جز
جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف'
جز (جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن ') |
جز (جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف') |
||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
*{{متن قرآن|اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>«خداوند، ولىّ و سرپرست کسانى است که ایمان آوردهاند؛ آنها را از ظلمتها خارج ساخته، به سوى نور مىبرد. ولى کسانى که کافر شدند، اولیاى آنها طاغوتها هستند؛ که آنها را از نور خارج ساخته، به سوى ظلمتها مىبرند؛ آنها اهل دوزخند و جاودانه در آن خواهند بود» سوره بقره، آیه ۲۵۷.</ref>. | *{{متن قرآن|اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}<ref>«خداوند، ولىّ و سرپرست کسانى است که ایمان آوردهاند؛ آنها را از ظلمتها خارج ساخته، به سوى نور مىبرد. ولى کسانى که کافر شدند، اولیاى آنها طاغوتها هستند؛ که آنها را از نور خارج ساخته، به سوى ظلمتها مىبرند؛ آنها اهل دوزخند و جاودانه در آن خواهند بود» سوره بقره، آیه ۲۵۷.</ref>. | ||
* در این [[آیه]] "ولی" به معنای صاحب [[اختیار]] و [[مَلِک]] و [[متصرف]] و [[قائم]] به امر است. قرائن و شواهد متعدّدی بر [[اراده]] این معنا از کلمه "ولی" در [[آیه]] مذکور دلالت میکنند. | * در این [[آیه]] "ولی" به معنای صاحب [[اختیار]] و [[مَلِک]] و [[متصرف]] و [[قائم]] به امر است. قرائن و شواهد متعدّدی بر [[اراده]] این معنا از کلمه "ولی" در [[آیه]] مذکور دلالت میکنند. | ||
* [[سیاق آیات]] قبل و بعد از این [[آیه]] از جمله [[آیة الکرسی]] که همه جملات آن در رابطه با | * [[سیاق آیات]] قبل و بعد از این [[آیه]] از جمله [[آیة الکرسی]] که همه جملات آن در رابطه با وصف [[سلطنت]] و [[حاکمیت الهی]] است؛ نظیر: {{متن قرآن|لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ}} "آنچه در [[آسمانها]] و آنچه در [[زمین]] است، از آنِ اوست"، {{متن قرآن|وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ}} "قلمرو [[حکومت]] او، [[آسمانها]] و [[زمین]] را دربر گرفته"، {{متن قرآن|وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا}} "و نگهداری آنها او را خسته نمیکند". و از جمله [[آیه]] بعد از [[آیه الکرسی]] که جملات آن نیز در راستای وصف شیوه اجرای [[مُلک]] و [[سلطنت]] و [[حاکمیت الهی]] و وصف [[مؤمنان]] و فرمانبران و سرنهادگان به این [[مُلک]] و [[سلطنت]] است. | ||
* جمله {{متن قرآن|لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ}} "اکراهى در قبول [[دین]]، نیست" اشاره به این [[حقیقت]] است که برپایی [[حاکمیت خدا]] در [[جامعه بشر]] با [[اکراه]] نیست، و مراد از [[دین]]، همان [[آیین]] [[عدل]] است که بهوسیله [[پیامبر اکرم]] {{صل}} برای [[برقراری نظم]] در [[جامعه بشر]] فرستاده شده؛ چنانکه در [[سوره شوری]] فرمود: {{متن قرآن|وَأُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ}}<ref>«مأمورم در میان شما عدالت را اجرا کنم» سوره شوری، آیه ۱۵.</ref>. | * جمله {{متن قرآن|لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ}} "اکراهى در قبول [[دین]]، نیست" اشاره به این [[حقیقت]] است که برپایی [[حاکمیت خدا]] در [[جامعه بشر]] با [[اکراه]] نیست، و مراد از [[دین]]، همان [[آیین]] [[عدل]] است که بهوسیله [[پیامبر اکرم]] {{صل}} برای [[برقراری نظم]] در [[جامعه بشر]] فرستاده شده؛ چنانکه در [[سوره شوری]] فرمود: {{متن قرآن|وَأُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ}}<ref>«مأمورم در میان شما عدالت را اجرا کنم» سوره شوری، آیه ۱۵.</ref>. | ||
* در جمله {{متن قرآن|قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ}} "راه درست از [[بیراهه]]، روشن شده است" اشاره به این مطلب است که شیوه برپایی [[حاکمیت الهی]] در [[جامعه بشری]] [[شیوه]] [[تبیین]] و [[ارشاد]] و توضیح [[حقیقت]] و تمییز آن از [[باطل]] در برابر [[مردم]] است تا با [[آگاهی]] از [[حق و باطل]] با [[انتخاب]] خویش [[حکومت حق]] را برگزینند و از [[حکومت]] [[باطل]] و گردن نهادن به آن سرباز زنند. | * در جمله {{متن قرآن|قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ}} "راه درست از [[بیراهه]]، روشن شده است" اشاره به این مطلب است که شیوه برپایی [[حاکمیت الهی]] در [[جامعه بشری]] [[شیوه]] [[تبیین]] و [[ارشاد]] و توضیح [[حقیقت]] و تمییز آن از [[باطل]] در برابر [[مردم]] است تا با [[آگاهی]] از [[حق و باطل]] با [[انتخاب]] خویش [[حکومت حق]] را برگزینند و از [[حکومت]] [[باطل]] و گردن نهادن به آن سرباز زنند. | ||
* در جمله {{متن قرآن|فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى}} "بنابراین، کسى که به [[طاغوت]] = [[فرمانروایی]] جز [[خداوند]] [[کافر]] شود و به [[خدا]] [[ایمان]] آورد، به محکمترین دستگیره چنگ زده است" * اشاره به | * در جمله {{متن قرآن|فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى}} "بنابراین، کسى که به [[طاغوت]] = [[فرمانروایی]] جز [[خداوند]] [[کافر]] شود و به [[خدا]] [[ایمان]] آورد، به محکمترین دستگیره چنگ زده است" * اشاره به وصف و حال کسانی است که پس از [[تبیین]] [[حاکمیت]] حقه [[الهی]] و تمییز آن از [[حاکمیت]] [[باطل]] [[مدّعیان دروغین]] [[رهبری]] و [[حاکمیت]] در [[جامعه بشر]]، [[دست]] رد به سینه نامحرمان زده و از گردن نهادن به [[حاکمیت]] [[طاغوت]] [[امتناع]] ورزیده و به [[حاکمیت]] [[خداوند متعال]] [[ایمان]] آورده و در برابر [[فرمان]] او سر [[تسلیم]] فرود آوردهاند. این [[آیه]] فرمانبران [[امر و نهی]] [[الهی]] و سرسپردگان به [[حاکمیت]] مطلق [[خدا]] را با جمله {{متن قرآن|فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى}} توصیف نموده است. | ||
* در جمله بعد از {{متن قرآن|اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا}} میفرماید: {{متن قرآن|يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ}}؛ [[اخراج]] از [[ظلمات]] به [[نور]]، همان [[اخراج]] از [[ظلمات]] به نوری است که در یک جا [[قرآن کریم]] را وسیله و سبب آن معرفی کرده است: {{متن قرآن|قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«از طرف خدا، نور و کتاب روشنگرى به سوى شما آمد * خداوند به برکت آن، کسانى را که از رضاى او پیروى کنند، به راههاى سلامت و امنیت، هدایت مىکند؛ و به فرمانش، آنان را از ظلمتها خارج ساخته به سوى نور مىبرد؛ و آنها را به سوى راه راست، هدایت مىنماید» سوره مائده، آیه ۱۵-۱۶.</ref>. | * در جمله بعد از {{متن قرآن|اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا}} میفرماید: {{متن قرآن|يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ}}؛ [[اخراج]] از [[ظلمات]] به [[نور]]، همان [[اخراج]] از [[ظلمات]] به نوری است که در یک جا [[قرآن کریم]] را وسیله و سبب آن معرفی کرده است: {{متن قرآن|قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«از طرف خدا، نور و کتاب روشنگرى به سوى شما آمد * خداوند به برکت آن، کسانى را که از رضاى او پیروى کنند، به راههاى سلامت و امنیت، هدایت مىکند؛ و به فرمانش، آنان را از ظلمتها خارج ساخته به سوى نور مىبرد؛ و آنها را به سوى راه راست، هدایت مىنماید» سوره مائده، آیه ۱۵-۱۶.</ref>. | ||
* و در جایی دیگر [[رسول اکرم]] {{صل}} را سبب آن معرفی نموده است: {{متن قرآن|كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ}}<ref>«(این) کتابى است که بر تو نازل کردیم، تا مردم را از تاریکیها (ى شرک و ظلم و جهل) به سوى روشنایى (ایمان و عدل و آگاهى)، بیرون آورى (و هدایت کنى)» سوره ابراهیم، آیه ۱.</ref>. | * و در جایی دیگر [[رسول اکرم]] {{صل}} را سبب آن معرفی نموده است: {{متن قرآن|كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ}}<ref>«(این) کتابى است که بر تو نازل کردیم، تا مردم را از تاریکیها (ى شرک و ظلم و جهل) به سوى روشنایى (ایمان و عدل و آگاهى)، بیرون آورى (و هدایت کنى)» سوره ابراهیم، آیه ۱.</ref>. | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
* از آیاتی که با به کارگیری واژه [[ولایت]] یا مشتقات آن دلالت بر [[حصر]] [[مُلک]] و [[سلطنت]] و [[حاکمیت]] در [[ذات اقدس باریتعالی]] دارد [[آیه کریمه]] ذیل است: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ * وَمَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ}}<ref>«سرپرست و ولىّ شما، تنها خداست و پیامبر او و کسانى که ایمان آوردهاند؛ همانها که نماز را بر پا مىدارند، و در حال رکوع، زکات مىدهند * و کسانى که ولایت خدا و پیامبر او و آن دسته از مؤمنان را بپذیرند، (پیروزند) زیرا حزب خدا پیروز است» سوره مائده، آیه ۵۵-۵۶.</ref>. | * از آیاتی که با به کارگیری واژه [[ولایت]] یا مشتقات آن دلالت بر [[حصر]] [[مُلک]] و [[سلطنت]] و [[حاکمیت]] در [[ذات اقدس باریتعالی]] دارد [[آیه کریمه]] ذیل است: {{متن قرآن|إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ * وَمَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ}}<ref>«سرپرست و ولىّ شما، تنها خداست و پیامبر او و کسانى که ایمان آوردهاند؛ همانها که نماز را بر پا مىدارند، و در حال رکوع، زکات مىدهند * و کسانى که ولایت خدا و پیامبر او و آن دسته از مؤمنان را بپذیرند، (پیروزند) زیرا حزب خدا پیروز است» سوره مائده، آیه ۵۵-۵۶.</ref>. | ||
* درباره دلالت این [[آیه]] دو مطلب وجود دارد: | * درباره دلالت این [[آیه]] دو مطلب وجود دارد: | ||
# دلالت [[آیه]] بر [[حصر]] [[ولایت]] بر [[مؤمنان]] در [[خدا]] و [[رسول خدا]] و [[مؤمنان]] مخصوصی که آنان را به | # دلالت [[آیه]] بر [[حصر]] [[ولایت]] بر [[مؤمنان]] در [[خدا]] و [[رسول خدا]] و [[مؤمنان]] مخصوصی که آنان را به وصف {{متن قرآن|يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ}}<ref>«نماز برپا مىدارند، و در حال رکوع، زکات مىدهند» سوره مائده، آیه ۵۵.</ref> توصیف کرده است. | ||
# دلالت خود [[آیه]] و قرائن دیگر بر اینکه واژه "ولی" به معنای [[حاکم]] و [[مَلِک]] و [[رهبر]] و آمر و ناهی است. | # دلالت خود [[آیه]] و قرائن دیگر بر اینکه واژه "ولی" به معنای [[حاکم]] و [[مَلِک]] و [[رهبر]] و آمر و ناهی است. | ||
* اما مطلب اول: دلالت [[آیه]] بر [[حصر]] [[ولایت]] در [[خدا]] و [[رسول]] و [[مؤمنان]] مخصوص موصوف به اوصاف مشارالیها در [[آیه]] روشن است؛ زیرا به کارگیری لفظ "إنّما" که برای افاده [[حصر]] وضع شده دلالت بر [[حصر]] دارد. | * اما مطلب اول: دلالت [[آیه]] بر [[حصر]] [[ولایت]] در [[خدا]] و [[رسول]] و [[مؤمنان]] مخصوص موصوف به اوصاف مشارالیها در [[آیه]] روشن است؛ زیرا به کارگیری لفظ "إنّما" که برای افاده [[حصر]] وضع شده دلالت بر [[حصر]] دارد. | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۵: | ||
* همچنین [[ابن منظور]] در لسان العرب میگوید:هرگاه بر "إنّ"، "ما" اضافه کنید معنای [[تعیین]] و اختصاص میدهد؛ نظیر: فرموده [[خدای تعالی]] {{متن قرآن|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ}}... <ref>{{عربی|و إذا زدت علی إنّ "ما" صار للتعيين كقوله تعالی {{متن قرآن|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ}} }}</ref> و معنای {{متن قرآن|إِنَّمَا}} [[اثبات]] حکمی است که پس از آن میآید و [[نفی]] آن است از ماسوای آن.<ref>{{عربی|و معنی إنما اثبات لما يذكر بعدها و نفي لما سواه}}؛ ابن منظور، لسان العرب، ذیل ماده «أنن».</ref> | * همچنین [[ابن منظور]] در لسان العرب میگوید:هرگاه بر "إنّ"، "ما" اضافه کنید معنای [[تعیین]] و اختصاص میدهد؛ نظیر: فرموده [[خدای تعالی]] {{متن قرآن|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ}}... <ref>{{عربی|و إذا زدت علی إنّ "ما" صار للتعيين كقوله تعالی {{متن قرآن|إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ}} }}</ref> و معنای {{متن قرآن|إِنَّمَا}} [[اثبات]] حکمی است که پس از آن میآید و [[نفی]] آن است از ماسوای آن.<ref>{{عربی|و معنی إنما اثبات لما يذكر بعدها و نفي لما سواه}}؛ ابن منظور، لسان العرب، ذیل ماده «أنن».</ref> | ||
* از سوی دیگر در [[آیه]] بعد میفرماید: {{متن قرآن|وَمَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ}}<ref>«و کسانى که ولایت خدا و پیامبر او و آن دسته از مؤمنان را بپذیرند، (پیروزند؛) زیرا حزب خدا پیروزند» سوره مائده، آیه ۵۶.</ref>. | * از سوی دیگر در [[آیه]] بعد میفرماید: {{متن قرآن|وَمَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ}}<ref>«و کسانى که ولایت خدا و پیامبر او و آن دسته از مؤمنان را بپذیرند، (پیروزند؛) زیرا حزب خدا پیروزند» سوره مائده، آیه ۵۶.</ref>. | ||
* واژه {{متن قرآن|حِزْبَ اللَّهِ}} در | * واژه {{متن قرآن|حِزْبَ اللَّهِ}} در وصف کسانی به کار رفته که [[ولایت]] مذکور در [[آیه]] قبل را پذیرفتهاند و در این [[آیه]] "[[غلبه]]"، مخصوص ولایت پذیرفتگان [[سرسپرده]] به [[خدا]] دانسته شده است که بالالتزام دلالت بر [[حصر]] [[ولایت]] در ذات [[اقدس]] [[حق]] و [[رسول]] و آن دسته از [[مؤمنان]] مخصوص دارد. | ||
* اما مطلب دوم: قرائن متعددی در خود [[آیه]] و نیز در برون آن وجود دارد که همگی دلالت بر [[اراده]] معنای [[مُلک]] و اختیارداری از واژه "ولی" در [[آیه]] مذکور دارند: | * اما مطلب دوم: قرائن متعددی در خود [[آیه]] و نیز در برون آن وجود دارد که همگی دلالت بر [[اراده]] معنای [[مُلک]] و اختیارداری از واژه "ولی" در [[آیه]] مذکور دارند: | ||
# [[حصر]] [[ولایت]] در [[خدا]] و [[رسول]] و [[مؤمنان]] مخصوص؛ در حالی که سایر معانی "ولی" یا ممتنع الصدق بر [[خدای متعال]] است (مانند [[ولیّ]] به معنای ابنالعم) و یا آنکه منحصر در [[ذات خدای متعال]] و [[رسول]] و [[مؤمنان]] مخصوص نیست (نظیر معنای [[ناصر]]، [[محب]] و...) و تنها معنایی از "[[ولایت]]" که میتواند مخصوص [[خدا]] و [[رسول]] و [[مؤمنان]] خاص باشد، معنای "[[حکومت]] و [[مُلک]]" است که در [[آیات]] دیگر نیز بر انحصار آن در [[ذات خدا]] و منصوبین از سوی او تأکید شده است. | # [[حصر]] [[ولایت]] در [[خدا]] و [[رسول]] و [[مؤمنان]] مخصوص؛ در حالی که سایر معانی "ولی" یا ممتنع الصدق بر [[خدای متعال]] است (مانند [[ولیّ]] به معنای ابنالعم) و یا آنکه منحصر در [[ذات خدای متعال]] و [[رسول]] و [[مؤمنان]] مخصوص نیست (نظیر معنای [[ناصر]]، [[محب]] و...) و تنها معنایی از "[[ولایت]]" که میتواند مخصوص [[خدا]] و [[رسول]] و [[مؤمنان]] خاص باشد، معنای "[[حکومت]] و [[مُلک]]" است که در [[آیات]] دیگر نیز بر انحصار آن در [[ذات خدا]] و منصوبین از سوی او تأکید شده است. | ||
| خط ۱۴۸: | خط ۱۴۸: | ||
* برای توضیح وجه دلالت، ابتدا به دلالت واژه "مولا" در [[آیه]] فوق بر معنای [[حاکم]] و [[فرمانروا]] میپردازیم و سپس به دلالت [[آیه]] بر [[حصر]] این مولویت در ذات حق تعالی اشاره میکنیم: | * برای توضیح وجه دلالت، ابتدا به دلالت واژه "مولا" در [[آیه]] فوق بر معنای [[حاکم]] و [[فرمانروا]] میپردازیم و سپس به دلالت [[آیه]] بر [[حصر]] این مولویت در ذات حق تعالی اشاره میکنیم: | ||
* مطلب اول: واژه "مولا" در این [[آیه]]، به قرائن و شواهد ذیل بر مولای در [[اطاعت]] و [[فرمانروایی]] دلالت دارد، نه [[مولی]] به معانی دیگر. | * مطلب اول: واژه "مولا" در این [[آیه]]، به قرائن و شواهد ذیل بر مولای در [[اطاعت]] و [[فرمانروایی]] دلالت دارد، نه [[مولی]] به معانی دیگر. | ||
* قرینه اول: | * قرینه اول: وصف مولا به "[[حق]]" [[دلیل]] بر آن است که مولا به معنای مولای در [[اطاعت]] و [[حکم]] و [[فرمان]] است؛ زیرا سایر معانی مولا مربوط به [[شئون تکوینی]] است؛ نظیر: "مُنعم" یا "[[نصیر]]" یا "مُحب" و امثال آنها؛ در حالی که وصف "[[حق]]"، ظاهر در [[شأن]] [[تشریعی]] است که [[حق و باطل]] دارد. لهذا وصف "مولا" به صفت "[[حق]]"، واژه مولا را ظاهر در مولویت [[تشریعی]] که همان مولویت در امر و [[فرمان]] است، میکند. | ||
* قرینه دوم: جمله بعد از جمله {{متن قرآن|مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} است؛ یعنی جمله {{متن قرآن|لَهُ الْحُكْمُ}} که خود صراحت در [[حصر]] [[حکومت]] در ذات [[اقدس]] [[حق]] دارد و قرینه روشنی است بر اینکه واژه مولا در جمله {{متن قرآن|مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} به معنای مولویت [[ملک]] و [[فرمان]] و [[حکم]] است. | * قرینه دوم: جمله بعد از جمله {{متن قرآن|مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} است؛ یعنی جمله {{متن قرآن|لَهُ الْحُكْمُ}} که خود صراحت در [[حصر]] [[حکومت]] در ذات [[اقدس]] [[حق]] دارد و قرینه روشنی است بر اینکه واژه مولا در جمله {{متن قرآن|مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} به معنای مولویت [[ملک]] و [[فرمان]] و [[حکم]] است. | ||
* قرینه سوم: عبارت {{متن قرآن|وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ}}<ref>«و اوست که بر بندگان خویش تسلط و برتری دارد» سوره انعام، آیه ۱۸.</ref> در [[آیه]] قبل است؛ زیرا | * قرینه سوم: عبارت {{متن قرآن|وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ}}<ref>«و اوست که بر بندگان خویش تسلط و برتری دارد» سوره انعام، آیه ۱۸.</ref> در [[آیه]] قبل است؛ زیرا وصف "قاهریت" [[خداوند]] با مولویت به معنای [[مُلک]] و [[فرمانروایی]] و [[حکومت]] سازگار است و با سایر معانی "مولا" سازگار نیست. | ||
* قرینه چهارم: به طور کلّی [[سیاق]] مجموعه [[آیات]] پیش و پس این [[آیه]] بر | * قرینه چهارم: به طور کلّی [[سیاق]] مجموعه [[آیات]] پیش و پس این [[آیه]] بر وصف ذات باری تعالی به اوصافی نظیر: [[قدرت]] و [[حکم]] و قاهریت و [[حصر]] آنها در [[ذات مقدس]] [[حق]](جل اسمه)، دلالت روشنی بر [[اراده]] معنای مولویت [[مُلک]] و [[حکومت]] از واژه "[[مولی]]" در [[آیه]] مورد بحث است. | ||
* در [[آیه]] پنجاه و هفتم [[سوره انعام]]، یعنی پنج [[آیه]] پیش از [[آیه]] مورد بحث، [[خدای متعال]] میفرماید:{{متن قرآن|قُلْ إِنِّي عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَكَذَّبْتُمْ بِهِ مَا عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ}}<ref>«بگو: "من دلیل روشنى از پروردگارم دارم؛ ولى شما آن را تکذیب کردهاید. آنچه شما (از عذاب الهى) درباره آن شتاب مىکنید در اختیار من نیست. حکم و فرمان، تنها ازآن خداست! حق را از باطل جدا مىکند؛ و او بهترین جدا کننده (حق از باطل) است"» سوره انعام، آیه ۵۷.</ref>. | * در [[آیه]] پنجاه و هفتم [[سوره انعام]]، یعنی پنج [[آیه]] پیش از [[آیه]] مورد بحث، [[خدای متعال]] میفرماید:{{متن قرآن|قُلْ إِنِّي عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَكَذَّبْتُمْ بِهِ مَا عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ}}<ref>«بگو: "من دلیل روشنى از پروردگارم دارم؛ ولى شما آن را تکذیب کردهاید. آنچه شما (از عذاب الهى) درباره آن شتاب مىکنید در اختیار من نیست. حکم و فرمان، تنها ازآن خداست! حق را از باطل جدا مىکند؛ و او بهترین جدا کننده (حق از باطل) است"» سوره انعام، آیه ۵۷.</ref>. | ||
* در این [[آیه]] به صراحت، [[حاکمیت]] منحصر به [[فرد]] [[خدای متعال]] مطرح شده و در [[آیات]] بعد نیز که به [[احاطه علمی]] [[خداوند]] اشاره دارد، بر [[حصر حاکمیت]] در [[ذات خدای متعال]] - به [[دلیل]] اختصاص | * در این [[آیه]] به صراحت، [[حاکمیت]] منحصر به [[فرد]] [[خدای متعال]] مطرح شده و در [[آیات]] بعد نیز که به [[احاطه علمی]] [[خداوند]] اشاره دارد، بر [[حصر حاکمیت]] در [[ذات خدای متعال]] - به [[دلیل]] اختصاص وصف [[احاطه علمی]] به [[شئون]] موجودات به ذات [[اقدس]] [[حق]] - تأکید شده است. | ||
* در [[آیات]] بعد از [[آیه]] {{متن قرآن|ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} نیز که [[سلطه]] [[خداوند]] بر سراسر [[جهان]] و احاطه [[قدرت الهی]] بر همه اشیاء و انحصار این احاطه در [[سلطه]] و [[اقتدار]] در ذات حق تعالی و نیز مسئله انحصار [[برقراری امنیت]] در سراسر [[جهان]] در [[ذات خداوند]] مطرح گردیده است، به [[دلیل]] دیگری بر [[حصر حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] در [[ذات اقدس خداوند]] اشاره شده است. | * در [[آیات]] بعد از [[آیه]] {{متن قرآن|ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} نیز که [[سلطه]] [[خداوند]] بر سراسر [[جهان]] و احاطه [[قدرت الهی]] بر همه اشیاء و انحصار این احاطه در [[سلطه]] و [[اقتدار]] در ذات حق تعالی و نیز مسئله انحصار [[برقراری امنیت]] در سراسر [[جهان]] در [[ذات خداوند]] مطرح گردیده است، به [[دلیل]] دیگری بر [[حصر حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] در [[ذات اقدس خداوند]] اشاره شده است. | ||
* [[آیات]] بعد از [[آیه]] مذکور چنین است: {{متن قرآن|قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً لَئِنْ أَنْجَانَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ * قُلِ اللَّهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ * قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ}}<ref>«بگو: "چه کسى شما را از تاریکیهاى صحرا و دریا رهایى مىبخشد؟! در حالى که او را با حالت تضرع (و آشکارا) و در پنهانى مىخوانید؛ (و مىگویید:) اگر از این (خطرات و تاریکىها) ما را رهایى بخشد، از شکرگزاران خواهیم بود" * بگو: "خداوند شما را از اینها، و از هر مشکل و اندوهى، نجات مىدهد؛ بازهم شما براى او همتا قرار مىدهید. (و راه کفر مىپویید)" * بگو: "او قادر است که از فرازتان یا از زیر پاى شما، عذابى بر شما بفرستد؛ یا بصورت دستههاى پراکنده شما را روی در روی هم قرار دهد؛ و طعم جنگ (و اختلاف) را به هر یک از شما به وسیله دیگرى بچشاند" ببین چگونه آیات گوناگون را (براى آنها) شرح مىدهیم؛ شاید بفهمند (و بازگردند)» سوره انعام، آیه ۶۳-۶۵.</ref>. | * [[آیات]] بعد از [[آیه]] مذکور چنین است: {{متن قرآن|قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً لَئِنْ أَنْجَانَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ * قُلِ اللَّهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ * قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ}}<ref>«بگو: "چه کسى شما را از تاریکیهاى صحرا و دریا رهایى مىبخشد؟! در حالى که او را با حالت تضرع (و آشکارا) و در پنهانى مىخوانید؛ (و مىگویید:) اگر از این (خطرات و تاریکىها) ما را رهایى بخشد، از شکرگزاران خواهیم بود" * بگو: "خداوند شما را از اینها، و از هر مشکل و اندوهى، نجات مىدهد؛ بازهم شما براى او همتا قرار مىدهید. (و راه کفر مىپویید)" * بگو: "او قادر است که از فرازتان یا از زیر پاى شما، عذابى بر شما بفرستد؛ یا بصورت دستههاى پراکنده شما را روی در روی هم قرار دهد؛ و طعم جنگ (و اختلاف) را به هر یک از شما به وسیله دیگرى بچشاند" ببین چگونه آیات گوناگون را (براى آنها) شرح مىدهیم؛ شاید بفهمند (و بازگردند)» سوره انعام، آیه ۶۳-۶۵.</ref>. | ||
| خط ۱۵۹: | خط ۱۵۹: | ||
# جمله {{متن قرآن|أَلَا لَهُ الْحُكْمُ}} که خود مستقلاً بر [[حصر حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] [[حق]] دلالت دارد و به منزله عطف بیان بر [[آیه]] مورد بحث است، موجب دلالت [[آیه]] بر [[حصر]] مولویت در ذات [[اقدس]] [[حق]] میشود. | # جمله {{متن قرآن|أَلَا لَهُ الْحُكْمُ}} که خود مستقلاً بر [[حصر حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] [[حق]] دلالت دارد و به منزله عطف بیان بر [[آیه]] مورد بحث است، موجب دلالت [[آیه]] بر [[حصر]] مولویت در ذات [[اقدس]] [[حق]] میشود. | ||
# [[سیاق آیات]] که همگی بر [[حصر حاکمیت]] از یک سو و قاهریت از سوی دیگر و [[احاطه علمی]] و احاطه [[سلطه]] و [[اقتدار]] و همچنین [[اختیار]] و [[سلطه]] [[امنیتی]] در [[ذات خداوند]](عزوجل)، دلالت دارند، موجب دلالت قطعی جمله {{متن قرآن|مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} بر [[حصر]] این مولویت [[حق]] در [[ذات اقدس خداوند]] بزرگ میشود. | # [[سیاق آیات]] که همگی بر [[حصر حاکمیت]] از یک سو و قاهریت از سوی دیگر و [[احاطه علمی]] و احاطه [[سلطه]] و [[اقتدار]] و همچنین [[اختیار]] و [[سلطه]] [[امنیتی]] در [[ذات خداوند]](عزوجل)، دلالت دارند، موجب دلالت قطعی جمله {{متن قرآن|مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} بر [[حصر]] این مولویت [[حق]] در [[ذات اقدس خداوند]] بزرگ میشود. | ||
# به مقتضای [[آیه کریمه]] دوم که همین جمله در آن آمده با این اضافه: {{متن قرآن|وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ}} که به معنای آن است که ادّعای مولویت هر مولای دیگر [[افتراء]] است و نیز به مقتضای {{متن قرآن|فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ}}<ref>«پس از حق جز گمراهی چه چیزی وجود دارد؟» سوره یونس، آیه ۳۲.</ref> | # به مقتضای [[آیه کریمه]] دوم که همین جمله در آن آمده با این اضافه: {{متن قرآن|وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ}} که به معنای آن است که ادّعای مولویت هر مولای دیگر [[افتراء]] است و نیز به مقتضای {{متن قرآن|فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ}}<ref>«پس از حق جز گمراهی چه چیزی وجود دارد؟» سوره یونس، آیه ۳۲.</ref> وصف "[[مولی]]" به صفت "[[حق]]" [[دلیل]] بر باطل بودن هر مولای دیگر و قرینه و [[دلیل]] دیگری بر [[حصر]] مولویت [[فرمانروایی]] در [[ذات خدای متعال]] میباشد. | ||
* بنابراین، دلالت [[آیه کریمه]] شصت و دوم [[سوره انعام]] بر [[حصر]] مولویت [[طاعت]] و [[فرمانروایی]] و [[حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] حق تعالی دلالتی تام است و جای هیچگونه ابهام و خدشهای در این دلالت وجود ندارد. | * بنابراین، دلالت [[آیه کریمه]] شصت و دوم [[سوره انعام]] بر [[حصر]] مولویت [[طاعت]] و [[فرمانروایی]] و [[حاکمیت]] در ذات [[اقدس]] حق تعالی دلالتی تام است و جای هیچگونه ابهام و خدشهای در این دلالت وجود ندارد. | ||
* اما [[آیه]] دیگر، یعنی [[آیه]] سیام [[سوره یونس]]: {{متن قرآن|هُنَالِكَ تَبْلُو كُلُّ نَفْسٍ مَا أَسْلَفَتْ وَرُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ}}<ref>«در آنجا، هرکس عملى را که قبلاً انجام داده است، مىآزماید. و همگى به سوى خداوند یگانه که مولا و سرپرست حقیقى آنهاست بازگردانده مىشوند؛ و چیزهایى را که به دروغ همتاى خدا قرارداده بودند، از نظرشان گم و نابود مىشوند» سوره یونس، آیه ۳۰.</ref>. | * اما [[آیه]] دیگر، یعنی [[آیه]] سیام [[سوره یونس]]: {{متن قرآن|هُنَالِكَ تَبْلُو كُلُّ نَفْسٍ مَا أَسْلَفَتْ وَرُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ}}<ref>«در آنجا، هرکس عملى را که قبلاً انجام داده است، مىآزماید. و همگى به سوى خداوند یگانه که مولا و سرپرست حقیقى آنهاست بازگردانده مىشوند؛ و چیزهایى را که به دروغ همتاى خدا قرارداده بودند، از نظرشان گم و نابود مىشوند» سوره یونس، آیه ۳۰.</ref>. | ||
| خط ۲۵۴: | خط ۲۵۴: | ||
در این [[آیه]] «[[ولیّ]]» به معنای [[صاحب اختیار]] و [[مَلِک]] و [[متصرف]] و [[قائم]] به امر است. قرائن و شواهد متعددی بر [[اراده]] این معنا از کلمه «ولیّ» در آیه مذکور دلالت میکنند. | در این [[آیه]] «[[ولیّ]]» به معنای [[صاحب اختیار]] و [[مَلِک]] و [[متصرف]] و [[قائم]] به امر است. قرائن و شواهد متعددی بر [[اراده]] این معنا از کلمه «ولیّ» در آیه مذکور دلالت میکنند. | ||
[[سیاق آیات]] قبل و بعد از این آیه از جمله [[آیة الکرسی]] که همه جملات آن در رابطه با | [[سیاق آیات]] قبل و بعد از این آیه از جمله [[آیة الکرسی]] که همه جملات آن در رابطه با وصف [[سلطنت]] و [[حاکمیت الهی]] است - نظیر: {{متن قرآن|لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ}}<ref>«آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است، از آن اوست» سوره بقره، آیه ۲۵۵.</ref>، {{متن قرآن|وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ}}<ref>«قلمرو حکومت او، آسمانها و زمین را در بر گرفته» سوره بقره، آیه ۲۵۵.</ref>، {{متن قرآن|وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا}}<ref>«و نگهداری آنها او را خسته نمیکند» سوره بقره، آیه ۲۵۵.</ref> -، و از جمله [[آیه]] بعد از [[آیة الکرسی]] که جملات آن نیز در راستای وصف شیوه اجرای [[مُلک]] و [[سلطنت]] و [[حاکمیت الهی]] و وصف [[مؤمنان]] و فرمانبران و سرنهادگان به این مُلک و سلطنت است، این مطلب را [[تأیید]] میکند. | ||
جمله {{متن قرآن|لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ}}<ref>«اکراهی در قبول دین، نیست» سوره بقره، آیه ۲۵۶.</ref> اشاره به این [[حقیقت]] است که برپایی [[حاکمیت خدا]] در [[جامعه بشر]] با [[اکراه]] نیست، و مراد از [[دین]]، همان [[آیین]] [[عدل]] است که به وسیله [[پیامبر اکرم]] {{صل}} برای [[برقراری نظم]] در جامعه بشر فرستاده شده؛ چنانکه در [[سوره شوری]] فرمود: {{متن قرآن|وَأُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ}}<ref>«مأمورم در میان شما عدالت را اجرا کنم» سوره شوری، آیه ۱۵.</ref>. | جمله {{متن قرآن|لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ}}<ref>«اکراهی در قبول دین، نیست» سوره بقره، آیه ۲۵۶.</ref> اشاره به این [[حقیقت]] است که برپایی [[حاکمیت خدا]] در [[جامعه بشر]] با [[اکراه]] نیست، و مراد از [[دین]]، همان [[آیین]] [[عدل]] است که به وسیله [[پیامبر اکرم]] {{صل}} برای [[برقراری نظم]] در جامعه بشر فرستاده شده؛ چنانکه در [[سوره شوری]] فرمود: {{متن قرآن|وَأُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ}}<ref>«مأمورم در میان شما عدالت را اجرا کنم» سوره شوری، آیه ۱۵.</ref>. | ||
| خط ۲۶۰: | خط ۲۶۰: | ||
در جمله {{متن قرآن|قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ}}<ref>«راه درست از بیراهه، روشن شده است» سوره بقره، آیه ۲۵۶.</ref> اشاره به این مطلب است که شیوه برپایی [[حاکمیت الهی]] در [[جامعه بشری]][[شیوه]] تبیین و [[ارشاد]] و توضیح [[حقیقت]] و تمییز آن از [[باطل]] در برابر [[مردم]] است تا با [[آگاهی]] از [[حق و باطل]] با [[انتخاب]] خویش [[حکومت حق]] را برگزینند و از [[حکومت باطل]] و [[گردن نهادن]] به آن سر باز زنند. | در جمله {{متن قرآن|قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ}}<ref>«راه درست از بیراهه، روشن شده است» سوره بقره، آیه ۲۵۶.</ref> اشاره به این مطلب است که شیوه برپایی [[حاکمیت الهی]] در [[جامعه بشری]][[شیوه]] تبیین و [[ارشاد]] و توضیح [[حقیقت]] و تمییز آن از [[باطل]] در برابر [[مردم]] است تا با [[آگاهی]] از [[حق و باطل]] با [[انتخاب]] خویش [[حکومت حق]] را برگزینند و از [[حکومت باطل]] و [[گردن نهادن]] به آن سر باز زنند. | ||
در جمله {{متن قرآن|فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى}}<ref>«پس کسی که به طاغوت [= فرمانروایی جز خداوند] کافر شود و به خدا ایمان آورد، به محکمترین دستگیره چنگ زده است» سوره بقره، آیه ۲۵۶.</ref> اشاره به | در جمله {{متن قرآن|فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى}}<ref>«پس کسی که به طاغوت [= فرمانروایی جز خداوند] کافر شود و به خدا ایمان آورد، به محکمترین دستگیره چنگ زده است» سوره بقره، آیه ۲۵۶.</ref> اشاره به وصف و حال کسانی است که پس از تبیین [[حاکمیت]] حقه [[الهی]] و تمییز آن از حاکمیت[[باطل]] [[مدعیان دروغین]] [[رهبری]] و حاکمیت در [[جامعه بشر]]، [[دست]] رد به سینه نامحرمان زده و از [[گردن نهادن]] به [[حاکمیت طاغوت]] [[امتناع]] ورزیده و به [[حاکمیت خداوند]] [[متعال]] [[ایمان]] آورده و در برابر [[فرمان]] او سر [[تسلیم]] فرود آوردهاند. این [[آیه]] فرمانبران [[امر و نهی]] الهی و سرسپردگان به [[حاکمیت مطلق]] [[خدا]] را با جمله {{متن قرآن|فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى}} توصیف نموده است. | ||
در جمله بعد از {{متن قرآن|اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا}} میفرماید: {{متن قرآن|يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ}} اخراج از ظلمات به نور، همان اخراج از ظلمات به نوری است که در یکجا قرآن کریم را وسیله و سبب آن معرفی کرده است: {{متن قرآن|قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ * يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«از طرف خدا، نور و کتاب روشنگری به سوی شما آمد * خداوند به برکت آن، کسانی را که از رضای او پیروی کنند، به راههای سلامت و امنیت، هدایت میکند؛ و به فرمانش، آنان را از ظلمتها خارج ساخته به سوی نور میبرد؛ و آنها را به سوی راه راست، هدایت مینماید» سوره مائده، آیه ۱۵-۱۶.</ref>. | در جمله بعد از {{متن قرآن|اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا}} میفرماید: {{متن قرآن|يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ}} اخراج از ظلمات به نور، همان اخراج از ظلمات به نوری است که در یکجا قرآن کریم را وسیله و سبب آن معرفی کرده است: {{متن قرآن|قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ * يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«از طرف خدا، نور و کتاب روشنگری به سوی شما آمد * خداوند به برکت آن، کسانی را که از رضای او پیروی کنند، به راههای سلامت و امنیت، هدایت میکند؛ و به فرمانش، آنان را از ظلمتها خارج ساخته به سوی نور میبرد؛ و آنها را به سوی راه راست، هدایت مینماید» سوره مائده، آیه ۱۵-۱۶.</ref>. | ||