تفسیر منسوب به امام حسن عسکری (کتاب): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'یابن [[رسول' به 'یا ابن [[رسول'
جز (جایگزینی متن - 'یابن [[رسول' به 'یا ابن [[رسول')
 
خط ۳۳: خط ۳۳:


== دربارهٔ کتاب ==
== دربارهٔ کتاب ==
[[تفسیری]] با این عنوان در یک مجلد چاپ شده و در دسترس است<ref>این تفسیر بارها چاپ شده است. نسخه مورد استفاده ما در این نوشتار نسخه‌ای است که مدرسة الامام - المهدی {{ع}} در قم در سال ۱۴۰۹ ه‍‌. ق چاپ و منتشر کرده است. آقا بزرگ تهرانی خبر داده است که این تفسیر نخست در سال ۱۲۶۸ در تهران به چاپ رسیده و بار دوم در سال ۱۳۱۳ و بار سوم در سال ۱۳۱۵ در حاشیه تفسیر قمی چاپ آن تکرار شده است (ر. ک: آقا بزرگ تهرانی، الذریعة، ج۴، ص۲۸۵، رقم ۱۲۹۵). در سال ۱۴۲۱ ه‍‌. ق نیز با تحقیق سید علی عاشور و با عنوان تفسیر الامام ابی محمد الحسن بن علی العسکری {{ع}} در بیروت به همت دار احیاء التراث العربی تجدید چاپ شده است.</ref> و بر مقدمه‌ای در [[فضیلت]] [[قرآن]] و [[دانش]] [[قرآنی]] و [[تفسیر]] [[سوره حمد]] و ۱۴۸ [[آیه]] از [[سورۀ بقره]]<ref>آیه ۱-۱۱۴، آیۀ ۱۵۸-۱۷۹، آیۀ ۱۹۸-۲۱۰ و آیۀ ۲۸۲</ref> مشتمل است. در آغاز با سندی به صورت ذیل<ref>{{عربی|قال محمد بن علی بن محمد بن جعفر بن دقّاق حدثنی الشیخان الفقیهان ابو الحسن محمد بن احمد بن علی بن الحسن بن شاذان و ابو محمد جعفر بن احمد علی القمّی - رحمة الله علیه - قالا: حدّثنا الشیخ الفقیه ابو جعفر محمد بن علیّ بن الحسین بن موسی بن بابویه القمی - رحمة الله علیه - قال: اخبرنا ابو الحسین محمد بن القاسم المفسّر الاسترآبادی الخطیب، قال: حدّثنی ابو یعقوب یوسف بن محمد بن زیاد و ابو الحسن علی بن محمد بن سیّار}} و در بعضی نسخه‌ها قبل از ابو جعفر بن محمد بن علی بن الحسین به این صورت است: {{عربی|قال الشیخ ابو الفضل شاذان بن جبرئیل بن اسماعیل القمی - ادام الله تأییده - حدثنا السید محمد بن شراهتک (سراهنک) الحسینی الجرجانی عن السید ابی جعفر مهدی بن الحارث الحسینی المرعشی عن الشیخ الصدوق ابی عبد الله جعفر بن محمد الدوریستی عن ابیه عن الشیخ الفقیه ابی جعفر محمد بن علی}} ر. ک: العسکری، الامام الحسن بن علی {{ع}}، التفسیر المنسوب الی الامام ابی محمد الحسن بن علی العسکری {{ع}}، تحقیق و نشر مدرسة الامام المهدی، قم المقدسة، سنه ۱۴۰۹، ص۷-۹.</ref>، ضمن بیان حکایتی از دو [[شیعه]] به نام «ابو یعقوب»، [[یوسف بن محمد بن زیاد]] و «ابو الحسن»، [[علی بن محمد بن سیار]] نقل شده که «روزی [[امام حسن عسکری]] {{ع}} [[وعده]] دادند که [[تفسیری]] از [[قرآن]] را مشتمل بر بعضی از [[اخبار]] [[آل محمد]] {{عم}} برای ما بیان فرمایند. ما خوشحال شدیم و گفتیم: پس در این صورت به همۀ [[علوم]] و [[معانی قرآن]] راه می‌یابیم‌؟ فرمود: نه، آنچه می‌خواهم به شما بیاموزم، [[امام صادق]] {{ع}} نیز به یکی از اصحابش آموخت. آن شخص خوشحال شد و از امام صادق پرسید: یابن [[رسول الله]]، آیا همۀ [[علم قرآن]] را فراگرفته‌ام‌؟ فرمود: [[خیر]] فراوانی به‌دست آورده‌ای و [[فضیلت]] گسترده‌ای به تو داده‌اند، ولی آنچه فرا گرفته‌ای مقدار کمی از [[دانش]] قرآن است. [[خدای عزّ و جلّ]] می‌فرماید: {{متن قرآن|قُلْ لَوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِكَلِمَاتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِمَاتُ رَبِّي وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهِ مَدَدًا}}<ref>«بگو: اگر برای (نوشتن) کلمات پروردگارم دریا مرکّب می‌بود پیش از آنکه کلمات پروردگارم به پایان رسد آن دریا پایان می‌یافت هر چند دریایی همچند آن را نیز به کمک می‌آوردیم» سوره کهف، آیه ۱۰۹.</ref>.
[[تفسیری]] با این عنوان در یک مجلد چاپ شده و در دسترس است<ref>این تفسیر بارها چاپ شده است. نسخه مورد استفاده ما در این نوشتار نسخه‌ای است که مدرسة الامام - المهدی {{ع}} در قم در سال ۱۴۰۹ ه‍‌. ق چاپ و منتشر کرده است. آقا بزرگ تهرانی خبر داده است که این تفسیر نخست در سال ۱۲۶۸ در تهران به چاپ رسیده و بار دوم در سال ۱۳۱۳ و بار سوم در سال ۱۳۱۵ در حاشیه تفسیر قمی چاپ آن تکرار شده است (ر. ک: آقا بزرگ تهرانی، الذریعة، ج۴، ص۲۸۵، رقم ۱۲۹۵). در سال ۱۴۲۱ ه‍‌. ق نیز با تحقیق سید علی عاشور و با عنوان تفسیر الامام ابی محمد الحسن بن علی العسکری {{ع}} در بیروت به همت دار احیاء التراث العربی تجدید چاپ شده است.</ref> و بر مقدمه‌ای در [[فضیلت]] [[قرآن]] و [[دانش]] [[قرآنی]] و [[تفسیر]] [[سوره حمد]] و ۱۴۸ [[آیه]] از [[سورۀ بقره]]<ref>آیه ۱-۱۱۴، آیۀ ۱۵۸-۱۷۹، آیۀ ۱۹۸-۲۱۰ و آیۀ ۲۸۲</ref> مشتمل است. در آغاز با سندی به صورت ذیل<ref>{{عربی|قال محمد بن علی بن محمد بن جعفر بن دقّاق حدثنی الشیخان الفقیهان ابو الحسن محمد بن احمد بن علی بن الحسن بن شاذان و ابو محمد جعفر بن احمد علی القمّی - رحمة الله علیه - قالا: حدّثنا الشیخ الفقیه ابو جعفر محمد بن علیّ بن الحسین بن موسی بن بابویه القمی - رحمة الله علیه - قال: اخبرنا ابو الحسین محمد بن القاسم المفسّر الاسترآبادی الخطیب، قال: حدّثنی ابو یعقوب یوسف بن محمد بن زیاد و ابو الحسن علی بن محمد بن سیّار}} و در بعضی نسخه‌ها قبل از ابو جعفر بن محمد بن علی بن الحسین به این صورت است: {{عربی|قال الشیخ ابو الفضل شاذان بن جبرئیل بن اسماعیل القمی - ادام الله تأییده - حدثنا السید محمد بن شراهتک (سراهنک) الحسینی الجرجانی عن السید ابی جعفر مهدی بن الحارث الحسینی المرعشی عن الشیخ الصدوق ابی عبد الله جعفر بن محمد الدوریستی عن ابیه عن الشیخ الفقیه ابی جعفر محمد بن علی}} ر. ک: العسکری، الامام الحسن بن علی {{ع}}، التفسیر المنسوب الی الامام ابی محمد الحسن بن علی العسکری {{ع}}، تحقیق و نشر مدرسة الامام المهدی، قم المقدسة، سنه ۱۴۰۹، ص۷-۹.</ref>، ضمن بیان حکایتی از دو [[شیعه]] به نام «ابو یعقوب»، [[یوسف بن محمد بن زیاد]] و «ابو الحسن»، [[علی بن محمد بن سیار]] نقل شده که «روزی [[امام حسن عسکری]] {{ع}} [[وعده]] دادند که [[تفسیری]] از [[قرآن]] را مشتمل بر بعضی از [[اخبار]] [[آل محمد]] {{عم}} برای ما بیان فرمایند. ما خوشحال شدیم و گفتیم: پس در این صورت به همۀ [[علوم]] و [[معانی قرآن]] راه می‌یابیم‌؟ فرمود: نه، آنچه می‌خواهم به شما بیاموزم، [[امام صادق]] {{ع}} نیز به یکی از اصحابش آموخت. آن شخص خوشحال شد و از امام صادق پرسید: یا ابن [[رسول الله]]، آیا همۀ [[علم قرآن]] را فراگرفته‌ام‌؟ فرمود: [[خیر]] فراوانی به‌دست آورده‌ای و [[فضیلت]] گسترده‌ای به تو داده‌اند، ولی آنچه فرا گرفته‌ای مقدار کمی از [[دانش]] قرآن است. [[خدای عزّ و جلّ]] می‌فرماید: {{متن قرآن|قُلْ لَوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِكَلِمَاتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِمَاتُ رَبِّي وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهِ مَدَدًا}}<ref>«بگو: اگر برای (نوشتن) کلمات پروردگارم دریا مرکّب می‌بود پیش از آنکه کلمات پروردگارم به پایان رسد آن دریا پایان می‌یافت هر چند دریایی همچند آن را نیز به کمک می‌آوردیم» سوره کهف، آیه ۱۰۹.</ref>.


هنگامی که موعد فرا رسید، فرمود: هرروز قسمتی از آن را برای شما تعیین می‌کنم تا بنویسید؛ پس ملازم من باشید و مرتب حاضر شوید تا [[خدای متعال]] بهرۀ شما را از [[سعادت]] بسیار سازد. اولین چیزی‌که بر ما [[املا]] کرد، احادیثی دربارۀ فضیلت قرآن و [[اهل]] آن بود. بعد از آن [[تفسیر]] را بر ما املا فرمود و در مدت اقامت ما در نزد آن [[حضرت]] که هفت سال بود، آن را نگاشتیم و هرروز به مقداری که نشاط‍ داشتیم، جزئی از آن را می‌نوشتیم»<ref>ر. ک: التفسیر المنسوب الی الامام ابی محمد الحسن بن علی العسکری {{عم}}، ص۹-۱۳.</ref>.
هنگامی که موعد فرا رسید، فرمود: هرروز قسمتی از آن را برای شما تعیین می‌کنم تا بنویسید؛ پس ملازم من باشید و مرتب حاضر شوید تا [[خدای متعال]] بهرۀ شما را از [[سعادت]] بسیار سازد. اولین چیزی‌که بر ما [[املا]] کرد، احادیثی دربارۀ فضیلت قرآن و [[اهل]] آن بود. بعد از آن [[تفسیر]] را بر ما املا فرمود و در مدت اقامت ما در نزد آن [[حضرت]] که هفت سال بود، آن را نگاشتیم و هرروز به مقداری که نشاط‍ داشتیم، جزئی از آن را می‌نوشتیم»<ref>ر. ک: التفسیر المنسوب الی الامام ابی محمد الحسن بن علی العسکری {{عم}}، ص۹-۱۳.</ref>.
۲۲۷٬۷۶۵

ویرایش