تفسیر عرفانی منسوب به امام صادق (کتاب): تفاوت میان نسخهها
تفسیر عرفانی منسوب به امام صادق (کتاب) (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۷
، ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'
جز (جایگزینی متن - '| تعداد جلد = ↵|' به '|') |
جز (جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف') |
||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
در مقدمه آن کتاب، ضمن بیان اینکه نویا نظریه خود دربارۀ تصوف و [[عرفان]] را با ارائۀ تعدادی متون چاپ نشده [[عرفان اسلامی]] روشن کرد و به موازات آن به نشر بیشتر این متون با تصحیح انتقادی [[همّت]] گماشت، این [[تفسیر]] با عنوان [[تفسیر عرفانی]] [[امام جعفر صادق]]{{ع}} یکی از متون به شمار آمده و به نشر آن توسط نویا در سال ۱۹۶۷ م اشاره شده است <ref>ر.ک: نویا، تفسیر قرآنی و زبان عرفانی، ص۱۵ (مقدمه دانپل ژیماره که با عنوان «پل نویا» آغاز شده است).</ref>، و در پایان کتاب، در معرفی منابع نیز این تفسیر با عبارت «جعفر صادق، امام{{ع}}، تفسیر، نسخۀ سلمی، تصحیح پل نویا در «ملانژ» [[دانشگاه]] سن ژوزف، جلد چهل و سوم، جزوه ۴، ۱۹۷۶، ص۲۳۰-۱۸۳» از منابع [[عربی]] این کتاب به شمار آمده است<ref>ر.ک: نویا، تفسیر قرآنی و زبان عرفانی، ص۳۴۴.</ref>. | در مقدمه آن کتاب، ضمن بیان اینکه نویا نظریه خود دربارۀ تصوف و [[عرفان]] را با ارائۀ تعدادی متون چاپ نشده [[عرفان اسلامی]] روشن کرد و به موازات آن به نشر بیشتر این متون با تصحیح انتقادی [[همّت]] گماشت، این [[تفسیر]] با عنوان [[تفسیر عرفانی]] [[امام جعفر صادق]]{{ع}} یکی از متون به شمار آمده و به نشر آن توسط نویا در سال ۱۹۶۷ م اشاره شده است <ref>ر.ک: نویا، تفسیر قرآنی و زبان عرفانی، ص۱۵ (مقدمه دانپل ژیماره که با عنوان «پل نویا» آغاز شده است).</ref>، و در پایان کتاب، در معرفی منابع نیز این تفسیر با عبارت «جعفر صادق، امام{{ع}}، تفسیر، نسخۀ سلمی، تصحیح پل نویا در «ملانژ» [[دانشگاه]] سن ژوزف، جلد چهل و سوم، جزوه ۴، ۱۹۷۶، ص۲۳۰-۱۸۳» از منابع [[عربی]] این کتاب به شمار آمده است<ref>ر.ک: نویا، تفسیر قرآنی و زبان عرفانی، ص۳۴۴.</ref>. | ||
از آنچه نقل شد، بهدست میآید که [[تفسیری]] [[عرفانی]] منسوب به [[امام صادق]]{{ع}} با نام تفسیر جعفر الصادق یا تفسیر عرفانی امام جعفر صادق{{ع}} ضمن برخی آثار یا جداگانه چاپ شده و موجود است و این تفسیر استخراج شده از حقائق التفسیر سلمی و محتوای آن همان [[روایات]] و مطالبی است که در حقائق التفسیر سلمی از امام صادق{{ع}} نقل شده است، ولی آیا آنچه در [[تفسیر سلمی]] از امام صادق{{ع}} نقل شده، روایات و آثار پراکندهای از آن [[حضرت]] بوده که سلمی آن را از کتابهای مختلف بهدست آورده و در [[تفسیر]] خود نقل کرده است و یا [[تفسیری]] [[عرفانی]] به قلم [[امام صادق]]{{ع}} یا به املای آن [[حضرت]] و قلم برخی [[اصحاب]] وجود داشته و سلمی مطالب آن تفسیر را آمیخته با مطالب [[تفاسیر]] دیگری در ذیل [[آیات]] آورده است و در نتیجه آن تفسیر را نیز میتوان یکی از [[کتابهای تفسیری]] [[عصر حضور]] به شمار آورد؟ از [[کلام]] خود سلمی تعیّن هیچ یک از ایندو احتمال بهدست نمیآید؛ زیرا وی در آغاز تفسیر [[روایات]] و مطالب نقل شده از آن حضرت را با عبارت {{عربی|"ذکر انّها عن جعفر بن محمد{{ع}} علی غیر ترتیب"}} توصیف کرده است<ref>وی در وجه تألیف حقائق التفسیر گفته است: {{عربی|و لمّا دانت المتوسّمین بالعلوم الظواهر صنّفوا فی انواع القرآن من فوائد و مشکلات و احکام و اعراب و لغة و مجمل و مفسّر و ناسخ و منسوخ و اعراب ما یشغل منهم لجمیع فهم خطابه علی حساب الحقیقة الا آیات متفرقة نسبت الی ابی العباس بن عطاء و آیات ذکر أنها عن جعفر بن محمد{{ع}} علی غیر ترتیب و کنت قد سمعت منهم فی ذلک جزء استحسنتها اجببت ان اضمّ ذلک الی مقالته}}؛ (تفسیر السلمی و هو حقائق التفسیر، ج۱، ص۱۹ و ۲۰).</ref>، و این | از آنچه نقل شد، بهدست میآید که [[تفسیری]] [[عرفانی]] منسوب به [[امام صادق]]{{ع}} با نام تفسیر جعفر الصادق یا تفسیر عرفانی امام جعفر صادق{{ع}} ضمن برخی آثار یا جداگانه چاپ شده و موجود است و این تفسیر استخراج شده از حقائق التفسیر سلمی و محتوای آن همان [[روایات]] و مطالبی است که در حقائق التفسیر سلمی از امام صادق{{ع}} نقل شده است، ولی آیا آنچه در [[تفسیر سلمی]] از امام صادق{{ع}} نقل شده، روایات و آثار پراکندهای از آن [[حضرت]] بوده که سلمی آن را از کتابهای مختلف بهدست آورده و در [[تفسیر]] خود نقل کرده است و یا [[تفسیری]] [[عرفانی]] به قلم [[امام صادق]]{{ع}} یا به املای آن [[حضرت]] و قلم برخی [[اصحاب]] وجود داشته و سلمی مطالب آن تفسیر را آمیخته با مطالب [[تفاسیر]] دیگری در ذیل [[آیات]] آورده است و در نتیجه آن تفسیر را نیز میتوان یکی از [[کتابهای تفسیری]] [[عصر حضور]] به شمار آورد؟ از [[کلام]] خود سلمی تعیّن هیچ یک از ایندو احتمال بهدست نمیآید؛ زیرا وی در آغاز تفسیر [[روایات]] و مطالب نقل شده از آن حضرت را با عبارت {{عربی|"ذکر انّها عن جعفر بن محمد{{ع}} علی غیر ترتیب"}} توصیف کرده است<ref>وی در وجه تألیف حقائق التفسیر گفته است: {{عربی|و لمّا دانت المتوسّمین بالعلوم الظواهر صنّفوا فی انواع القرآن من فوائد و مشکلات و احکام و اعراب و لغة و مجمل و مفسّر و ناسخ و منسوخ و اعراب ما یشغل منهم لجمیع فهم خطابه علی حساب الحقیقة الا آیات متفرقة نسبت الی ابی العباس بن عطاء و آیات ذکر أنها عن جعفر بن محمد{{ع}} علی غیر ترتیب و کنت قد سمعت منهم فی ذلک جزء استحسنتها اجببت ان اضمّ ذلک الی مقالته}}؛ (تفسیر السلمی و هو حقائق التفسیر، ج۱، ص۱۹ و ۲۰).</ref>، و این وصف با هریک از ایندو احتمال سازگار میباشد، ولی برخی عبارتهای مقدمۀ پورجوادی بر مجموعه آثار و عبارتهای نوشتۀ پل نویا در معرفی تفسیر منسوب به امام صادق{{ع}}، گویای احتمال دوم است؛ زیرا عبارتهای آنان [[ظهور]] دارد که روایات و مطالب عرفانی نقل شده از امام صادق{{ع}} پیش از نقل در حقائق التفسیر به صورت کتاب بوده است؛ برای مثال: | ||
*پورجوادی در معرفی حقائق التفسیر گفته است: «این کتاب [[عظیم]] که در واقع یکی از قدیمیترین و بیشک مهمترین کتب تفسیر از لحاظ عرفانی است؛ مجموعهای است از تفاسیری که تا پیش از سلمی از دیدگاه تصوف و [[عرفان]] نوشته بوده است. [[تفسیر]] منسوب به [[امام صادق]]{{ع}} که در [[حقیقت]] اساس همه [[تفاسیر عرفانی]] است، و تفسیر ابن عطا...».<ref>پورجوادی، مجموعه آثار ابو عبد الرحمان سلمی، ج۱ (مقدمه پورجوادی)، ص۱۱.</ref>. | *پورجوادی در معرفی حقائق التفسیر گفته است: «این کتاب [[عظیم]] که در واقع یکی از قدیمیترین و بیشک مهمترین کتب تفسیر از لحاظ عرفانی است؛ مجموعهای است از تفاسیری که تا پیش از سلمی از دیدگاه تصوف و [[عرفان]] نوشته بوده است. [[تفسیر]] منسوب به [[امام صادق]]{{ع}} که در [[حقیقت]] اساس همه [[تفاسیر عرفانی]] است، و تفسیر ابن عطا...».<ref>پورجوادی، مجموعه آثار ابو عبد الرحمان سلمی، ج۱ (مقدمه پورجوادی)، ص۱۱.</ref>. | ||
*در صفحۀ دیگر نیز نوشته است: این کتاب (حقائق التفسیر) در اصل مجموعه بزرگی است از [[تفاسیر]] چندین [[مفسّر]] معروف، از جمله تفسیر [[حضرت امام صادق]]{{ع}}، [[ابن عطا]]، [[حلّاج]] و [[نوری]]<ref>پورجوادی، مجموعه آثار ابو عبد الرحمان سلمی، ج۱، ص۱۴.</ref>. | *در صفحۀ دیگر نیز نوشته است: این کتاب (حقائق التفسیر) در اصل مجموعه بزرگی است از [[تفاسیر]] چندین [[مفسّر]] معروف، از جمله تفسیر [[حضرت امام صادق]]{{ع}}، [[ابن عطا]]، [[حلّاج]] و [[نوری]]<ref>پورجوادی، مجموعه آثار ابو عبد الرحمان سلمی، ج۱، ص۱۴.</ref>. | ||