به اسلام در بین خاندانهای [[بنی محارب]] نیز نکاتی حائز اهمیت است. از چهار گروه فرعیای که به بنی محارب منسوبند -یعنی [[آل حبیب]]، «وائله»، «حجوان» و «قیس بن خالد» -، ضرار بن خطاب فهری و پس از او [[کرز بن جابر]]، [[شداد بن عمرو]] و پسرش «مستورد»، [[صحابیان]] برجسته منتسب به آل حبیب به شمار آمدهاند. از [[خانواده]] وائلة بن عمرو بن شیبان، نام سه نفر به اسامی [[سلسلة بن مالک]]، پسرش «حبیب» و [[مرّة بن عمرو فهری]] و از تیره حجوان تنها نام [[رباح بن معترف]] به عنوان [[صحابی]] در برخی متون به ثبت رسیده است.<ref> ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۷۷، ۴۵۱. رباح را شریک تجاری عبدالرحمن بن عوف گفتهاند و خبری از آواز خوانی او در سفر تجاری نقل کردهاند.(ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۴۸۶.) </ref> | ||
از خانواده [[قیس بن خالد فهری]]<ref> ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۴۳.</ref> نیز، [[پنج تن]]، نامی از خود بر جای گذاشتهاند که معروفترین چهره آنها، [[ضحاک بن قیس فهری]] است.<ref> ابن عبد البر، الاستیعاب، ج۲، ص۴۵.</ref> ضمن این که دو خواهرش «فاطمه» و «حزمه»، برادرش «کلثوم» و برادرزادهاش [[سوید بن کلثوم]] نیز از صحابیان این [[خاندان]] به شمار آمدهاند.<ref> ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۱۰-۱۹۰۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۲۲۸ و ج۵، ص۴۶۱.</ref> پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] رفته رفته بر جمع [[مسلمانان]] این تیره افزوده شد و برخی از سران [[محارب]] از جمله [[کرز بن جابر]] در جرگه [[مسلمین]] در آمدند. کرز که در ماههای نخست پس از [[هجرت پیامبر]]{{صل}}، به مزارع [[مدینه]] [[یورش]] برده بود، بعدها [[مسلمان]] شد و [[حضرت]] او را در سال شش [[هجری]] با سپاهی به [[جنگ]] عَرَنیها<ref> عرنیها شاخه ای از اعراب قحطانی بودند. (ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۲۶۱)</ref> که [[چوپان]] حضرت را کشته بودند، فرستاد<ref> بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۲؛ ذهبی، تاریخ اسلام، ج۲، ص۳۵۶.</ref> کرز در جریان [[فتح مکه]]، راه را گم کرد و به دست گروهی از [[مشرکان]] کشته شد.<ref> بلاذری، فتوح البلدان، ص۴۸؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۳۱۰؛تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۲-۱۳.</ref> | از خانواده [[قیس بن خالد فهری]]<ref> ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۴۳.</ref> نیز، [[پنج تن]]، نامی از خود بر جای گذاشتهاند که معروفترین چهره آنها، [[ضحاک بن قیس فهری]] است.<ref> ابن عبد البر، الاستیعاب، ج۲، ص۴۵.</ref> ضمن این که دو خواهرش «فاطمه» و «حزمه»، برادرش «کلثوم» و برادرزادهاش [[سوید بن کلثوم]] نیز از صحابیان این [[خاندان]] به شمار آمدهاند.<ref> ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۴، ص۱۸۱۰-۱۹۰۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۳، ص۲۲۸ و ج۵، ص۴۶۱.</ref> پس از [[هجرت رسول خدا]]{{صل}} به [[مدینه]] رفته رفته بر جمع [[مسلمانان]] این تیره افزوده شد و برخی از سران [[محارب]] از جمله [[کرز بن جابر]] در جرگه [[مسلمین]] در آمدند. کرز که در ماههای نخست پس از [[هجرت پیامبر]]{{صل}}، به مزارع [[مدینه]] [[یورش]] برده بود، بعدها [[مسلمان]] شد و [[حضرت]] او را در سال شش [[هجری]] با سپاهی به [[جنگ]] عَرَنیها<ref> عرنیها شاخه ای از اعراب قحطانی بودند. (ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۲۶۱)</ref> که [[چوپان]] حضرت را کشته بودند، فرستاد<ref> بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۲۷۲؛ ذهبی، تاریخ اسلام، ج۲، ص۳۵۶.</ref> کرز در جریان [[فتح مکه]]، راه را گم کرد و به دست گروهی از [[مشرکان]] کشته شد.<ref> بلاذری، فتوح البلدان، ص۴۸؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۳، ص۱۳۱۰؛تاریخ و تمدن اسلامی، مقاله «بررسی مقایسه ای نقش دو تیره بنی فهر در تحولات صدر اسلام (با تکیه بر هملکرد صحابیان آنها)»، رضا کردی، ص۱۲-۱۳.</ref> | ||
== [[بنی محارب]] پس از [[رحلت نبی اکرم]]{{صل}} == | == [[بنی محارب]] پس از [[رحلت نبی اکرم]]{{صل}} == | ||