حجاب: تفاوت میان نسخه‌ها

۳٬۹۳۲ بایت حذف‌شده ،  ‏۱۰ اکتبر ۲۰۲۲
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۷: خط ۱۷:


== پیشینه حجاب ==
== پیشینه حجاب ==
از همان آغاز [[خلقت]] [[بشر]] [[پوشش]] در میان [[انسان‌ها]] بوده و همه افراد و [[ملل]] به شکل‌هایی گوناگون از نوعی حجاب بهره گرفته‌اند. [[آیه]] {{متن قرآن|فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطَانُ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وُورِيَ عَنْهُمَا مِنْ سَوْآتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهَاكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ إِلَّا أَنْ تَكُونَا مَلَكَيْنِ أَوْ تَكُونَا مِنَ الْخَالِدِينَ}}<ref>«پس شیطان آن دو را به وسوسه افکند تا از شرمگاه‌هایشان آنچه را بر آن دو پوشیده بود بر آنها آشکار سازد و گفت: پروردگارتان شما را از این درخت باز نداشت مگر بدین رو که مبادا دو فرشته شوید یا از جاودانگان گردید» سوره اعراف، آیه ۲۰.</ref> که از [[وسوسه]] کردن [[آدم]] و [[حوا]] برای برهنه کردن آنان یاد کرده و نیز آیه {{متن قرآن|فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَأَقُلْ لَكُمَا إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُبِينٌ}}<ref>«پس آنان را با فریب فرو لغزاند؛ و چون از آن درخت چشیدند شرمگاه‌هایشان بر آنان نمودار گشت و به چسباندن از برگ‌های بهشت بر آنها آغازیدند و پروردگارشان به آن دو ندا داد: آیا شما را از این درخت باز نداشته و به شما نگفته بودم که به راستی شیطان، شما را دشمنی آشکار است؟» سوره اعراف، آیه ۲۲.</ref> که از برهنه شدن آنان بر اثر [[پیروی]] از [[وسوسه‌های شیطان]] و پوشاندن خود پس از برهنگی سخن به میان آورده است. همچنین آیه {{متن قرآن|يَا بَنِي آدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْآتِهِمَا إِنَّهُ يَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ}}<ref>«ای فرزندان آدم! شیطان شما را نفریبد! چنان که پدر و مادر شما را از بهشت بیرون راند در حالی که لباسشان را از (تن) آنان بر می‌کند تا شرمگاه‌هایشان را به آنان بنمایاند؛ به راستی او و همگنان وی شما را از جایی که شما آنها را نمی‌بینید می‌بینند؛ بی‌گمان ما شیطان‌ها را سرپرست کسانی کرده‌ایم که ایمان ندارند» سوره اعراف، آیه ۲۷.</ref> که با [[یادآوری]] این ماجرا انسان‌ها را از پیروی وسوسه‌های شیطان برحذر داشته است، به دست می‌آید که پوشش در میان نخستین انسان‌ها رایج بوده و آنان برخی از قسمت‌های [[بدن]] خود را در برابر دیگران حتی [[همسر]] خویش می‌پوشاندند.
از همان آغاز [[خلقت]] [[بشر]] [[پوشش]] در میان [[انسان‌ها]] بوده و همه افراد و [[ملل]] به شکل‌هایی گوناگون از نوعی حجاب بهره گرفته‌اند. با آغاز عصر بافندگی و پیدایی [[لباس]]، همه [[ملت‌ها]] و [[پیروان]] شرایع برای خود نوعی پوشش را برگزیدند. بررسی و ارائه پوشش‌های [[زنان]] در میان [[اقوام]] مختلف، از [[عهد]] باستان تا قرن بیستم از سوی برخی [[پژوهشگران]] این امر را [[تأیید]] می‌کند<ref>ر.ک: پوشاک اقوام مختلف.</ref>. از جمله این اقوام می‌توان از [[یونانیان]] باستان یاد کرد که حجاب در میان زنان آنان به شدت رواج داشت؛ به گونه‌ای که جز با حجاب کامل و تحت [[مراقبت]] دیگران [[قادر]] به [[ملاقات]] با [[خویشاوندان]] خود یا حضور در جشن‌های مذهبی نبودند<ref>تاریخ تمدن، ج ۲، ص ۳۴۰.</ref>. در [[ایران]] باستان نیز زنان ملزم به رعایت حجاب بودند. ویل‌دورانت درباره وضع حجاب پس از [[روزگار]] داریوش آورده است که زنان طبقات بالای [[اجتماع]] تنها با تخت روان روپوشدار اجازه [[خروج]] از [[خانه]] را داشتند. آنان در بیرون از خانه [[حق]] ملاقات با مردان را نداشتند؛ حتی زنان شوهردار از [[دیدار]] با [[پدران]] و [[برادران]] خود منع می‌شدند<ref>تاریخ تمدن، ج ۱، ص ۴۳۴.</ref>. در [[آیین زرتشت]] که [[مذهب]] رسمی [[ایرانیان]] بود بر هر مرد و [[زن]] [[واجب]] بود که هنگام انجام دادن [[مراسم عبادی]] سر خود را بپوشاند<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۳۵.</ref>، به‌گونه‌ای که موهای آنان آشکار نباشد<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۳۵.</ref>. [[پوشش]] [[دختران]] کسرا که حتی پس از [[اسارت]] به دست [[مسلمانان]]، حاضر به برداشتن نقاب از چهره خود نشدند<ref> السیرة الحلبیه، ج ۲، ص ۲۲۱ - ۲۲۲.</ref> نشان پای‌بندی آنان به حجاب در [[آیین]] خود بوده است.
 
پس از دوره [[حضرت آدم]] {{ع}} نیز پوشش در میان ملل و [[شرایع]] دیگر رواج داشته است. با آغاز عصر بافندگی و پیدایی [[لباس]]، همه [[ملت‌ها]] و [[پیروان]] شرایع برای خود نوعی پوشش را برگزیدند. بررسی و ارائه پوشش‌های [[زنان]] در میان [[اقوام]] مختلف، از [[عهد]] باستان تا قرن بیستم از سوی برخی [[پژوهشگران]] این امر را [[تأیید]] می‌کند<ref>ر.ک: پوشاک اقوام مختلف.</ref>. از جمله این اقوام می‌توان از [[یونانیان]] باستان یاد کرد که حجاب در میان زنان آنان به شدت رواج داشت؛ به گونه‌ای که جز با حجاب کامل و تحت [[مراقبت]] دیگران [[قادر]] به [[ملاقات]] با [[خویشاوندان]] خود یا حضور در جشن‌های مذهبی نبودند<ref>تاریخ تمدن، ج ۲، ص ۳۴۰.</ref>. در [[ایران]] باستان نیز زنان ملزم به رعایت حجاب بودند. ویل‌دورانت درباره وضع حجاب پس از [[روزگار]] داریوش آورده است که زنان طبقات بالای [[اجتماع]] تنها با تخت روان روپوشدار اجازه [[خروج]] از [[خانه]] را داشتند. آنان در بیرون از خانه [[حق]] ملاقات با مردان را نداشتند؛ حتی زنان شوهردار از [[دیدار]] با [[پدران]] و [[برادران]] خود منع می‌شدند<ref>تاریخ تمدن، ج ۱، ص ۴۳۴.</ref>. در [[آیین زرتشت]] که [[مذهب]] رسمی [[ایرانیان]] بود بر هر مرد و [[زن]] [[واجب]] بود که هنگام انجام دادن [[مراسم عبادی]] سر خود را بپوشاند<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۳۵.</ref>، به‌گونه‌ای که موهای آنان آشکار نباشد<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۳۵.</ref>. [[پوشش]] [[دختران]] کسرا که حتی پس از [[اسارت]] به دست [[مسلمانان]]، حاضر به برداشتن نقاب از چهره خود نشدند<ref> السیرة الحلبیه، ج ۲، ص ۲۲۱ - ۲۲۲.</ref> نشان پای‌بندی آنان به حجاب در [[آیین]] خود بوده است.


در [[شریعت]] [[یهود]] نیز حجاب واجب بوده و متون متعددی از [[تورات]] کنونی این امر را [[تأیید]] می‌کنند؛ از جمله در [[سفر]] پیدایش از حجاب کامل و حتی پوشش چهره [[زنان]] یاد شده است<ref>کتاب مقدس، پیدایش، ۲۴: ۶۴ - ۶۵.</ref>. در [[کتاب]] [[اشعیای نبی]] از [[مجازات]] دختران [[صهیون]] در [[قیامت]] به [[جرم]] "[[تبرّج]]" و "تنّازی" و به صدا درآوردن زیورآلات خود و [[آشکار کردن]] آنها در برابر دیگران یاد شده است<ref>کتاب مقدس، اشعیای نبی، ۳: ۱۶ - ۲۶.</ref>. افزون بر این، در موارد دیگری از این کتاب از نوع حجاب زنان یهود از جمله چادر<ref>کتاب مقدس، کتاب روت، ۳: ۱۵.</ref>، نقاب<ref>کتاب مقدس، اشعیای نبی، ۴۷: ۱ - ۲.</ref> و بُرْقَع<ref>کتاب مقدس، غزلهای سلیمان، ۴: ۱.</ref> یاد شده است. در [[مسیحیت]] نیز نه تنها [[احکام شریعت]] یهود درباره حجاب [[تغییر]] نیافت، بلکه در برخی موارد بیشتر بر آن تأکید شد<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۶۳.</ref> و افزون بر حجاب ظاهری، در برخی [[آیات]] [[انجیل]] بر [[عفت]] و حجاب درونی زنان یعنی عفت نیز تأکید گردید<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۶۶.</ref>. بر اساس آموزه‌های یاد شده، حواریان و پس از آنان پاپ‌ها و [[روحانیان]] [[مسیحی]] در صدر اول بر [[وجوب]] حجاب تأکید کرده، زنان را به رعایت آن فرا می‌خواندند<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۷۵.</ref> تا اینکه پس از رنسانس و [[انقلاب]] صنعتی پس از [[جنگ]] جهانی دوم در قرن نوزدهم حجاب به تدریج کنار گذاشته شد و بی‌حجابی به گونه‌ای گسترده در اروپا و در پی آن در دیگر [[ملل]] [[جهان]] از جمله [[کشورهای اسلامی]] رواج یافت<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۶۷ - ۶۸.</ref>. در میان [[اعراب جاهلی]] پیش از [[اسلام]] نیز حجاب به نوعی وجود داشت<ref>دائره‌المعارف القرن العشرین، ج ۳، ص ۳۳۶.</ref> و داستان جنگ "[[فجار]]" میان دو [[قبیله قریش]] و [[بنی‌کنانه]] که به جهت [[کشف]] حجاب زنی از [[بنی‌عامر]] رخ داد<ref>معجم قبائل العرب، ج ۳، ص ۹۹۷؛ السیرة الحلبیه، ج ۱، ص ۲۰۸.</ref> مؤید این امر است؛ اما گاه آنان بر اثر [[عقاید]] [[خرافی]] و [[باطل]]، کشف حجاب کرده، حتی زنان با بدنی برهنه به [[طواف]] [[خانه خدا]] می‌پرداختند: {{متن قرآن|وَإِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً قَالُوا وَجَدْنَا عَلَيْهَا آبَاءَنَا وَاللَّهُ أَمَرَنَا بِهَا قُلْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ}}<ref>«و چون کاری زشت کنند گویند: پدرانمان را بر همین کار یافته‌ایم و خداوند ما را به آن فرمان داده است، بگو: بی‌گمان خداوند به کار زشت فرمان نمی‌دهد؛ آیا درباره خداوند چیزی می‌گویید که نمی‌دانید؟» سوره اعراف، آیه ۲۸.</ref>. [[آیه]] درباره برخی [[قبایل عرب]] نازل شده که [[عقیده]] داشتند با لباسی که در آن [[گناه]] کرده‌اند نباید طواف کرد<ref>جامع‌البیان، ج ۸، ص ۲۰۱؛ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۶۳۳.</ref>.  
در [[شریعت]] [[یهود]] نیز حجاب واجب بوده و متون متعددی از [[تورات]] کنونی این امر را [[تأیید]] می‌کنند؛ از جمله در [[سفر]] پیدایش از حجاب کامل و حتی پوشش چهره [[زنان]] یاد شده است<ref>کتاب مقدس، پیدایش، ۲۴: ۶۴ - ۶۵.</ref>. در [[کتاب]] [[اشعیای نبی]] از [[مجازات]] دختران [[صهیون]] در [[قیامت]] به [[جرم]] "[[تبرّج]]" و "تنّازی" و به صدا درآوردن زیورآلات خود و [[آشکار کردن]] آنها در برابر دیگران یاد شده است<ref>کتاب مقدس، اشعیای نبی، ۳: ۱۶ - ۲۶.</ref>. افزون بر این، در موارد دیگری از این کتاب از نوع حجاب زنان یهود از جمله چادر<ref>کتاب مقدس، کتاب روت، ۳: ۱۵.</ref>، نقاب<ref>کتاب مقدس، اشعیای نبی، ۴۷: ۱ - ۲.</ref> و بُرْقَع<ref>کتاب مقدس، غزلهای سلیمان، ۴: ۱.</ref> یاد شده است. در [[مسیحیت]] نیز نه تنها [[احکام شریعت]] یهود درباره حجاب [[تغییر]] نیافت، بلکه در برخی موارد بیشتر بر آن تأکید شد<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۶۳.</ref> و افزون بر حجاب ظاهری، در برخی [[آیات]] [[انجیل]] بر [[عفت]] و حجاب درونی زنان یعنی عفت نیز تأکید گردید<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۶۶.</ref>. بر اساس آموزه‌های یاد شده، حواریان و پس از آنان پاپ‌ها و [[روحانیان]] [[مسیحی]] در صدر اول بر [[وجوب]] حجاب تأکید کرده، زنان را به رعایت آن فرا می‌خواندند<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۱۷۵.</ref> تا اینکه پس از رنسانس و [[انقلاب]] صنعتی پس از [[جنگ]] جهانی دوم در قرن نوزدهم حجاب به تدریج کنار گذاشته شد و بی‌حجابی به گونه‌ای گسترده در اروپا و در پی آن در دیگر [[ملل]] [[جهان]] از جمله [[کشورهای اسلامی]] رواج یافت<ref>حجاب در ادیان الهی، ص ۶۷ - ۶۸.</ref>. در میان [[اعراب جاهلی]] پیش از [[اسلام]] نیز حجاب به نوعی وجود داشت<ref>دائره‌المعارف القرن العشرین، ج ۳، ص ۳۳۶.</ref> و داستان جنگ "[[فجار]]" میان دو [[قبیله قریش]] و [[بنی‌کنانه]] که به جهت [[کشف]] حجاب زنی از [[بنی‌عامر]] رخ داد<ref>معجم قبائل العرب، ج ۳، ص ۹۹۷؛ السیرة الحلبیه، ج ۱، ص ۲۰۸.</ref> مؤید این امر است؛ اما گاه آنان بر اثر [[عقاید]] [[خرافی]] و [[باطل]]، کشف حجاب کرده، حتی زنان با بدنی برهنه به [[طواف]] [[خانه خدا]] می‌پرداختند: {{متن قرآن|وَإِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً قَالُوا وَجَدْنَا عَلَيْهَا آبَاءَنَا وَاللَّهُ أَمَرَنَا بِهَا قُلْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ}}<ref>«و چون کاری زشت کنند گویند: پدرانمان را بر همین کار یافته‌ایم و خداوند ما را به آن فرمان داده است، بگو: بی‌گمان خداوند به کار زشت فرمان نمی‌دهد؛ آیا درباره خداوند چیزی می‌گویید که نمی‌دانید؟» سوره اعراف، آیه ۲۸.</ref>. [[آیه]] درباره برخی [[قبایل عرب]] نازل شده که [[عقیده]] داشتند با لباسی که در آن [[گناه]] کرده‌اند نباید طواف کرد<ref>جامع‌البیان، ج ۸، ص ۲۰۱؛ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۶۳۳.</ref>.  
۱۲۹٬۷۳۷

ویرایش