جمع قرآن در علوم قرآنی: تفاوت میان نسخه‌ها

جمع زیادی از جمله [[ابن اشته اصفهانی]]<ref>الاتقان، ج ۱، ص۱۶۷. </ref>، [[حارث بن اسد محاسبی]]<ref> الاتقان، ج ۱، ص۱۶۷. </ref>، [[بلخی]]<ref>سعد السعود، ص۱۹۲. </ref>، [[ابن انباری]] <ref>فتح الباری، ج ۹، ص۳۸؛ الاتقان، ج ۱، ص۱۶۵. </ref>، [[سید مرتضی]] <ref>مجمع البیان، ج ۱، ص۴۲. </ref>، [[حاکم جشمی]] <ref>کاوشی در جمع قرآن، ص۱۶. </ref>، [[کرمانی]] <ref>الاتقان، ج ۱، ص۱۶۵. </ref>، [[طبرسی]] <ref>مجمع البیان، ج ۱، ص۴۲ - ۴۴. </ref>، [[ابن شهر آشوب]] <ref>متشابه القرآن، ج ۲، ص۷۷. </ref>، [[ابن حصار]]<ref>الاتقان، ج ۱، ص۱۶۴. </ref>، [[نیشابوری]] <ref>غرائب القرآن، ج ۱، ص۲۸. </ref>، [[ابوشامه مقدسی]]<ref>المرشد الوجیز، ص۶۷ - ۷۰. </ref> و جمع زیادی از معاصران <ref>نک: کاوشی در جمع قرآن، ص۱۶ - ۱۷. </ref> از جمله [[آیه الله]] [[سید ابوالقاسم خوئی]]،<ref>البیان، ص۲۴۰ - ۲۵۲. </ref> [[علامه عسکری]]،<ref>القرآن و روایات المدرستین، ج ۱، ص۲۱۳ - ۲۱۴. </ref> [[وهبه زحیلی]]، <ref>المنیر، ج ۱، ص۲۳. </ref> [[صبحی صالح]]،<ref>مباحث فی علوم القرآن، ص۷۱. </ref> [[محمد عزت دروزه]]،<ref>التفسیر الحدیث، ج ۶، ص۱۲۷. </ref> [[جعفر مرتضی عاملی]] و غیر ایشان <ref>نک: حقائق هامه، ص۶۳ - ۶۴؛ الصحیح من سیرة النبی، ج ۶، ص۳۳۹. </ref> معتقدند جمع قرآن با ترتیب کنونی در زمان رسول خدا و با اشراف آن حضرت انجام گرفته است،<ref>روح المعانی، ج ۱، ص۴۶ - ۴۷؛ متی جمع القرآن، ص۱۶. </ref> حتی برخی بر آن ادعای [[اجماع]] کرده <ref>متی جمع القرآن، ص۱۷. </ref> و مدعی‌اند [[روایات]] صحیح فراوانی دلالت دارند که [[رسول خدا]] {{صل}} و [[صحابه]]، [[قرآن]] را به ترتیب کنونی [[تلاوت]] می‌‌کردند. <ref>جمع القرآن، ص۲۸. </ref> [[قاضی]] [[ابوبکر]] این نظر را ترجیح داده <ref>نک: فتح الباری، ج ۹، ص۳۸. </ref> و [[قرطبی]] آن را درست‌تر دانسته است. <ref>تفسیر قرطبی، ج ۱، ص۴۳. </ref> به هر روی مدعیان جمع و تألیف قرآن در [[زمان رسول خدا]] {{صل}} با ترتیب کنونی به [[ادله نقلی]] و [[کلامی]] و [[عقلی]] استناد کرده‌اند که به بررسی آنها در دو گروه می‌‌پردازیم<ref>[[سید عبدالرسول حسینی‌زاده|حسینی‌زاده، سید عبدالرسول]]، [[جمع قرآن (مقاله)|مقاله «جمع قرآن»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم، ج۹.]]</ref>:

# از دیگر [[ادله]] توقیفی نبودن ترتیب [[سوره‌ها]] [[اختلاف]] مصاحف [[صحابه]] در این جهت است؛ زیرا اگر [[نظم]] سوره‌ها به [[دستور پیامبر]] {{صل}} بود قطعا صحابه با آن [[مخالفت]] نمی‌کردند؛ ولی اولاً دلیل این مدعا برخی [[اخبار]] غیر معتبر است که نمی‌توان در این امر مهم به آنها [[اعتماد]] کرد. ثانیاً در مقابل، اخباری بیانگر عدم [[اختلاف]] بین آنها هستند. ثالثاً عده ای معتقدند اختلاف یاد شده مربوط به قبل از آخرین باری است که [[جبرئیل]] قرآن را بر [[پیامبر]] {{صل}} عرضه کرد وگرنه در آخرین بار، [[جبرئیل]] قرآن را بر آن [[حضرت]] با ترتیب کنونی عرضه کرد و برخی اخبار این مطلب را [[تأیید]] می‌‌کنند. <ref>نک: تفسیر قرطبی، ج ۱، ص۴۳ - ۴۴؛ نیز نک: الانتصار، ج ۱، ص۲۷۹ - ۲۸۲. </ref> به [[باور]] [[ابن شهر آشوب]] پیامبر {{صل}} در هر سال قرآن را یک بار و در سال [[رحلت]] آن را دو بار به ترتیب کنونی بر جبرئیل خواند. <ref>متشابه القرآن، ج ۲، ص۷۷. </ref> مشابه این معنا را [[بخاری]] نیز نقل کرده است؛<ref>صحیح البخاری، ج ۶، ص۱۰۲ - ۱۰۳. </ref> افزون بر اینکه احدی، نه قائلان به توقیفی بودن ترتیب سور و نه غیر ایشان هرگز مراعات این ترتیب در [[کتابت قرآن]] را لازم نمی‌دانند،<ref>الانتصار، ج ۱، ص۲۸۰. </ref> لذا ضرورتی بر مراعات آن توسط نگارندگان مصاحف نبوده است.