بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
== لغتشناسی == | == لغتشناسی == | ||
حجاب از ریشه "ح ـ ج ـ ب" و در لغت به معنای منع کردن و بازداشتن چیزی از چیز دیگر است<ref>مقاییس اللغه، ج ۲، ص ۱۴۳؛ المصباح، ج ۲، ص ۱۲۱؛ التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۶ - ۱۶۷، "حجب".</ref>، خواه آن دو چیز از [[امور مادی]] یا [[معنوی]] باشند<ref>التحقیق، ج ۲، ص ۱۶۷.</ref>. به حایل و پرده میان دو چیز نیز "حجاب" اطلاق گردیده است<ref>القاموس المحیط، ج ۱، ص ۵۲؛ لسانالعرب، ج ۱، ص ۲۹۸؛ مجمع البحرین، ج ۱، ص ۴۵۵، "حجب".</ref> و در اصطلاح [[فقه اسلامی]] عبارت است از پوشش ویژه [[زن]] که خود را با آن از نامحرمان میپوشاند<ref>جواهرالکلام، ج ۸، ص ۱۶۳؛ الموسوعة الفقهیه، ج ۲۴، ص ۱۷۴.</ref> یا به حالت پوشیده بودن زن در برابر دیگران اطلاق میگردد<ref>فرهنگ فقه، ج ۲، ص ۲۸۲.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص441 ـ 442.</ref> | |||
== حجاب در [[قرآن]] == | == حجاب در [[قرآن]] == | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
# پاسخ به نیاز [[فطری]]: [[خداوند]] زنان را با [[فطرت]] [[پاک]] عفتطلبی [[آفریده]] است و تشریع حجاب در واقع پاسخی به این نیاز فطری آنان است<ref>حجاب المسلمه، ص ۱۳۲؛ حجاب، آزادی یا اسارت، ص ۱۹.</ref>. | # پاسخ به نیاز [[فطری]]: [[خداوند]] زنان را با [[فطرت]] [[پاک]] عفتطلبی [[آفریده]] است و تشریع حجاب در واقع پاسخی به این نیاز فطری آنان است<ref>حجاب المسلمه، ص ۱۳۲؛ حجاب، آزادی یا اسارت، ص ۱۹.</ref>. | ||
# ایجاد [[امنیت]]: از دیگر حکمتهای حجاب، [[حفظ]] زنان از [[آزار دیگران]] و ایجاد امنیت برای آنان است: {{متن قرآن|ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ}}<ref>«این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>. | # ایجاد [[امنیت]]: از دیگر حکمتهای حجاب، [[حفظ]] زنان از [[آزار دیگران]] و ایجاد امنیت برای آنان است: {{متن قرآن|ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ}}<ref>«این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>. | ||
# [[تزکیه]] و [[طهارت]]: [[حکمت]] دیگر [[تشریع]] | # [[تزکیه]] و [[طهارت]]: [[حکمت]] دیگر [[تشریع]] حجاب، [[تزکیه نفس]] و [[باطن]] افراد است: {{متن قرآن|ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ}}<ref>«این برای آنان پاکتر است» سوره نور، آیه ۳۰.</ref>. رعایت [[پوشش]]، هم سبب [[تطهیر]] [[قلوب]] مردان شده و هم قلوب [[زنان]] را از [[آلودگی]] [[پاک]] میکند، از سویی دیگر، این طهارت هم بر افراد اثر گذاشته و سبب دوری آنان از [[رذایل اخلاقی]] و وسوسههای [[شیطانی]] میشود و هم بر [[اجتماع]] مؤثر بوده و محیط [[زندگی]] را از مظاهر [[شهوانی]] و [[غرایز حیوانی]] پاک میسازد<ref>مجمع البیان، ج ۸، ص ۵۷۶؛ روائع البیان، ج ۲، ص ۱۶۹؛ نمونه، ج ۱۴، ص ۴۴۳.</ref>. افزون بر موارد یاد شده، [[استحکام]] بیشتر بنیان [[خانواده]]، [[حکمت]] دیگر حجاب است، زیرا پوشیده بودن زنان و وجود حریم میان آنان و مردان، از [[روابط]] [[آزاد]] و بیبند و بار افراد و [[تمایل]] هریک از زوجین به نامحرمان جلوگیری کرده، اسباب توجه و پیوند بیشتر میان آنان را فراهم میکند<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۳۷ - ۴۳۸.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص443 ـ 444.</ref> | ||
== پیشینه | == پیشینه حجاب == | ||
از همان آغاز [[خلقت]] [[بشر]] [[پوشش]] در میان [[انسانها]] بوده و همه افراد و [[ملل]] به شکلهایی گوناگون از نوعی حجاب بهره گرفتهاند. [[آیه]] {{متن قرآن|فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطَانُ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وُورِيَ عَنْهُمَا مِنْ سَوْآتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهَاكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ إِلَّا أَنْ تَكُونَا مَلَكَيْنِ أَوْ تَكُونَا مِنَ الْخَالِدِينَ}}<ref>«پس شیطان آن دو را به وسوسه افکند تا از شرمگاههایشان آنچه را بر آن دو پوشیده بود بر آنها آشکار سازد و گفت: پروردگارتان شما را از این درخت باز نداشت مگر بدین رو که مبادا دو فرشته شوید یا از جاودانگان گردید» سوره اعراف، آیه ۲۰.</ref> که از [[وسوسه]] کردن [[آدم]] و [[حوا]] برای برهنه کردن آنان یاد کرده و نیز آیه {{متن قرآن|فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَأَقُلْ لَكُمَا إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُبِينٌ}}<ref>«پس آنان را با فریب فرو لغزاند؛ و چون از آن درخت چشیدند شرمگاههایشان بر آنان نمودار گشت و به چسباندن از برگهای بهشت بر آنها آغازیدند و پروردگارشان به آن دو ندا داد: آیا شما را از این درخت باز نداشته و به شما نگفته بودم که به راستی شیطان، شما را دشمنی آشکار است؟» سوره اعراف، آیه ۲۲.</ref> که از برهنه شدن آنان بر اثر [[پیروی]] از [[وسوسههای شیطان]] و پوشاندن خود پس از برهنگی سخن به میان آورده است. همچنین آیه {{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْآتِهِمَا إِنَّهُ يَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! شیطان شما را نفریبد! چنان که پدر و مادر شما را از بهشت بیرون راند در حالی که لباسشان را از (تن) آنان بر میکند تا شرمگاههایشان را به آنان بنمایاند؛ به راستی او و همگنان وی شما را از جایی که شما آنها را نمیبینید میبینند؛ بیگمان ما شیطانها را سرپرست کسانی کردهایم که ایمان ندارند» سوره اعراف، آیه ۲۷.</ref> که با [[یادآوری]] این ماجرا انسانها را از پیروی وسوسههای شیطان برحذر داشته است، به دست میآید که پوشش در میان نخستین انسانها رایج بوده و آنان برخی از قسمتهای [[بدن]] خود را در برابر دیگران حتی [[همسر]] خویش میپوشاندند. | از همان آغاز [[خلقت]] [[بشر]] [[پوشش]] در میان [[انسانها]] بوده و همه افراد و [[ملل]] به شکلهایی گوناگون از نوعی حجاب بهره گرفتهاند. [[آیه]] {{متن قرآن|فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطَانُ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وُورِيَ عَنْهُمَا مِنْ سَوْآتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهَاكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ إِلَّا أَنْ تَكُونَا مَلَكَيْنِ أَوْ تَكُونَا مِنَ الْخَالِدِينَ}}<ref>«پس شیطان آن دو را به وسوسه افکند تا از شرمگاههایشان آنچه را بر آن دو پوشیده بود بر آنها آشکار سازد و گفت: پروردگارتان شما را از این درخت باز نداشت مگر بدین رو که مبادا دو فرشته شوید یا از جاودانگان گردید» سوره اعراف، آیه ۲۰.</ref> که از [[وسوسه]] کردن [[آدم]] و [[حوا]] برای برهنه کردن آنان یاد کرده و نیز آیه {{متن قرآن|فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَأَقُلْ لَكُمَا إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُبِينٌ}}<ref>«پس آنان را با فریب فرو لغزاند؛ و چون از آن درخت چشیدند شرمگاههایشان بر آنان نمودار گشت و به چسباندن از برگهای بهشت بر آنها آغازیدند و پروردگارشان به آن دو ندا داد: آیا شما را از این درخت باز نداشته و به شما نگفته بودم که به راستی شیطان، شما را دشمنی آشکار است؟» سوره اعراف، آیه ۲۲.</ref> که از برهنه شدن آنان بر اثر [[پیروی]] از [[وسوسههای شیطان]] و پوشاندن خود پس از برهنگی سخن به میان آورده است. همچنین آیه {{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْآتِهِمَا إِنَّهُ يَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! شیطان شما را نفریبد! چنان که پدر و مادر شما را از بهشت بیرون راند در حالی که لباسشان را از (تن) آنان بر میکند تا شرمگاههایشان را به آنان بنمایاند؛ به راستی او و همگنان وی شما را از جایی که شما آنها را نمیبینید میبینند؛ بیگمان ما شیطانها را سرپرست کسانی کردهایم که ایمان ندارند» سوره اعراف، آیه ۲۷.</ref> که با [[یادآوری]] این ماجرا انسانها را از پیروی وسوسههای شیطان برحذر داشته است، به دست میآید که پوشش در میان نخستین انسانها رایج بوده و آنان برخی از قسمتهای [[بدن]] خود را در برابر دیگران حتی [[همسر]] خویش میپوشاندند. | ||
پس از دوره [[حضرت آدم]] {{ع}} نیز پوشش در میان ملل و [[شرایع]] دیگر رواج داشته است. با آغاز عصر بافندگی و پیدایی [[لباس]]، همه [[ملتها]] و [[پیروان]] شرایع برای خود نوعی پوشش را برگزیدند. بررسی و ارائه پوششهای [[زنان]] در میان [[اقوام]] مختلف، از [[عهد]] باستان تا قرن بیستم از سوی برخی [[پژوهشگران]] این امر را [[تأیید]] میکند<ref>ر.ک: پوشاک اقوام مختلف.</ref>. از جمله این اقوام میتوان از [[یونانیان]] باستان یاد کرد که حجاب در میان زنان آنان به شدت رواج داشت؛ به گونهای که جز با حجاب کامل و تحت [[مراقبت]] دیگران [[قادر]] به [[ملاقات]] با [[خویشاوندان]] خود یا حضور در جشنهای مذهبی نبودند<ref>تاریخ تمدن، ج ۲، ص ۳۴۰.</ref>. در [[ایران]] باستان نیز زنان ملزم به رعایت حجاب بودند. ویلدورانت درباره وضع حجاب پس از [[روزگار]] داریوش آورده است که زنان طبقات بالای [[اجتماع]] تنها با تخت روان روپوشدار اجازه [[خروج]] از [[خانه]] را داشتند. آنان در بیرون از خانه [[حق]] ملاقات با مردان را نداشتند؛ حتی زنان شوهردار از [[دیدار]] با [[پدران]] و [[برادران]] خود منع میشدند<ref>تاریخ تمدن، ج ۱، ص ۴۳۴.</ref>. در [[آیین زرتشت]] که [[مذهب]] رسمی [[ایرانیان]] بود بر هر مرد و [[زن]] [[واجب]] بود که هنگام انجام دادن [[مراسم عبادی]] سر خود را بپوشاند<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۳۵.</ref>، بهگونهای که موهای آنان آشکار نباشد<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۳۵.</ref>. [[پوشش]] [[دختران]] کسرا که حتی پس از [[اسارت]] به دست [[مسلمانان]]، حاضر به برداشتن نقاب از چهره خود نشدند<ref> السیرة الحلبیه، ج ۲، ص ۲۲۱ - ۲۲۲.</ref> نشان پایبندی آنان به | پس از دوره [[حضرت آدم]] {{ع}} نیز پوشش در میان ملل و [[شرایع]] دیگر رواج داشته است. با آغاز عصر بافندگی و پیدایی [[لباس]]، همه [[ملتها]] و [[پیروان]] شرایع برای خود نوعی پوشش را برگزیدند. بررسی و ارائه پوششهای [[زنان]] در میان [[اقوام]] مختلف، از [[عهد]] باستان تا قرن بیستم از سوی برخی [[پژوهشگران]] این امر را [[تأیید]] میکند<ref>ر.ک: پوشاک اقوام مختلف.</ref>. از جمله این اقوام میتوان از [[یونانیان]] باستان یاد کرد که حجاب در میان زنان آنان به شدت رواج داشت؛ به گونهای که جز با حجاب کامل و تحت [[مراقبت]] دیگران [[قادر]] به [[ملاقات]] با [[خویشاوندان]] خود یا حضور در جشنهای مذهبی نبودند<ref>تاریخ تمدن، ج ۲، ص ۳۴۰.</ref>. در [[ایران]] باستان نیز زنان ملزم به رعایت حجاب بودند. ویلدورانت درباره وضع حجاب پس از [[روزگار]] داریوش آورده است که زنان طبقات بالای [[اجتماع]] تنها با تخت روان روپوشدار اجازه [[خروج]] از [[خانه]] را داشتند. آنان در بیرون از خانه [[حق]] ملاقات با مردان را نداشتند؛ حتی زنان شوهردار از [[دیدار]] با [[پدران]] و [[برادران]] خود منع میشدند<ref>تاریخ تمدن، ج ۱، ص ۴۳۴.</ref>. در [[آیین زرتشت]] که [[مذهب]] رسمی [[ایرانیان]] بود بر هر مرد و [[زن]] [[واجب]] بود که هنگام انجام دادن [[مراسم عبادی]] سر خود را بپوشاند<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۳۵.</ref>، بهگونهای که موهای آنان آشکار نباشد<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۳۵.</ref>. [[پوشش]] [[دختران]] کسرا که حتی پس از [[اسارت]] به دست [[مسلمانان]]، حاضر به برداشتن نقاب از چهره خود نشدند<ref> السیرة الحلبیه، ج ۲، ص ۲۲۱ - ۲۲۲.</ref> نشان پایبندی آنان به حجاب در [[آیین]] خود بوده است. | ||
در [[شریعت]] [[یهود]] نیز حجاب واجب بوده و متون متعددی از [[تورات]] کنونی این امر را [[تأیید]] میکنند؛ از جمله در [[سفر]] پیدایش از حجاب کامل و حتی پوشش چهره [[زنان]] یاد شده است<ref>کتاب مقدس، پیدایش، ۲۴: ۶۴ - ۶۵.</ref>. در [[کتاب]] [[اشعیای نبی]] از [[مجازات]] دختران [[صهیون]] در [[قیامت]] به [[جرم]] "[[تبرّج]]" و "تنّازی" و به صدا درآوردن زیورآلات خود و [[آشکار کردن]] آنها در برابر دیگران یاد شده است<ref>کتاب مقدس، اشعیای نبی، ۳: ۱۶ - ۲۶.</ref>. افزون بر این، در موارد دیگری از این کتاب از نوع حجاب زنان یهود از جمله چادر<ref>کتاب مقدس، کتاب روت، ۳: ۱۵.</ref>، نقاب<ref>کتاب مقدس، اشعیای نبی، ۴۷: ۱ - ۲.</ref> و بُرْقَع<ref>کتاب مقدس، غزلهای سلیمان، ۴: ۱.</ref> یاد شده است. در [[مسیحیت]] نیز نه تنها [[احکام شریعت]] یهود درباره حجاب [[تغییر]] نیافت، بلکه در برخی موارد بیشتر بر آن تأکید شد<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۶۳.</ref> و افزون بر حجاب ظاهری، در برخی [[آیات]] [[انجیل]] بر [[عفت]] و حجاب درونی زنان یعنی عفت نیز تأکید گردید<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۶۶.</ref>. بر اساس آموزههای یاد شده، حواریان و پس از آنان پاپها و [[روحانیان]] [[مسیحی]] در صدر اول بر [[وجوب]] | در [[شریعت]] [[یهود]] نیز حجاب واجب بوده و متون متعددی از [[تورات]] کنونی این امر را [[تأیید]] میکنند؛ از جمله در [[سفر]] پیدایش از حجاب کامل و حتی پوشش چهره [[زنان]] یاد شده است<ref>کتاب مقدس، پیدایش، ۲۴: ۶۴ - ۶۵.</ref>. در [[کتاب]] [[اشعیای نبی]] از [[مجازات]] دختران [[صهیون]] در [[قیامت]] به [[جرم]] "[[تبرّج]]" و "تنّازی" و به صدا درآوردن زیورآلات خود و [[آشکار کردن]] آنها در برابر دیگران یاد شده است<ref>کتاب مقدس، اشعیای نبی، ۳: ۱۶ - ۲۶.</ref>. افزون بر این، در موارد دیگری از این کتاب از نوع حجاب زنان یهود از جمله چادر<ref>کتاب مقدس، کتاب روت، ۳: ۱۵.</ref>، نقاب<ref>کتاب مقدس، اشعیای نبی، ۴۷: ۱ - ۲.</ref> و بُرْقَع<ref>کتاب مقدس، غزلهای سلیمان، ۴: ۱.</ref> یاد شده است. در [[مسیحیت]] نیز نه تنها [[احکام شریعت]] یهود درباره حجاب [[تغییر]] نیافت، بلکه در برخی موارد بیشتر بر آن تأکید شد<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۶۳.</ref> و افزون بر حجاب ظاهری، در برخی [[آیات]] [[انجیل]] بر [[عفت]] و حجاب درونی زنان یعنی عفت نیز تأکید گردید<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۶۶.</ref>. بر اساس آموزههای یاد شده، حواریان و پس از آنان پاپها و [[روحانیان]] [[مسیحی]] در صدر اول بر [[وجوب]] حجاب تأکید کرده، زنان را به رعایت آن فرا میخواندند<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۷۵.</ref> تا اینکه پس از رنسانس و [[انقلاب]] صنعتی پس از [[جنگ]] جهانی دوم در قرن نوزدهم حجاب به تدریج کنار گذاشته شد و بیحجابی به گونهای گسترده در اروپا و در پی آن در دیگر [[ملل]] [[جهان]] از جمله [[کشورهای اسلامی]] رواج یافت<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۶۷ - ۶۸.</ref>. در میان [[اعراب جاهلی]] پیش از [[اسلام]] نیز حجاب به نوعی وجود داشت<ref>دائرهالمعارف القرن العشرین، ج ۳، ص ۳۳۶.</ref> و داستان جنگ "[[فجار]]" میان دو [[قبیله قریش]] و [[بنیکنانه]] که به جهت [[کشف]] حجاب زنی از [[بنیعامر]] رخ داد<ref>معجم قبائل العرب، ج ۳، ص ۹۹۷؛ السیرة الحلبیه، ج ۱، ص ۲۰۸.</ref> مؤید این امر است؛ اما گاه آنان بر اثر [[عقاید]] [[خرافی]] و [[باطل]]، کشف حجاب کرده، حتی زنان با بدنی برهنه به [[طواف]] [[خانه خدا]] میپرداختند: {{متن قرآن|وَإِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً قَالُوا وَجَدْنَا عَلَيْهَا آبَاءَنَا وَاللَّهُ أَمَرَنَا بِهَا قُلْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ}}<ref>«و چون کاری زشت کنند گویند: پدرانمان را بر همین کار یافتهایم و خداوند ما را به آن فرمان داده است، بگو: بیگمان خداوند به کار زشت فرمان نمیدهد؛ آیا درباره خداوند چیزی میگویید که نمیدانید؟» سوره اعراف، آیه ۲۸.</ref>. [[آیه]] درباره برخی [[قبایل عرب]] نازل شده که [[عقیده]] داشتند با لباسی که در آن [[گناه]] کردهاند نباید طواف کرد<ref>جامعالبیان، ج ۸، ص ۲۰۱؛ مجمعالبیان، ج ۴، ص ۶۳۳.</ref>. | ||
در اسلام نیز [[قانون]] حجاب همچون [[شرایع]] پیشین [[تشریع]] شد و مردان و زنان [[مسلمان]] به [[حفظ]] نگاه و [[پوشش]] و نیز عورتها و زینتهای خود از دیگران [[مأمور]] شدند: {{متن قرآن|قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«به مردان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند، این برای آنان پاکتر است، بیگمان خداوند از آنچه میکنند آگاه است و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسریهایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابستهای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاههای زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده میدارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۰-۳۱.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص444 ـ 447.</ref> | در اسلام نیز [[قانون]] حجاب همچون [[شرایع]] پیشین [[تشریع]] شد و مردان و زنان [[مسلمان]] به [[حفظ]] نگاه و [[پوشش]] و نیز عورتها و زینتهای خود از دیگران [[مأمور]] شدند: {{متن قرآن|قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«به مردان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند، این برای آنان پاکتر است، بیگمان خداوند از آنچه میکنند آگاه است و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسریهایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابستهای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاههای زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده میدارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۰-۳۱.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص444 ـ 447.</ref> | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
حدود پوشش زنان در برابر نامحرمان، [[محارم]]، [[همسر]] و دیگران متفاوت است که به حدود آن در هریک از این موارد اشاره میشود. | حدود پوشش زنان در برابر نامحرمان، [[محارم]]، [[همسر]] و دیگران متفاوت است که به حدود آن در هریک از این موارد اشاره میشود. | ||
==== | ==== حجاب در برابر نامحرم ==== | ||
[[قرآن کریم]] در دو [[آیه]] به حدود حجاب [[زنان]] در برابر مردان نامحرم اشاره کرده است: در آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است و خداوند آمرزندهای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>، زنان را به افکندن چادر بر [[بدن]] خود ملزم کرده است. واژهپژوهان در [[تفسیر]] "جِلباب" معانی مختلفی بیان کردهاند؛ ولی بیشتر آنان، آن را پارچهای دانستهاند که بر روی لباسها افکنده میشود و تمام بدن از سر تا پاها را میپوشاند<ref>تاجالعروس، ج ۱، ص ۳۷۳ - ۳۷۴؛ القاموس المحیط، ج ۱، ص ۴۷؛ التحقیق، ج ۲، ص ۹۵، "جلب".</ref>. در آیهای دیگر نیز زنان به [[حفظ]] عورت، آشکار نکردن زینتهای خود، جز آنچه ظاهر است و افکندن مقنعه بر گریبان در برابر نامحرمان [[فرمان]] داده است: {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسریهایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابستهای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاههای زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده میدارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص 447 ـ 450.</ref> | [[قرآن کریم]] در دو [[آیه]] به حدود حجاب [[زنان]] در برابر مردان نامحرم اشاره کرده است: در آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است و خداوند آمرزندهای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref>، زنان را به افکندن چادر بر [[بدن]] خود ملزم کرده است. واژهپژوهان در [[تفسیر]] "جِلباب" معانی مختلفی بیان کردهاند؛ ولی بیشتر آنان، آن را پارچهای دانستهاند که بر روی لباسها افکنده میشود و تمام بدن از سر تا پاها را میپوشاند<ref>تاجالعروس، ج ۱، ص ۳۷۳ - ۳۷۴؛ القاموس المحیط، ج ۱، ص ۴۷؛ التحقیق، ج ۲، ص ۹۵، "جلب".</ref>. در آیهای دیگر نیز زنان به [[حفظ]] عورت، آشکار نکردن زینتهای خود، جز آنچه ظاهر است و افکندن مقنعه بر گریبان در برابر نامحرمان [[فرمان]] داده است: {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسریهایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابستهای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاههای زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده میدارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص 447 ـ 450.</ref> | ||
==== | ==== حجاب در برابر محارم ==== | ||
قرآن [[آشکار کردن]] [[زینت]] زنان در برابر محارم از جمله شوهر، پدر، پدر شوهر، پسر، پسر شوهر، [[برادر]]، پسر برادر، پسر [[خواهر]] و زنان را [[مباح]] دانسته است: {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسریهایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابستهای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاههای زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده میدارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، البته آشکار کردن زینت در برابر محارم ذکر شده یکسان نیست و [[وظیفه]] زنان در برابر دیگر محارم با وظیفه آنان در برابر شوهر متفاوت است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص450 ـ 451.</ref>. | قرآن [[آشکار کردن]] [[زینت]] زنان در برابر محارم از جمله شوهر، پدر، پدر شوهر، پسر، پسر شوهر، [[برادر]]، پسر برادر، پسر [[خواهر]] و زنان را [[مباح]] دانسته است: {{متن قرآن|وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ}}<ref>«و به زنان مؤمن بگو دیدگان (از نگاه حرام) فرو دارند و پاکدامنی ورزند و زیور خود را آشکار نگردانند مگر آنچه از آن، که خود پیداست و باید روسریهایشان را بر گریبان خویش افکنند و زیور خود را آشکار نگردانند جز بر شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان (هم آیین) شان یا کنیزهاشان یا مردان وابستهای که نیاز (به زن) ندارند یا کودکانی که از شرمگاههای زنان آگاهی ندارند و چنان پا نکوبند که آنچه از زیورشان پوشیده میدارند آشکار گردد و همگان ای مؤمنان! به درگاه خداوند توبه کنید، باشد که رستگار گردید» سوره نور، آیه ۳۱.</ref>، البته آشکار کردن زینت در برابر محارم ذکر شده یکسان نیست و [[وظیفه]] زنان در برابر دیگر محارم با وظیفه آنان در برابر شوهر متفاوت است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص450 ـ 451.</ref>. | ||
==== | ==== حجاب در برابر نابالغ ==== | ||
آشکار کردن زینتهای [[باطنی]] [[زنان]] در برابر [[کودکان]] غیر ممیزی که از امور جنسی [[آگاهی]] ندارند جایز است: {{متن قرآن|وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء}}<ref>تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص ۵۷۳ - ۵۷۴؛ ایضاحالفوائد، ج ۳، ص ۷؛ بدائعالصنائع، ج ۵، ص ۱۲۳.</ref>. مراد از این کودکان، کسانیاند که [[قادر]] به تشخیص عورت از غیر آن نیستند<ref> احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱۲؛ بدائع الصنائع، ج ۵، ص ۱۲۳.</ref>، یا [[توانایی]] [[نقل]] آنچه را میبینند برای دیگران ندارند<ref>فقه القرآن، ج ۲، ص ۱۲۹؛ ایضاح الفوائد، ج ۳، ص ۷.</ref> یا قادر به آمیزش جنسی نیستند<ref> المجموع، ج ۱۶، ص ۱۳۹؛ جامع المقاصد، ج ۱۲، ص ۳۶؛ زبدهالبیان، ص ۵۴۷.</ref>؛ اما آشکار کردن زینت در برابر کودکان ممیز که به امور جنسی آگاهی دارند جایز نیست<ref> المغنی، ج ۷، ص ۴۵۸؛ المجموع، ج ۱۶، ص ۱۳۹؛ مسالک الافهام، شهید، ج ۷، ص ۴۹.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص452.</ref> | آشکار کردن زینتهای [[باطنی]] [[زنان]] در برابر [[کودکان]] غیر ممیزی که از امور جنسی [[آگاهی]] ندارند جایز است: {{متن قرآن|وَلا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء}}<ref>تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص ۵۷۳ - ۵۷۴؛ ایضاحالفوائد، ج ۳، ص ۷؛ بدائعالصنائع، ج ۵، ص ۱۲۳.</ref>. مراد از این کودکان، کسانیاند که [[قادر]] به تشخیص عورت از غیر آن نیستند<ref> احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱۲؛ بدائع الصنائع، ج ۵، ص ۱۲۳.</ref>، یا [[توانایی]] [[نقل]] آنچه را میبینند برای دیگران ندارند<ref>فقه القرآن، ج ۲، ص ۱۲۹؛ ایضاح الفوائد، ج ۳، ص ۷.</ref> یا قادر به آمیزش جنسی نیستند<ref> المجموع، ج ۱۶، ص ۱۳۹؛ جامع المقاصد، ج ۱۲، ص ۳۶؛ زبدهالبیان، ص ۵۴۷.</ref>؛ اما آشکار کردن زینت در برابر کودکان ممیز که به امور جنسی آگاهی دارند جایز نیست<ref> المغنی، ج ۷، ص ۴۵۸؛ المجموع، ج ۱۶، ص ۱۳۹؛ مسالک الافهام، شهید، ج ۷، ص ۴۹.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص452.</ref> | ||
=== حجاب زنان سالخورده === | === حجاب زنان سالخورده === | ||
[[قرآن]] در آیه {{متن قرآن|وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ وَأَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و بر زنان از کار افتادهای که امید زناشویی ندارند گناهی نیست که پوشش خود را وانهند بیآنکه زیورنمایی کنند و پاکدامنی پیشه کردن (و پوشش داشتن) برای آنان بهتر است و خداوند شنوایی داناست» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> به زنان سالخوردهای که [[امید]] به [[ازدواج]] ندارند اجازه داده است حجاب خود را کنار بگذارند<ref>التبیان، ج ۷، ص ۴۶۱؛ مجمع البیان، ج ۷، ص ۲۴۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۲۴، ص ۳۳.</ref>. مراد از {{متن قرآن|وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ}} به نظر برخی، زنانیاند که به سن یائسگی رسیدهاند و باردار نمیشوند<ref>زبدة البیان، ص ۵۵۳؛ جامع البیان، ج ۱۸، ص ۲۱۹.</ref> یا زنان سالخوردهایاند که نگاه به آنان سبب [[فتنه]] نمیشود<ref> تذکرهالفقهاء، ج ۲، ص ۵۷۴؛ جامعالمقاصد، ج ۱۲، ص ۳۴.</ref>. اینگونه زنان میتوانند در برابر غیر محارم مقنعه خود را برداشته، برخی زینتهای باطنی همچون [[موی سر]] و بازوهای خود را آشکار کنند<ref>تفسیر قرطبی، ج ۱۲، ص ۳۰۹؛ جواهرالکلام، ج ۲۹، ص ۸۶؛ مبانی العروه، ج ۱، ص ۸۴ - ۸۵، "کتاب النکاح".</ref>. [[قرآن]] در ادامه، برداشتن | [[قرآن]] در آیه {{متن قرآن|وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ يَضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ وَأَنْ يَسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَهُنَّ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}}<ref>«و بر زنان از کار افتادهای که امید زناشویی ندارند گناهی نیست که پوشش خود را وانهند بیآنکه زیورنمایی کنند و پاکدامنی پیشه کردن (و پوشش داشتن) برای آنان بهتر است و خداوند شنوایی داناست» سوره نور، آیه ۶۰.</ref> به زنان سالخوردهای که [[امید]] به [[ازدواج]] ندارند اجازه داده است حجاب خود را کنار بگذارند<ref>التبیان، ج ۷، ص ۴۶۱؛ مجمع البیان، ج ۷، ص ۲۴۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۲۴، ص ۳۳.</ref>. مراد از {{متن قرآن|وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ}} به نظر برخی، زنانیاند که به سن یائسگی رسیدهاند و باردار نمیشوند<ref>زبدة البیان، ص ۵۵۳؛ جامع البیان، ج ۱۸، ص ۲۱۹.</ref> یا زنان سالخوردهایاند که نگاه به آنان سبب [[فتنه]] نمیشود<ref> تذکرهالفقهاء، ج ۲، ص ۵۷۴؛ جامعالمقاصد، ج ۱۲، ص ۳۴.</ref>. اینگونه زنان میتوانند در برابر غیر محارم مقنعه خود را برداشته، برخی زینتهای باطنی همچون [[موی سر]] و بازوهای خود را آشکار کنند<ref>تفسیر قرطبی، ج ۱۲، ص ۳۰۹؛ جواهرالکلام، ج ۲۹، ص ۸۶؛ مبانی العروه، ج ۱، ص ۸۴ - ۸۵، "کتاب النکاح".</ref>. [[قرآن]] در ادامه، برداشتن حجاب از سوی این [[زنان]] را مشروط به نیاراستن خود در برابر مردان کرده است: {{متن قرآن|غَيْرَ مُتَبَرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ }}<ref>احکام القرآن، ابن عربی، ج ۳، ص ۴۱۹؛ تفسیر ابن زمنین، ج ۳، ص ۲۴۶.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص452 ـ 453.</ref> | ||
=== | === حجاب در [[نماز]] === | ||
[[قرآن]] در [[آیه]] {{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! در هر نمازگاهی زیور خود را بردارید و بخورید و بیاشامید و گزافکاری نکنید که او گزافکاران را دوست نمیدارد» سوره اعراف، آیه ۳۱.</ref> همه [[انسانها]] را به [[پوشش]] زینتهای خود در [[مساجد]] [[فرمان]] داده است. به نظر بسیاری از [[مفسران]] و [[فقها]]، مراد از [[زینت]] در آیه، لباسهای [[نیک]] است<ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۶۳۷؛ جامع البیان، ج ۸، ص ۲۱۰.</ref>. برخی نیز مقصود از زینت را شانه کردن سر و ریش<ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۶۳۷؛ تذکرة الفقهاء، ج ۱، ص ۷۰.</ref> و مراد از مساجد را نیز نماز<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱؛ مستند الشیعه، ج ۴، ص ۲۴۲.</ref> یا مطلق حضور در مساجد<ref>فقه القرآن، ج ۱، ص ۱۵۶.</ref> دانستهاند و [[روایات]] گفتهاند: پوشش [[بدن]] بر [[زن]] و مرد در [[نماز واجب]] است<ref>تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص ۴۴۷؛ فقه القرآن، ج ۱، ص ۱۵۶؛ المعتبر، ج ۲، ص ۱۰۱.</ref>؛ اما درباره مقدار پوشش معتقدند که بر مرد تنها پوشش عورت [[واجب]] است<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱ - ۴۲؛ جامع المقاصد، ج ۲، ص ۹۳.</ref>، ولی [[زنان]] باید همه بدن جز صورت، دستها و دو قدم را بپوشانند<ref>المبسوط، طوسی، ج ۱، ص ۸۷؛ مختلف الشیعه، ج ۲، ص ۹۷.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص454.</ref> | [[قرآن]] در [[آیه]] {{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! در هر نمازگاهی زیور خود را بردارید و بخورید و بیاشامید و گزافکاری نکنید که او گزافکاران را دوست نمیدارد» سوره اعراف، آیه ۳۱.</ref> همه [[انسانها]] را به [[پوشش]] زینتهای خود در [[مساجد]] [[فرمان]] داده است. به نظر بسیاری از [[مفسران]] و [[فقها]]، مراد از [[زینت]] در آیه، لباسهای [[نیک]] است<ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۶۳۷؛ جامع البیان، ج ۸، ص ۲۱۰.</ref>. برخی نیز مقصود از زینت را شانه کردن سر و ریش<ref>مجمع البیان، ج ۴، ص ۶۳۷؛ تذکرة الفقهاء، ج ۱، ص ۷۰.</ref> و مراد از مساجد را نیز نماز<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱؛ مستند الشیعه، ج ۴، ص ۲۴۲.</ref> یا مطلق حضور در مساجد<ref>فقه القرآن، ج ۱، ص ۱۵۶.</ref> دانستهاند و [[روایات]] گفتهاند: پوشش [[بدن]] بر [[زن]] و مرد در [[نماز واجب]] است<ref>تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص ۴۴۷؛ فقه القرآن، ج ۱، ص ۱۵۶؛ المعتبر، ج ۲، ص ۱۰۱.</ref>؛ اما درباره مقدار پوشش معتقدند که بر مرد تنها پوشش عورت [[واجب]] است<ref>احکام القرآن، جصاص، ج ۳، ص ۴۱ - ۴۲؛ جامع المقاصد، ج ۲، ص ۹۳.</ref>، ولی [[زنان]] باید همه بدن جز صورت، دستها و دو قدم را بپوشانند<ref>المبسوط، طوسی، ج ۱، ص ۸۷؛ مختلف الشیعه، ج ۲، ص ۹۷.</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص454.</ref> | ||
=== [[وظایف]] [[مؤمنان]] و [[حکومت]] درباره | === [[وظایف]] [[مؤمنان]] و [[حکومت]] درباره حجاب === | ||
افزون بر [[مکلف]] بودن [[زنان]] برای [[حفظ]] حجاب، مؤمنان و [[حکومت اسلامی]] نیز در این زمینه وظایفی دارند که از جمله وظایف آنان سفارش زنان به رعایت حجاب است. این [[تکلیف]] از آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است و خداوند آمرزندهای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را [[مأمور]] کرده است تا [[همسران]] و [[دختران]] خود و زنان [[مسلمان]] را به حجاب فرمان دهد برداشت میشود. آیاتی که به شکل عام، [[حاکمان]] و همه [[مسلمانان]] را به [[امر به معروف و نهی از منکر]] [[فرمان]] دادهاند، مانند: {{متن قرآن|الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ}}<ref>«(همان) کسانی که اگر آنان را در زمین توانمندی دهیم نماز بر پا میدارند و زکات میپردازند و به کار شایسته فرمان میدهند و از کار ناپسند باز میدارند و پایان کارها با خداوند است» سوره حج، آیه ۴۱.</ref> [[امر]] به حجاب و [[نهی]] از بیحجابی را نیز شامل میشوند، از اینرو [[مؤمنان]] و [[حکومت اسلامی]] [[وظیفه]] دارند [[زنان]] [[مسلمان]] را به [[پوشش]] حجاب امر کرده، آنان را از بیحجابی بازدارند<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص455.</ref>. | افزون بر [[مکلف]] بودن [[زنان]] برای [[حفظ]] حجاب، مؤمنان و [[حکومت اسلامی]] نیز در این زمینه وظایفی دارند که از جمله وظایف آنان سفارش زنان به رعایت حجاب است. این [[تکلیف]] از آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است و خداوند آمرزندهای بخشاینده است» سوره احزاب، آیه ۵۹.</ref> که [[پیامبر اکرم]] {{صل}} را [[مأمور]] کرده است تا [[همسران]] و [[دختران]] خود و زنان [[مسلمان]] را به حجاب فرمان دهد برداشت میشود. آیاتی که به شکل عام، [[حاکمان]] و همه [[مسلمانان]] را به [[امر به معروف و نهی از منکر]] [[فرمان]] دادهاند، مانند: {{متن قرآن|الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ}}<ref>«(همان) کسانی که اگر آنان را در زمین توانمندی دهیم نماز بر پا میدارند و زکات میپردازند و به کار شایسته فرمان میدهند و از کار ناپسند باز میدارند و پایان کارها با خداوند است» سوره حج، آیه ۴۱.</ref> [[امر]] به حجاب و [[نهی]] از بیحجابی را نیز شامل میشوند، از اینرو [[مؤمنان]] و [[حکومت اسلامی]] [[وظیفه]] دارند [[زنان]] [[مسلمان]] را به [[پوشش]] حجاب امر کرده، آنان را از بیحجابی بازدارند<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص455.</ref>. | ||
== [[شبهات]] حجاب == | == [[شبهات]] حجاب == | ||
شبهات و ایرادهای متعددی از سوی برخی [[مسلمانان]] و نامسلمانان درباره | شبهات و ایرادهای متعددی از سوی برخی [[مسلمانان]] و نامسلمانان درباره حجاب یاد شده است که عمدهترین آنها بدین شرحاند: | ||
=== میل به [[ریاضت]] و [[رهبانیت]] === | === میل به [[ریاضت]] و [[رهبانیت]] === | ||
| خط ۶۳: | خط ۶۳: | ||
در پاسخ این [[شبهه]] نیز باید گفت: | در پاسخ این [[شبهه]] نیز باید گفت: | ||
# این مطلب انکارپذیر نیست که [[ناامنی]] تا حدودی در برخی پوششهای افراطی بعضی [[ملل]]، اثرگذار بوده است؛ ولی اینگونه نیست که در [[روزگار]] ما [[امنیت]] کامل برقرار باشد و [[زنان]] در صورت [[کشف]] | # این مطلب انکارپذیر نیست که [[ناامنی]] تا حدودی در برخی پوششهای افراطی بعضی [[ملل]]، اثرگذار بوده است؛ ولی اینگونه نیست که در [[روزگار]] ما [[امنیت]] کامل برقرار باشد و [[زنان]] در صورت [[کشف]] حجاب از هرگونه تعرض در [[امان]] باشند. مؤید این مدعا آمار فراوانی است که از [[تجاوز]] به زنان بیحجاب در کشورهای غیر [[اسلامی]] گزارش میشود<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۰۵ - ۴۰۷، "مسئله حجاب".</ref>. | ||
# [[حکمت]] [[تشریع]] حجاب در [[اسلام]]، تنها [[حفظ]] امنیت زنان نیست، بلکه افزون بر آن، اسلام اهداف دیگری در تشریع این [[قانون]] دارد که برای تحقق آنها حجاب را لازم شمرده است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص457.</ref>. | # [[حکمت]] [[تشریع]] حجاب در [[اسلام]]، تنها [[حفظ]] امنیت زنان نیست، بلکه افزون بر آن، اسلام اهداف دیگری در تشریع این [[قانون]] دارد که برای تحقق آنها حجاب را لازم شمرده است<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص457.</ref>. | ||
| خط ۸۵: | خط ۸۵: | ||
=== رکود فعالیت ها === | === رکود فعالیت ها === | ||
برخی گفتهاند: [[زنان]] نیز همانند مردان دارای ذوق، [[فکر]]، [[فهم]]، هوش و [[استعداد]] کارند؛ اما واداشتن آنان به [[پوشش]] و جدا کردن آنان از مردان، سبب رکود و تعطیل فعالیتهایی است که [[خلقت]] در استعداد زنان قرار داده است<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۵۱.</ref>. این ایراد به برخی حجابهای رایج میان برخی [[ملل]] پیشین از جمله [[ایرانیان]] و [[هندیان]] قدیم وارد است؛ اما [[اسلام]] با [[تشریع]] | برخی گفتهاند: [[زنان]] نیز همانند مردان دارای ذوق، [[فکر]]، [[فهم]]، هوش و [[استعداد]] کارند؛ اما واداشتن آنان به [[پوشش]] و جدا کردن آنان از مردان، سبب رکود و تعطیل فعالیتهایی است که [[خلقت]] در استعداد زنان قرار داده است<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۵۱.</ref>. این ایراد به برخی حجابهای رایج میان برخی [[ملل]] پیشین از جمله [[ایرانیان]] و [[هندیان]] قدیم وارد است؛ اما [[اسلام]] با [[تشریع]] حجاب، زنان را به نشستن در [[خانه]] وادار نکرده تا سبب رکود فعالیتها گردد، بلکه حجاب در اسلام برای محدود کردن التذاذهای جنسی در محیط [[خانواده]] و جلوگیری از تحریک افراد و [[جامعه]] است و چنین قانونی، نه تنها سبب رکود فعالیتها نشده، مایه تقویت نیروی کار و رونق [[فعالیتهای اقتصادی]] [[اجتماع]] نیز میگردد<ref>مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۵۱، "مسئله حجاب".</ref>.<ref>[[مصطفی عزیزی علویجه|عزیزی علویجه، مصطفی]]، [[حجاب (مقاله)|مقاله «حجاب»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۰، ص458 ـ 459.</ref> | ||
=== افزایش التهابها و حساسیت ها === | === افزایش التهابها و حساسیت ها === | ||