بسیج: تفاوت میان نسخه‌ها

| عنوان مدخل  = [[بسیج]]

| مداخل مرتبط = [[بسیج در قرآن]] - [[بسیج در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]

[[بسیج]] به معنای سامان دادن، آماده کردن [[نیروی نظامی]] و تمامی ساز و برگ [[جنگ]] آمده است<ref>عمید، حسن، فرهنگ فارسی، ص۲۶۹.</ref> و [[بسیج عمومی]] به آماده کردن نیروهای داوطلب مردمی به صورت [[سازمان]] یافته در جهت حضور در عرصه‌های نظامی، [[فرهنگی]]، [[اجتماعی]]، [[اقتصادی]] و [[سیاسی]] گفته می‌شود<ref>خانی، مهدی، درآمدی بر شناخت بسیج، ص۲۷.</ref>. در سخن [[امام خمینی]] بسیج عمومی در معنای [[همکاری]] و [[همیاری]] برای ساختن [[کشور]] به کار رفته است<ref>امام خمینی، سید روح الله، صحیفه امام، ج۶، ص۹۱–۹۲.</ref>.<ref>[[امید حسین‌خانی|حسین‌خانی، امید]]، [[بسیج عمومی (مقاله)| مقاله «بسیج عمومی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۶۲۷.</ref>

==پیشینه==

بسیج عمومی [[مردم]] و امکانات، برای رسیدن به اهداف عموماً ارزشی، از [[تاریخ]] عمیقی در میان [[ملل]] گوناگون برخوردار است. بسیج [[قوم بنی اسرائیل]] به دست [[طالوت]] علیه [[فرعون]]<ref>بقره، ۲۴۶؛ اعراف، ۱۳۴ و ۱۳۷؛ طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۲۸۵و ج۸، ص۲۲۸.</ref> و بسیچ [[مسلمانان]] علیه [[مشرکان مکه]] به [[رهبری]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}}<ref>واقدی، محمدبن عمر، المغازی، ج۱، ص۹، ۲۳ و ج۲، ص۵۱۰.</ref> نوعی [[سازماندهی]] مردمی بوده است. در قرن‌های اخیر نیز کسب حمایت‌های مردمی و [[آماده‌سازی]] این امکانات جهت برپایی [[انقلاب]] از لوازم مهم [[پیروزی]] بر حکومت‌های مستقر بوده است. بسیج توده‌های مردم به تلاش جمهوری‌خواهان در انقلاب ۱۷۸۹م فرانسه در برابر [[حکومت پادشاهی]] لوئی شانزدهم<ref>دویل، ویلیام، انقلاب کبیر فرانسه، ص۷۷ – ۸۳.</ref> و انقلاب [[سوسیالیستی]] ۱۹۱۷ م روسیه در برابر [[سلطنت]] تزار از شواهد [[تاریخی]] مهم بسیج مردمی در [[انقلاب‌ها]] و [[غلبه]] بر حکومت‌های [[پادشاهی]] است<ref>والتر، کلنل، تاریخ روسیه از پیدایش تا ۱۹۴۵، ص۴۶۲ – ۴۶۷.</ref>.

پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و [[سرکوب]] و تشدید فضای [[خفقان]] [[سیاسی]]، این روند تا سال ۱۳۴۲ متوقف شد؛ ولی از آن پس با سخنرانی‌ها و روشنگری‌های [[امام خمینی]] در خصوص لایحه [[کاپیتولاسیون]]، تعامل [[حکومت]] پهلوی با [[رژیم اسرائیل]]<ref>امام خمینی، سید روح الله، صحیفه امام، ج۱، ص۳۸۶ -۳۸۷.</ref>، سیاست‌های سرکوبگرانه داخلی<ref>امام خمینی، سید روح الله، صحیفه امام، ج۲، ص۴۸۱ و ج۳، ص۱۰۰- ۱۰۱.</ref>، [[سیاست‌های اقتصادی]]<ref>امام خمینی، سید روح الله، صحیفه امام، ج۴، ص۶۵-۶۶.</ref> و [[ضد]] [[فرهنگی]] [[رژیم پهلوی]]<ref>امام خمینی، سید روح الله، صحیفه امام، ج۲، ص۱۴۲ و ج۴، ص۱۷- ۱۸.</ref>، توده‌های مردم حول محور [[اسلام]] و [[نقد]] عملکرد پهلوی [[بسیج]] شدند. امام خمینی در سال‌های نهضت توانست با استفاده از پشتوانه [[دینی]] مردم، بیشتر جریان‌های سیاسی و اجتماعی، از هر طبقه و [[آیین]] و [[گرایش]] را بسیج کند. با [[پیروزی انقلاب اسلامی]] ایشان دوباره با تکیه بر ابزار بسیج مردمی توانست [[جامعه انقلابی]] و متشتت را به [[ثبات]] نسبی برساند.<ref>[[امید حسین‌خانی|حسین‌خانی، امید]]، [[بسیج عمومی (مقاله)| مقاله «بسیج عمومی»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۶۲۷.</ref>