پرش به محتوا

اهداف قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۷۳۱ بایت اضافه‌شده ،  ‏۹ مارس ۲۰۲۴
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۶: خط ۶:
| پرسش مرتبط  =
| پرسش مرتبط  =
}}
}}
[[هدف]] به معنای نشانه و غرض بوده و در اصطلاح '''اهداف قرآن''' عبارت از غایت و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با [[نزول قرآن]] در پی تحقق آن است. راه‌های [[شناخت قرآن]] مراجعه به خود [[قرآن]] و استفاده از منابع خارجی است و اهداف قرآن [[دعوت به توحید]]، انسان‌سازی و [[بیان احکام]] است. مهمترین ویژگی‌های آن [[جامعیت]] و [[فطری]] بودن اهداف بوده [[گناه]]، [[حب دنیا]] و خودبینی، از موانع دستیابی به اهداف قرآن است.


== مقدمه ==
== مقدمه ==
[[هدف]] به معانی نشانه تیر<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۹، ص۳۴۵-۳۴۶؛ دهخدا، ج۱۴، ص۲۰۷۱۲.</ref> و غرض<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۴، ص۲۸؛ عسکری، حسن بن عبدالله، الفروق فی اللغة، ص۲۶.</ref> است. در اصطلاح مراد از اهداف قرآن، [[غایت]] و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با نزول قرآن در پی تحقق آن است<ref>حکیم طباطبایی، سید محمد باقر، علوم القرآن، ص۴۵ -۴۹؛ مصباح یزدی، محمدتقی، قرآن‌شناسی، ج۲، ص۲۳.</ref>. قرآن، کتاب [[معرفت]]، [[اخلاق]] و [[دعوت]] به [[سعادت]] و کمال است و هر مفسری که از این امر [[غفلت]] کرده و یا چشم پوشیده یا به آن اهمیت نداده، از مقصود قرآن غفلت ورزیده است؛ چنان که معنای [[تفسیر]] نیز شرح مقاصد [[کلام الهی]] است و [[مفسر]] وقتی مقصد از [[نزول]] را بفهماند، مفسر است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.<ref>[[مهدی رضوانی‌پور|رضوانی‌پور، مهدی]]، [[اهداف قرآن (مقاله)| مقاله «اهداف قرآن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۴۵۵.</ref>
[[هدف]] به معانی نشانه تیر<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۹، ص۳۴۵-۳۴۶؛ دهخدا، ج۱۴، ص۲۰۷۱۲.</ref> و غرض<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۴، ص۲۸؛ عسکری، حسن بن عبدالله، الفروق فی اللغة، ص۲۶.</ref> است. در اصطلاح مراد از اهداف قرآن، غایت و مقصدی است که [[خداوند متعال]] با نزول قرآن در پی تحقق آن است<ref>حکیم طباطبایی، سید محمد باقر، علوم القرآن، ص۴۵ -۴۹؛ مصباح یزدی، محمدتقی، قرآن‌شناسی، ج۲، ص۲۳.</ref>. قرآن، کتاب [[معرفت]]، [[اخلاق]] و [[دعوت]] به [[سعادت]] و کمال است و هر مفسری که از این امر [[غفلت]] کرده و یا چشم پوشیده یا به آن اهمیت نداده، از مقصود قرآن غفلت ورزیده است؛ چنان که معنای [[تفسیر]] نیز شرح مقاصد [[کلام الهی]] است و [[مفسر]] وقتی مقصد از نزول را بفهماند، مفسر است<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۲-۱۹۳.</ref>.<ref>[[مهدی رضوانی‌پور|رضوانی‌پور، مهدی]]، [[اهداف قرآن (مقاله)| مقاله «اهداف قرآن»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۴۵۵.</ref>


== پیشینه ==
== پیشینه ==
خط ۲۶: خط ۲۸:
در راه نخست، به استفاده از [[آیات]] زیربنایی و [[معارف]] کلیدی [[قرآن]] برای [[فهم]] آیات و مقاصد قرآن<ref>زحیلی، ج۱، ص۴۴۴؛ طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۸۶.</ref> و در راه دوم به استفاده از [[روایات تفسیری]] در فهم مقاصد قرآن و [[شناخت]] سبب [[نزول آیات]] و مکی یا [[مدنی]] بودن آنان توجه می‌کنند<ref>طاهری، ج۲، ص۳۰۲؛ رجبی، ص۲۷۲.</ref>.
در راه نخست، به استفاده از [[آیات]] زیربنایی و [[معارف]] کلیدی [[قرآن]] برای [[فهم]] آیات و مقاصد قرآن<ref>زحیلی، ج۱، ص۴۴۴؛ طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۸۶.</ref> و در راه دوم به استفاده از [[روایات تفسیری]] در فهم مقاصد قرآن و [[شناخت]] سبب [[نزول آیات]] و مکی یا [[مدنی]] بودن آنان توجه می‌کنند<ref>طاهری، ج۲، ص۳۰۲؛ رجبی، ص۲۷۲.</ref>.


یکی از دانشمندان معاصر در به دست آوردن مقصود و اهداف قرآن به دو شیوه برون متنی ([[عقلی]]) و درون متنی که در آن از خود قرآن برای دستیابی به اهداف کمک گرفته می‌شود، استفاده کرده و [[معتقد]] است گذشته از جهات عقلی و برهانی که مقصد از [[تنزیل]] را می‌فهماند، باید مقصود و [[هدف]] قرآن را از خود کتاب و قرآن برگرفت؛ زیرا مصنف کتاب، مقصد خود را بهتر می‌داند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۳.</ref>.
برخی از دانشمندان معتقدند در به دست آوردن مقصود و اهداف قرآن شایسته است به دو شیوه برون‌متنی ([[عقلی]]) و درون‌متنی که در آن از خود قرآن برای دستیابی به اهداف کمک گرفته می‌شود، استفاده کرده و بر این نظرند که گذشته از جهات عقلی و برهانی که مقصد از [[تنزیل]] را می‌فهماند، باید مقصود و [[هدف]] قرآن را از خود کتاب و قرآن برگرفت؛ زیرا مصنف کتاب، مقصد خود را بهتر می‌داند<ref>امام خمینی، آداب الصلاة، ص۱۹۳.</ref>.


== اهداف اصلی و فرعی قرآن ==
== اهداف اصلی و فرعی قرآن ==
از جمله [[ویژگی‌های قرآن]] کریم که آن را [[جهان شمول]] و [[ابدی]] کرده، [[هدف‌داری]] [[قرآن کریم]] و [[قانون‌مندی]] این اهداف است<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۵۹- ۶۲ و ج۲، ص۱۳۲- ۱۳۳.</ref>. [[مفسران]] اهداف قرآن را به اعتبار اینکه بعضی مقاصد مهم‌ترند و دیگر موارد به آن باز می‌گردد و آن را تکمیل می‌کند، تقسیم کرده‌اند<ref>ابن عاشور، محمد طاهر، التحریر والتنویر، ج۱، ص۱۳۱؛ ملاصدرا، مفاتیح الغیب، ص۴۹.</ref>.
از جمله [[ویژگی‌های قرآن کریم]] که آن را [[جهان شمول]] و [[ابدی]] کرده، [[هدف‌داری]] [[قرآن کریم]] و [[قانون‌مندی]] این اهداف است<ref>طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۵۹- ۶۲ و ج۲، ص۱۳۲- ۱۳۳.</ref>. [[مفسران]] اهداف قرآن را به اعتبار اینکه بعضی مقاصد مهم‌ترند و دیگر موارد به آن باز می‌گردد و آن را تکمیل می‌کند، تقسیم کرده‌اند<ref>ابن عاشور، محمد طاهر، التحریر والتنویر، ج۱، ص۱۳۱؛ ملاصدرا، مفاتیح الغیب، ص۴۹.</ref>.


اهداف و مقاصد اصلی [[قرآن]] عبارت‌اند از:
اهداف و مقاصد اصلی [[قرآن]] عبارت‌اند از:
۱۲۹٬۵۷۲

ویرایش