بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف') |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[حاجت در قرآن | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[حاجت در قرآن]] - [[حاجت در معارف دعا و زیارات]] - [[حاجت در معارف و سیره سجادی]]| پرسش مرتبط = }} | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
[[انسان]] غیر از [[فقر وجودی]] و [[فقر ذاتی|ذاتی]] که نسبت به [[خداوند]] دارد در فرآیند [[زندگی]] خود نیز حاجتها و نیازهایی دارد و در این زمینه از چند جهت محتاج خداوند است؛ | [[انسان]] غیر از [[فقر وجودی]] و [[فقر ذاتی|ذاتی]] که نسبت به [[خداوند]] دارد در فرآیند [[زندگی]] خود نیز حاجتها و نیازهایی دارد و در این زمینه از چند جهت محتاج خداوند است؛ | ||
نخست، اینکه میتواند با [[هدایت الهی]] [[راه]] برونرفت از مشکل را بیابد و با [[نیروی معنوی]] که از [[خدا]] میگیرد، سختیهای راه را [[تحمل]] کند و بر دشواریها چیره شود. | نخست، اینکه میتواند با [[هدایت الهی]] [[راه]] برونرفت از مشکل را بیابد و با [[نیروی معنوی]] که از [[خدا]] میگیرد، سختیهای راه را [[تحمل]] کند و بر دشواریها چیره شود. | ||
دوم، اینکه در واقع خداوند [[غنی علی الاطلاق]] و برآورنده نهایی همه [[خواستهها]] و برطرفکننده همه نیازمندیهاست. هر [[انسانی]] هر چه دارد، اعم از [[ثروت]] و [[قدرت]] و اعتبار و وجاهت و... از او دارد و همه قدرتها و [[داراییها]] در نهایت به او ختم میشد. | دوم، اینکه در واقع خداوند [[غنی علی الاطلاق]] و برآورنده نهایی همه [[خواستهها]] و برطرفکننده همه نیازمندیهاست. هر [[انسانی]] هر چه دارد، اعم از [[ثروت]] و [[قدرت]] و اعتبار و وجاهت و... از او دارد و همه قدرتها و [[داراییها]] در نهایت به او ختم میشد. | ||
سوم، از آن جهت که دگرگونسازی [[دلها]] به دست خداست، اگر او نخواهد هیچ کاری انجام نمیگیرد. اوست که میتواند دلهای [[آدمیان]] را به سوی یکدیگر متمایل سازد و آنان را به سمت برآوردن نیازهایشان [[هدایت]] فرماید، همچنان که اگر او نخواهد و [[اراده]] عام یا خاص او تعلق نگیرد، هیچکس [[قادر]] به انجام هیچ کاری برای دیگری نیست. | سوم، از آن جهت که دگرگونسازی [[دلها]] به دست خداست، اگر او نخواهد هیچ کاری انجام نمیگیرد. اوست که میتواند دلهای [[آدمیان]] را به سوی یکدیگر متمایل سازد و آنان را به سمت برآوردن نیازهایشان [[هدایت]] فرماید، همچنان که اگر او نخواهد و [[اراده]] عام یا خاص او تعلق نگیرد، هیچکس [[قادر]] به انجام هیچ کاری برای دیگری نیست. | ||
چهارم، برای اینکه [[بخشش]] او بیکرانه، مهر او مرزناپذیر، دَهِش او به دور از تنگچشمی، منّتگذاری، آزاررسانی، خوارسازی، و بیهیچ [[چشمداشت]] و به دور از هر نوع [[تحقیر]] است؛ | چهارم، برای اینکه [[بخشش]] او بیکرانه، مهر او مرزناپذیر، دَهِش او به دور از تنگچشمی، منّتگذاری، آزاررسانی، خوارسازی، و بیهیچ [[چشمداشت]] و به دور از هر نوع [[تحقیر]] است؛ | ||
بر این پایه، تنها باید حاجت به پیشگاه خدا برد و رفع نیاز از او [[طلب]] کرد، چرا که هر کس جز خدا یا قادر به تأمین خواسته ما نیست، یا نمیخواهد برای ما کاری انجام دهد، یا بخشش او محدود و پایانپذیر است، یا کمکهای خود را با منّت و [[اذیت]] و تحقیر و بیمقدار کردن ما همراه میسازد، و یا پس از برآوردن خواسته ما توقعاتی دارد که با توان و [[شخصیت]] ما سازگار نیست و [[انسانیت]] ما را به [[اسارت]] در میآورد. | بر این پایه، تنها باید حاجت به پیشگاه خدا برد و رفع نیاز از او [[طلب]] کرد، چرا که هر کس جز خدا یا قادر به تأمین خواسته ما نیست، یا نمیخواهد برای ما کاری انجام دهد، یا بخشش او محدود و پایانپذیر است، یا کمکهای خود را با منّت و [[اذیت]] و تحقیر و بیمقدار کردن ما همراه میسازد، و یا پس از برآوردن خواسته ما توقعاتی دارد که با توان و [[شخصیت]] ما سازگار نیست و [[انسانیت]] ما را به [[اسارت]] در میآورد. | ||
پس از این مقدمه، که با برداشت [[آزاد]] از نیایشهای [[امام سجاد]] {{ع}} جمعبندی شد، چکیدهای از [[دعاهای صحیفه سجادیه]] را درباره حاجت، در چند بند مرور میکنیم. | پس از این مقدمه، که با برداشت [[آزاد]] از نیایشهای [[امام سجاد]] {{ع}} جمعبندی شد، چکیدهای از [[دعاهای صحیفه سجادیه]] را درباره حاجت، در چند بند مرور میکنیم. | ||
# '''توصیف [[خداوند]] به عنوان برآورنده [[حاجت]]''': «ای [[یاور]] [[نیازمندان]] و راندهشدگان!»<ref>نیایش شانزدهم.</ref>. «بار خدایا! ای آنکه درگاه تو آخرین مقصد [[حاجات]] است و تنها در نزد توست که به [[خواستهها]] میتوان رسید. ای خداوند که در برابر نعمتهایت [[بهایی]] نستانی. ای خداوندی که زلال عطایت را به منّت تیره نگردانی. ای خداوندی که همگان به تو [[بینیاز]] شوند و کس را از تو [[بینیازی]] نیست... ای خداوندی که حاجت حاجتمندان از تو منقطع نشود.»..<ref>نیایش سیزدهم.</ref>. | # '''توصیف [[خداوند]] به عنوان برآورنده [[حاجت]]''': «ای [[یاور]] [[نیازمندان]] و راندهشدگان!»<ref>نیایش شانزدهم.</ref>. «بار خدایا! ای آنکه درگاه تو آخرین مقصد [[حاجات]] است و تنها در نزد توست که به [[خواستهها]] میتوان رسید. ای خداوند که در برابر نعمتهایت [[بهایی]] نستانی. ای خداوندی که زلال عطایت را به منّت تیره نگردانی. ای خداوندی که همگان به تو [[بینیاز]] شوند و کس را از تو [[بینیازی]] نیست... ای خداوندی که حاجت حاجتمندان از تو منقطع نشود.»..<ref>نیایش سیزدهم.</ref>. | ||
# '''خداوند، تنها [[مرجع]] [[شایسته]] دریافت حاجات''': «[[سپاس]] خداوندی را که جز به خود، در نیاز را به روی ما فرو بست»<ref>نیایش یکم.</ref>. «ای خداوندی که... آفریدگانت را به [[نیازمندی]] وصف کردهای و آنان را سزاست که به تو [[نیازمند]] باشند. پس هر که بخواهد نیازمندی خویش را به خواهش از درگاه تو رفع کند و گَردِ [[بینوایی]] از چهره خود بیفشاند، حاجت خود را از جایی خواسته که بایدش خواست و به دریافت مقصود از راهی رفته است که بایدش رفت»<ref>نیایش سیزدهم؛ همچنین بنگرید به نیایشهای بیستم، بیستوهشتم، چهلوهشتم و پنجاهویکم.</ref>. | # '''خداوند، تنها [[مرجع]] [[شایسته]] دریافت حاجات''': «[[سپاس]] خداوندی را که جز به خود، در نیاز را به روی ما فرو بست»<ref>نیایش یکم.</ref>. «ای خداوندی که... آفریدگانت را به [[نیازمندی]] وصف کردهای و آنان را سزاست که به تو [[نیازمند]] باشند. پس هر که بخواهد نیازمندی خویش را به خواهش از درگاه تو رفع کند و گَردِ [[بینوایی]] از چهره خود بیفشاند، حاجت خود را از جایی خواسته که بایدش خواست و به دریافت مقصود از راهی رفته است که بایدش رفت»<ref>نیایش سیزدهم؛ همچنین بنگرید به نیایشهای بیستم، بیستوهشتم، چهلوهشتم و پنجاهویکم.</ref>. | ||
# '''بینیازی از دیگران، بهویژه از بَدان و [[فرومایگان]]''': «بار خدایا!... رشته پیوند مرا با خودت مگسل و در این نیاز که اکنون مراست، یا هر نیاز دیگر، مرا به غیر خود وامگذار»<ref>نیایش سیزدهم.</ref>. «بار خدایا! منّت هیچ [[گنهکار]] [[کافر]] بر دوش من مَنِه و برای هیچ یک از آنان در نزد من [[نعمت]] و بهرهای قرار مده و مرا نیز به آنان محتاج مکن»<ref>نیایش بیستویکم.</ref>. «بار خدایا!... روزی من از من دریغ مدار و مرا به دیگر آفریدگانت وامگذار و تو خود نیاز من برآر و تو خود [[کفاف]] من بر عهده دار»<ref>نیایش بیستودوم.</ref>. | # '''بینیازی از دیگران، بهویژه از بَدان و [[فرومایگان]]''': «بار خدایا!... رشته پیوند مرا با خودت مگسل و در این نیاز که اکنون مراست، یا هر نیاز دیگر، مرا به غیر خود وامگذار»<ref>نیایش سیزدهم.</ref>. «بار خدایا! منّت هیچ [[گنهکار]] [[کافر]] بر دوش من مَنِه و برای هیچ یک از آنان در نزد من [[نعمت]] و بهرهای قرار مده و مرا نیز به آنان محتاج مکن»<ref>نیایش بیستویکم.</ref>. «بار خدایا!... روزی من از من دریغ مدار و مرا به دیگر آفریدگانت وامگذار و تو خود نیاز من برآر و تو خود [[کفاف]] من بر عهده دار»<ref>نیایش بیستودوم.</ref>. | ||
# '''چرا باید از [[خدا]] بخواهیم؟''' «خداوندا! هر کس که حاجت به یکی از [[بندگان]] تو بَرَد، یا یکی از بندگانت را سبب رواشدن حاجت خود پندارد، جز حِرمان [[نصیبی]] حاصل نکند و سزاوار است که تو [[احسان]] از او بازگیری»<ref>نیایش سیزدهم.</ref>. و نیز: «خداوندا!... درخواست برآوردن نیاز، از کسی که او خود به روا شدن [[حاجت]] [[نیازمند]] توست و برای دست یافتن به خواستهاش از تو [[بینیاز]] نیست، خود خطایی است از خطاهای [[خطاکاران]] و لغزشی از لغزشهای [[گنهکاران]]»<ref>نیایش سیزدهم.</ref>. «ای خداوندی که هر چه خواهندگان از تو خواهند، خزاین نعمتت فنا نپذیرد... چسان [[نیازمندی]] | # '''چرا باید از [[خدا]] بخواهیم؟''' «خداوندا! هر کس که حاجت به یکی از [[بندگان]] تو بَرَد، یا یکی از بندگانت را سبب رواشدن حاجت خود پندارد، جز حِرمان [[نصیبی]] حاصل نکند و سزاوار است که تو [[احسان]] از او بازگیری»<ref>نیایش سیزدهم.</ref>. و نیز: «خداوندا!... درخواست برآوردن نیاز، از کسی که او خود به روا شدن [[حاجت]] [[نیازمند]] توست و برای دست یافتن به خواستهاش از تو [[بینیاز]] نیست، خود خطایی است از خطاهای [[خطاکاران]] و لغزشی از لغزشهای [[گنهکاران]]»<ref>نیایش سیزدهم.</ref>. «ای خداوندی که هر چه خواهندگان از تو خواهند، خزاین نعمتت فنا نپذیرد... چسان [[نیازمندی]] دست نیاز به سوی نیازمند دیگر بَرَد و چشان [[بینوایی]] به بینوای دیگر روی کند؟... کَرَم تو از سؤال هیچ سائلی به تنگنا نمیافتد و دست عطای تو فراتر از هر دست دیگر است»<ref>نیایش سیزدهم.</ref>. «ای خداوندی که [[تحقیر]] نمیکنی آنان را که دست نیاز به سوی تو دراز کنند.»..<ref>نیایش چهلوششم.</ref>. | ||
# '''[[لزوم]] تلاش [[قلبی]] برای تأمین نیاز''': «بار خدایا! مرا به تو حاجتی است که کوشش من از دست یافتن به آن قاصر آمده و راههای چاره به روی من بسته شده.»..<ref>نیایش سیزدهم.</ref>. | # '''[[لزوم]] تلاش [[قلبی]] برای تأمین نیاز''': «بار خدایا! مرا به تو حاجتی است که کوشش من از دست یافتن به آن قاصر آمده و راههای چاره به روی من بسته شده.»..<ref>نیایش سیزدهم.</ref>. | ||
# '''[[حاجتخواهی]] در [[دل]] [[شب]]''': «بار خدایا! شبم را آباد دار به بیدار ماندنم برای [[عبادت]] تو... و آوردن حوائج به درگاه تو.»..<ref>نیایش چهلوهفتم.</ref>. | # '''[[حاجتخواهی]] در [[دل]] [[شب]]''': «بار خدایا! شبم را آباد دار به بیدار ماندنم برای [[عبادت]] تو... و آوردن حوائج به درگاه تو.»..<ref>نیایش چهلوهفتم.</ref>. | ||