جز
جایگزینی متن - 'دست' به 'دست'
جز (جایگزینی متن - 'بنوتمیم' به 'بنیتمیم') |
جز (جایگزینی متن - 'دست' به 'دست') |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== نسب == | == نسب == | ||
طَی قبیلهای یمنیالاصل و از [[قبایل]] بزرگ [[عرب]] [[قحطانی]] است که نسب از [[طَی بن اُدَد بن یَشْجُب بن عریب بن زَید بن کَهْلان بن سَبَأ]] میبرد<ref> یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۴۷؛ ابنحزم، جمهرة انساب العرب، ج۲، ص۳۹۹؛ هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۹.</ref>. نام اصلی طی، «جلهمه» بوده و «طی» [[لقب]] او محسوب میشده است<ref>زرکلی، الاعلام، ج۳، ص۲۳۴.</ref>. این قبیله مشتمل بر صدها تیره و طایفۀ کوچک و بزرگ است<ref>عمر رضا | طَی قبیلهای یمنیالاصل و از [[قبایل]] بزرگ [[عرب]] [[قحطانی]] است که نسب از [[طَی بن اُدَد بن یَشْجُب بن عریب بن زَید بن کَهْلان بن سَبَأ]] میبرد<ref> یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۴۷؛ ابنحزم، جمهرة انساب العرب، ج۲، ص۳۹۹؛ هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ج۱، ص۱۷۹.</ref>. نام اصلی طی، «جلهمه» بوده و «طی» [[لقب]] او محسوب میشده است<ref>زرکلی، الاعلام، ج۳، ص۲۳۴.</ref>. این قبیله مشتمل بر صدها تیره و طایفۀ کوچک و بزرگ است<ref>[[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۸۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۵-۹۶.</ref> | ||
== مساکن و منازل == | == مساکن و منازل == | ||
جایگاه نخست طی، را [[سرزمین]] «جوف» گفتهاند که در آن به طور مشترک با قبایل مراد و [[قبیله همدان]] [[زندگی]] میکردند تا اینکه در پی [[مشکلات]] به وجود آمده حاصل از حوادث [[یمن]] ـ خصوصاً [[تخریب]] سد مأرب ـ، به مناطق شمال کوچ کردند. آنان در پی [[مهاجرت]] ازدیان مهاجرت خود را آغاز کرده<ref> ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۱، ص۱۶۸.</ref>، در مجاورت [[قبیله بنی اسد]] در [[سرزمین]] نجد فرود آمدند<ref> عمر رضا | جایگاه نخست طی، را [[سرزمین]] «جوف» گفتهاند که در آن به طور مشترک با قبایل مراد و [[قبیله همدان]] [[زندگی]] میکردند تا اینکه در پی [[مشکلات]] به وجود آمده حاصل از حوادث [[یمن]] ـ خصوصاً [[تخریب]] سد مأرب ـ، به مناطق شمال کوچ کردند. آنان در پی [[مهاجرت]] ازدیان مهاجرت خود را آغاز کرده<ref> ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۱، ص۱۶۸.</ref>، در مجاورت [[قبیله بنی اسد]] در [[سرزمین]] نجد فرود آمدند<ref> [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۸۹ (ذیل کلمه طی).</ref>. مدتی بعد، در حوالی [[مدینه]] که برای [[بنی اسد]] بود، [[سیطره]] یافتند<ref>از این رو طرمّاح بن عدی بن حاتم طایی در عذیبالهجانات به امام حسین {{ع}} پیشنهاد داد که در کوه أجأ [و سلمی] پناه بگیرد تا از هجوم دشمنان در امان باشد. ابن اثیر، الکامل، ج۴، ص۵۰. نیز ر. ک. طبری، تاریخ، ج۵، ص۴۰۶؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۱۷۳.</ref>. پس از آن بر بلاد بنی اسد در ماوراء [[کرخ]] از سرزمین «غفر» دست یافتند و سپس جایگزین [[بنیتمیم]] در سرزمین نجد در حد فاصل بین [[بصره]] و [[کوفه]] و یمامه شدند و بعد مساکنی از «غَطَفان» در [[نجد]] را در [[اختیار]] گرفتند<ref> [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۸۹.</ref>. بدین ترتیب آنان به تدریج بر نواحی کوهستانی و دشتی نجد در [[عربستان]]، [[عراق]] و [[شام]] دست یافتند و در آن پراکنده شدند. همچنین گروهی از آنان مدتی در جنوب [[فلسطین]] ساکن شدند اما مدتی بعد، ناچار به [[جلاء]] [[وطن]] شدند و به [[مصر]] رفتند و در کنار بنی قره از [[بنی جذام]] در «مدیریة البحریه» مأوا گزیدند<ref> [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۹۰.</ref>. | ||
پس از [[فتوحات اسلامی]] و تأسیس شهرهای [[اسلامی]]، بسیاری از آنان در [[بلاد اسلامی]] از جمله [[کوفه]] ساکن شدند. [[قبایل کوفه]] در سی سال نخست تأسیس این [[شهر]]، به هفت دسته بزرگ، تقسیم میشدند که [[قبیله طی]] به [[تنهایی]] یکی از این اسباع آن را تشکیل میدادند ضمن این که [[قبیله]] جدیله هم به عنوان یکی از شاخههای این قبیله همراه با [[کنانه]] و همپیمان آن از احابیش، یکی دیگر از تقسیمات این شهر را به خود اختصاص داده بودند<ref>ر. ک: لویی، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۲۱-۲۲.</ref>. این [[نظام]] در [[سال ۳۶ هجری]] و در پی [[واقعه جمل]]، توسط [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[تغییر]] یافت و [[قبایل]] بر اساس [[نظم]] دیگری چینش شدند. در این نظام، قبیله طی همراه با قبایل [[مذحج]] و اشعر در یک گروه قرار گرفتند<ref>ر. ک: لویی، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۵-۹۶.</ref> | پس از [[فتوحات اسلامی]] و تأسیس شهرهای [[اسلامی]]، بسیاری از آنان در [[بلاد اسلامی]] از جمله [[کوفه]] ساکن شدند. [[قبایل کوفه]] در سی سال نخست تأسیس این [[شهر]]، به هفت دسته بزرگ، تقسیم میشدند که [[قبیله طی]] به [[تنهایی]] یکی از این اسباع آن را تشکیل میدادند ضمن این که [[قبیله]] جدیله هم به عنوان یکی از شاخههای این قبیله همراه با [[کنانه]] و همپیمان آن از احابیش، یکی دیگر از تقسیمات این شهر را به خود اختصاص داده بودند<ref>ر. ک: لویی، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۲۱-۲۲.</ref>. این [[نظام]] در [[سال ۳۶ هجری]] و در پی [[واقعه جمل]]، توسط [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} [[تغییر]] یافت و [[قبایل]] بر اساس [[نظم]] دیگری چینش شدند. در این نظام، قبیله طی همراه با قبایل [[مذحج]] و اشعر در یک گروه قرار گرفتند<ref>ر. ک: لویی، خطط الکوفه و شرح خریطها، ص۳۳.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۵-۹۶.</ref> | ||
== تعاملات [[سیاسی]] ـ [[اجتماعی]] قبیله طی با دیگر قبایل در [[عصر جاهلی]] == | == تعاملات [[سیاسی]] ـ [[اجتماعی]] قبیله طی با دیگر قبایل در [[عصر جاهلی]] == | ||
[[مردم]] طَی در [[عهد]] [[جاهلی]] [[رفتاری]] [[بدوی]] و نیمه بدوی داشتند. آنان [[روابط]] تیرهای با بعضی از [[قبایل معدی]] داشتند چندان که قبیله غنی قبیله طَی را [[شکست]] داد و بسیاری از آنها را کشت و [[غنایم]] زیادی به دست آورد<ref> ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۵، ص۳۵۲.</ref>. حملهای هم از سوی قبیله [[عبس]] بر [[ضد]] طیّ صورت گرفت که منجر به شکست [[قوم]] «عبس» گردید<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۸، ص۳۹۱. عمر رضا کحاله در کتابش به حمله عبس و غنی به طی اشاره کرده که شاید حمله ای دیگر از سوی این دو قبیله، علیه قوم طی باشد که به صورت مشترک صورت گرفته است. عمر رضا | [[مردم]] طَی در [[عهد]] [[جاهلی]] [[رفتاری]] [[بدوی]] و نیمه بدوی داشتند. آنان [[روابط]] تیرهای با بعضی از [[قبایل معدی]] داشتند چندان که قبیله غنی قبیله طَی را [[شکست]] داد و بسیاری از آنها را کشت و [[غنایم]] زیادی به دست آورد<ref> ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱۵، ص۳۵۲.</ref>. حملهای هم از سوی قبیله [[عبس]] بر [[ضد]] طیّ صورت گرفت که منجر به شکست [[قوم]] «عبس» گردید<ref>ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۸، ص۳۹۱. [[عمر رضا کحاله]] در کتابش به حمله عبس و غنی به طی اشاره کرده که شاید حمله ای دیگر از سوی این دو قبیله، علیه قوم طی باشد که به صورت مشترک صورت گرفته است. [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۹۰.</ref>. | ||
[[قبیله]] طَی با [[غطفان]] همپیمان بود. آنان همچنین به جهت همجواری سرزمینی با [[بنی اسد]]، با آنها نیز همپیمان بودند. با این حال این همپیمانیها مانع از درگیری و نبردهای گاه و بیگاه آنان نمیشد به طوری که نبردهایی بین آنها به وقوع پیوست که از جمله آن میتوان به [[جنگ]] دو [[قوم]] طی و بنی اسد در الخص نزدیک [[قادسیه]] [[کوفه]] که سرانجام به [[صلح]] ختم شد<ref> عمر رضا | [[قبیله]] طَی با [[غطفان]] همپیمان بود. آنان همچنین به جهت همجواری سرزمینی با [[بنی اسد]]، با آنها نیز همپیمان بودند. با این حال این همپیمانیها مانع از درگیری و نبردهای گاه و بیگاه آنان نمیشد به طوری که نبردهایی بین آنها به وقوع پیوست که از جمله آن میتوان به [[جنگ]] دو [[قوم]] طی و بنی اسد در الخص نزدیک [[قادسیه]] [[کوفه]] که سرانجام به [[صلح]] ختم شد<ref> [[عمر رضا کحاله]]، معجم قبائل العرب، ج۲، ص۶۹۰.</ref>. قبیله طی همچنین منازعاتی طولانی با برخی [[قبایل]] مانند [[نخع]] داشتند<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۸۸-۸۹.</ref>. | ||
قبیله طی همچنین، روابط صمیمانه و دوستانهای با ساسانیان داشتند و از [[منافع]] آنان [[حمایت]] میکردند؛ به گونهای که وقتی [[نعمان بن منذر]]، [[پادشاه]] [[حیره]] و داماد قبیله طی، در جنگ با [[خسرو پرویز]] [[شکست]] خورد و به طاییان پناهنده شد، طاییان به حمایت از خسرو پرویز از پذیرش او خودداری کردند<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۶۶.</ref>. خسرو پرویز نیز پس از کشته شدن نعمان، [[ایاس بن قبیصه طایی]] را به همراه یک [[مأمور]] پارسی به نام «نخیرجان» (نخارجان) به مدت نُه سال پادشاه حیره کرد<ref> محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک (تاریخ الطبری)، ج۱، ص۶۱۴.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۵-۹۶.</ref> | قبیله طی همچنین، روابط صمیمانه و دوستانهای با ساسانیان داشتند و از [[منافع]] آنان [[حمایت]] میکردند؛ به گونهای که وقتی [[نعمان بن منذر]]، [[پادشاه]] [[حیره]] و داماد قبیله طی، در جنگ با [[خسرو پرویز]] [[شکست]] خورد و به طاییان پناهنده شد، طاییان به حمایت از خسرو پرویز از پذیرش او خودداری کردند<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۶۶.</ref>. خسرو پرویز نیز پس از کشته شدن نعمان، [[ایاس بن قبیصه طایی]] را به همراه یک [[مأمور]] پارسی به نام «نخیرجان» (نخارجان) به مدت نُه سال پادشاه حیره کرد<ref> محمد بن جریر الطبری، تاریخ الأمم و الملوک (تاریخ الطبری)، ج۱، ص۶۱۴.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۹۵-۹۶.</ref> | ||