فعل الهی: تفاوت میان نسخه‌ها

| موضوع مرتبط =  

| عنوان مدخل  =  

| پرسش مرتبط  =

}}

==مقدمه==

بر اساس [[جهان‌بینی توحیدی]]، همه موجودات و پدیده‌های هستی، به صورت بی‌واسطه یا باواسطه، [[افعال خداوند]] هستند. [[متکلمان اسلامی]] پس از مباحث مربوط به ذات و [[صفات خداوند]]، به بحث درباره افعال الهی پرداخته‌اند، آنان در این باره مسائل مهم و گسترده‌ای را بررسی کرده‌اند که در [[حقیقت]] به [[عدالت]] و [[حکمت خداوند]] باز می‌گردد، [[حسن و قبح عقلی]]، [[قضا و قدر الهی]]، [[هدایت]] و [[ضلالت]]، [[غایت]] و غرض در افعال الهی و... از مهم‌ترین مسائلی است که در مبحث مربوط به افعال خداوند مطرح شده است<ref>دانشنامه کلام اسلامی.</ref>.<ref>[[مهدی رودبندی زاده|رودبندی زاده، مهدی]]، [[خداشناسی توحیدی - رودبندی (مقاله)|مقاله «خداشناسی توحیدی»]]، [[منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیت‌الله العظمی خامنه‌ای ج۱]] ص ۱۲۸.</ref>

===[[هدایت]] و [[اضلال]]===

یکی از [[افعال]] [[خداوند متعال]] که در [[متون دینی]] نیز به آن اشاره شده است، هدایت و اضلال است، یعنی [[خداوند]] گروهی را هدایت و گروهی را [[گمراه]] می‌کند. {{متن حدیث|يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَ يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ}}. باید توجه داشت که خداوند یک [[هدایت عام]] دارد و یک [[هدایت خاص]]. هدایت عام خداوند، [[هدایتی]] است که شامل همه [[انسان‌ها]] می‌گردد و خداوند از طریق [[عقل]]، [[وحی]] و [[فطرت]] همه انسان‌ها را به [[راه راست]] هدایت نموده است. هدایت خاص خداوند، آن هدایت ویژه‌ای است که خداوند برای بندگانی در نظر می‌گیرد که [[شکر]] هدایت‌های عام را به جا آورده و در مسیر آن [[هدایت‌ها]] قرار می‌گیرند. [[اضلال]] [[خداوند]] نیز به این معناست که خداوند کسانی را که نسبت به هدایت‌های عام [[کفران]] می‌ورزند و در مسیر [[گمراهی]] قرار می‌گیرند، از هدایت‌های خاص خود [[محروم]] می‌نماید و آنها را در گمراهی خود باقی می‌گذارد<ref>جعفر سبحانی، الهیات علی هدی الکتاب و السنه و العقل، ج۲، ص۳۸۸-۳۹۵؛ عبدالله جوادی آملی، توحید در قرآن، ص۴۶۶ - ۴۷۰.</ref>.

===[[قضا و قدر]] و [[اختیار انسان]]===

[[مقام معظم رهبری]]، [[قضا و قدر]] را امر درست و [[حق]] و سازگار با [[اختیار]] و [[انتخاب]] [[انسان]] و مکمل یکدیگر می‌داند. ایشان در تبیین این مسأله می‌فرمایند: «قدر یا تقدیر به معنای اندازه‌گیری و تعیین اندازه و مشخص کردن [[قوانین]] عالم و فهمیدن علت‌ها و معلول‌ها و رابطه بین آنها و [[قضا]] به معنای [[حکم]] و حتم است. در معنای قضا حتمیت و قطعیت وجود دارد. [[خداوند متعال]] علل و اسبابی را به وجود آورده است و بر این علل و اسباب، معلولات و مسبباتی را مترتب نموده است. انسان هر سبب و علتی را انتخاب کند، متناسب با آن سبب و علت، مسبب و معلولی برای او مقدر می‌شود. چیزی که می‌تواند هر تقدیری را به قضا تبدیل کند، [[اراده انسان]] است. تقدیر، ترسیم شده است؛ اما این تقدیر درباره انسان حتمیت ندارد؛ این انسان است که با [[اراده]] و انتخاب و [[اقدام]] خود به آن تقدیر حتمیت می‌بخشد»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار جوانان، اساتید، معلمان و دانشجویان دانشگاه‌های استان همدان در سال ۱۳۸۳.</ref>.

البته در اینجا نقش عوامل [[معنوی]] را نیز نباید فراموش کرد و [[هدایت]] و کمک [[الهی]] را حتماً باید در نظر داشت، «اگر انسان از [[خدا]] بخواهد که به او نیرو دهد و او را [[دستگیری]] و هدایت کند، [[خداوند]] به او نیرو می‌دهد و از او دستگیری می‌نماید و او را هدایت می‌کند و اگر کسی این امور را از خداوند نخواهد، از این امور [[محروم]] می‌ماند»<ref>حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات در دیدار جوانان، اساتید، معلمان و دانشجویان دانشگاه‌های استان همدان در سال ۱۳۸۳.</ref>.

== منابع ==

== پانویس ==

{{پانویس}}