پرش به محتوا

چه آثاری درباره واقعه غدیر نوشته شده است؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جز (جایگزینی متن - 'ابن شهر آشوب' به 'ابن‌شهرآشوب')
 
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات پرسش
{{جعبه اطلاعات پرسش
| موضوع اصلی = [[امامت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ امامت]]
| موضوع اصلی = [[امامت (پرسش)|بانک جامع پرسش و پاسخ امامت]]
| موضوع فرعی = چه آثاری درباره [[واقعه غدیر]] نوشته شده است؟
| تصویر = 110050.jpg
| تصویر = 110050.jpg
| اندازه تصویر = 200px
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از امامت (نمایه)|کلیاتی از امامت]]
| نمایه وابسته = [[کلیاتی از امامت (نمایه)|کلیاتی از امامت]]
| مدخل اصلی = [[امامت]]
| مدخل اصلی = [[امامت]]
خط ۱۵: خط ۱۳:
حجت الاسلام و المسلمین '''[[علی ربانی گلپایگانی]]''' در کتاب ''«[[براهین و نصوص امامت (کتاب)|براهین و نصوص امامت]]»'' در این‌باره گفته‌ است:
حجت الاسلام و المسلمین '''[[علی ربانی گلپایگانی]]''' در کتاب ''«[[براهین و نصوص امامت (کتاب)|براهین و نصوص امامت]]»'' در این‌باره گفته‌ است:


«بر اساس تحقیقی که برخی از محققان در این باره انجام داده‌اند، آثاری که درباره [[غدیر]] نوشته شده از [[قرن دوم هجری]] آغاز و تا قرن حاضر ادامه یافته است. از میان کتاب‌های غدیری، ۸۳ کتاب [[عربی]]، ۶۱ کتاب [[فارسی]] و ۲۱ کتاب اردو وجود دارد. از میان نویسندگان این کتاب‌ها ۱۲۹ نفر [[شیعه]] [[اثنی‌عشری]]، و [[دوازده نفر]] [[اهل‌سنت]]، پنج نفر شیعه [[اسماعیلی]]، دو نفر شیعه [[زیدی]] و یک نفر [[مسیحی]] است<ref>دانشنامه امام علی{{ع}}، ج۱۲، ص۴۲۱-۴۲۲.</ref>.
«بر اساس تحقیقی که برخی از محققان در این باره انجام داده‌اند، آثاری که درباره [[غدیر]] نوشته شده از [[قرن دوم هجری]] آغاز و تا قرن حاضر ادامه یافته است. از میان کتاب‌های غدیری، ۸۳ کتاب [[عربی]]، ۶۱ کتاب [[فارسی]] و ۲۱ کتاب اردو وجود دارد. از میان نویسندگان این کتاب‌ها ۱۲۹ نفر [[شیعه]] [[اثنی‌عشری]]، و [[دوازده نفر]] [[اهل‌سنت]]، پنج نفر شیعه [[اسماعیلی]]، دو نفر شیعه [[زیدی]] و یک نفر [[مسیحی]] است<ref>دانشنامه امام علی {{ع}}، ج۱۲، ص۴۲۱-۴۲۲.</ref>.


در اینجا به معرفی تعدادی از کتاب‌هایی می‌پردازیم که درباره حدیث غدیر نگارش یافته است<ref>ر.ک: الغدیر، ج۱، ص۳۱۳-۳۲۵؛ دانشنامه امام علی{{ع}}، ج۱۲، ص۳۸۰-۳۹۶ و ص۴۲۰-۴۲۴.</ref>:
در اینجا به معرفی تعدادی از کتاب‌هایی می‌پردازیم که درباره حدیث غدیر نگارش یافته است<ref>ر.ک: الغدیر، ج۱، ص۳۱۳-۳۲۵؛ دانشنامه امام علی {{ع}}، ج۱۲، ص۳۸۰-۳۹۶ و ص۴۲۰-۴۲۴.</ref>:
# [[الولایة فی طرق حدیث الغدیر (کتاب)|الولایة فی طرق حدیث الغدیر]]، تألیف [[ابو جعفر محمد بن جریر طبری]] (متوفای ۳۱۰ق). وی در این کتاب، حدیث غدیر را از بیش از هفتاد طریق [[روایت]] کرده است. [[انگیزه]] او از تألیف این کتاب، آن بوده که پاسخ ابن ابی‌داود را بدهد، زیرا وی گفته است که [[علی]]{{ع}} در [[حجه الوداع]] در [[یمن]] بود، پس حدیث غدیر اساسی ندارد<ref>تذکرة الحفاظ، ج۲، ص۷۱۳، رقم ۷۲۸.</ref>. [[ذهبی]] در تذکرة الحفاظ، یاقوت [[حموی]] در [[معجم الادباء (کتاب)|معجم الادباء]](ج ۱۸، ص۸۰)، ابن‌کثیر در [[البدایه و النهایه (کتاب)|البدایه و النهایه]] (ج ۱۱، ص۱۶۷، حوادث [[سال ۳۱۰ق]])، ابن‌حجر در [[تهذیب التهذیب (کتاب)|تهذیب التهذیب]](ج ۷، ص۲۹۷)، [[شیخ طوسی]] در [[الفهرست (کتاب)|الفهرست]](ص ۵۰، رقم ۶۴۰)، [[سید بن طاووس]] در [[الاقبال (کتاب)|الاقبال]] (ص ۴۵۳) از کتاب [[طبری]] درباره طرق حدیث غدیر نام برده‌اند.
# [[الولایة فی طرق حدیث الغدیر (کتاب)|الولایة فی طرق حدیث الغدیر]]، تألیف [[ابو جعفر محمد بن جریر طبری]] (متوفای ۳۱۰ق). وی در این کتاب، حدیث غدیر را از بیش از هفتاد طریق [[روایت]] کرده است. [[انگیزه]] او از تألیف این کتاب، آن بوده که پاسخ ابن ابی‌داود را بدهد، زیرا وی گفته است که [[علی]] {{ع}} در [[حجه الوداع]] در [[یمن]] بود، پس حدیث غدیر اساسی ندارد<ref>تذکرة الحفاظ، ج۲، ص۷۱۳، رقم ۷۲۸.</ref>. [[ذهبی]] در تذکرة الحفاظ، یاقوت [[حموی]] در [[معجم الادباء (کتاب)|معجم الادباء]](ج ۱۸، ص۸۰)، ابن‌کثیر در [[البدایه و النهایه (کتاب)|البدایه و النهایه]] (ج ۱۱، ص۱۶۷، حوادث [[سال ۳۱۰ق]])، ابن‌حجر در [[تهذیب التهذیب (کتاب)|تهذیب التهذیب]](ج ۷، ص۲۹۷)، [[شیخ طوسی]] در [[الفهرست (کتاب)|الفهرست]](ص ۵۰، رقم ۶۴۰)، [[سید بن طاووس]] در [[الاقبال (کتاب)|الاقبال]] (ص ۴۵۳) از کتاب [[طبری]] درباره طرق حدیث غدیر نام برده‌اند.
# [[الولایه (کتاب)|الولایه]]، تألیف [[حافظ ابوالعباس احمد بن محمد بن سعید همدانی]] معروف به “ابن‌عقده” (متوفای ۳۳۲ق). وی حدیث غدیر را از یکصد و پنج طریق روایت کرده است. ابن‌حجر در تهذیب التهذیب(ج ۷، ص۲۹۷) پس از ذکر حدیث غدیر گفته است: “[[ابوالعباس بن عقده]]، این [[حدیث]] را صحیح دانسته و به گردآوری طرق [[نقل]] آن [[اقدام]] کرده و آن را از هفتاد [[صحابی]] یا بیشتر [[روایت]] کرده است”. وی در [[فتح الباری]] (ج ۷، ص۷۴) نیز گفته است: حدیث {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ‌}} را [[ترمذی]] و [[نسایی]] روایت کرده‌اند، و آن طرق بسیاری دارد که ابن‌عقده در کتاب خاصی گرد آورده و بسیاری از سندهای آنها صحیح یا [[حسن]] است. [[شمس‌الدین مناوی شافعی]] در [[فیض الغدیر (کتاب)|فیض الغدیر]] (ج ۶، ص۲۱۸) [[حدیث غدیر]] را نقل کرده و سخنان ابن‌حجر را در [[فتح الباری (کتاب)|فتح الباری]] درباره آن بازگو کرده است. [[حافظ گنجی شافعی]] نیز در [[کفایه الطالب (کتاب)|کفایه الطالب]] (ص ۶۱، باب ۱) و [[نجاشی]] در کتاب [[رجال (کتاب)|رجال]] خود (ص ۹۴، رقم ۲۳۲) کتاب ابن‌عقده را نام برده‌اند. [[سید بن طاووس]] در الاقبال (ص ۴۵۳) گفته است: “کتاب [[ابوالعباس]] درباره طرق حدیث غدیر نزد من موجود است، و او حدیث غدیر را از یکصد و پنج طریق روایت کرده است”<ref>یادآور می‌شویم روایات این کتاب را عبدالرزاق محمد حسین حرزالدین، جمع‌آوری کرده، و بر اساس نام صحابه، تنظیم، و از طرف انتشارات دلیل ما، چاپ و منتشر شده است.</ref>.
# [[الولایه (کتاب)|الولایه]]، تألیف [[حافظ ابوالعباس احمد بن محمد بن سعید همدانی]] معروف به “ابن‌عقده” (متوفای ۳۳۲ق). وی حدیث غدیر را از یکصد و پنج طریق روایت کرده است. ابن‌حجر در تهذیب التهذیب(ج ۷، ص۲۹۷) پس از ذکر حدیث غدیر گفته است: “[[ابوالعباس بن عقده]]، این [[حدیث]] را صحیح دانسته و به گردآوری طرق [[نقل]] آن [[اقدام]] کرده و آن را از هفتاد [[صحابی]] یا بیشتر [[روایت]] کرده است”. وی در [[فتح الباری]] (ج ۷، ص۷۴) نیز گفته است: حدیث {{متن حدیث|مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ‌}} را [[ترمذی]] و [[نسایی]] روایت کرده‌اند، و آن طرق بسیاری دارد که ابن‌عقده در کتاب خاصی گرد آورده و بسیاری از سندهای آنها صحیح یا [[حسن]] است. [[شمس‌الدین مناوی شافعی]] در [[فیض الغدیر (کتاب)|فیض الغدیر]] (ج ۶، ص۲۱۸) [[حدیث غدیر]] را نقل کرده و سخنان ابن‌حجر را در [[فتح الباری (کتاب)|فتح الباری]] درباره آن بازگو کرده است. [[حافظ گنجی شافعی]] نیز در [[کفایه الطالب (کتاب)|کفایه الطالب]] (ص ۶۱، باب ۱) و [[نجاشی]] در کتاب [[رجال (کتاب)|رجال]] خود (ص ۹۴، رقم ۲۳۲) کتاب ابن‌عقده را نام برده‌اند. [[سید بن طاووس]] در الاقبال (ص ۴۵۳) گفته است: “کتاب [[ابوالعباس]] درباره طرق حدیث غدیر نزد من موجود است، و او حدیث غدیر را از یکصد و پنج طریق روایت کرده است”<ref>یادآور می‌شویم روایات این کتاب را عبدالرزاق محمد حسین حرزالدین، جمع‌آوری کرده، و بر اساس نام صحابه، تنظیم، و از طرف انتشارات دلیل ما، چاپ و منتشر شده است.</ref>.
# [[من روی حدیث غدیر خم (کتاب)|من روی حدیث غدیر خم]]، تألیف [[ابوبکر محمد بن عمر تمیمی]]، معروف به جعابی (متوفای ۳۵۵ق). نجاشی در رجال خود (ص ۳۹۴، رقم ۱۰۵۵) از آن نام برده است. سروی در [[مناقب آل ابی‌طالب (کتاب)|مناقب آل ابی‌طالب]] (ج ۳، ص۳۴) گفته است: “ابوبکر جعابی حدیث غدیر را از یکصد و بیست طریق روایت کرده است”.
# [[من روی حدیث غدیر خم (کتاب)|من روی حدیث غدیر خم]]، تألیف [[ابوبکر محمد بن عمر تمیمی]]، معروف به جعابی (متوفای ۳۵۵ق). نجاشی در رجال خود (ص ۳۹۴، رقم ۱۰۵۵) از آن نام برده است. سروی در [[مناقب آل ابی‌طالب (کتاب)|مناقب آل ابی‌طالب]] (ج ۳، ص۳۴) گفته است: “ابوبکر جعابی حدیث غدیر را از یکصد و بیست طریق روایت کرده است”.
خط ۲۶: خط ۲۴:
# [[بیان حدیث الغدیر (کتاب)|بیان حدیث الغدیر]]، [[نگارش]] شیخ [[محسن نیشابوری]]. شیخ منتجب‌الدین در [[الفهرست (کتاب)|الفهرست]](ص ۱۵۶، رقم ۳۶۰) آن را معرفی کرده است.
# [[بیان حدیث الغدیر (کتاب)|بیان حدیث الغدیر]]، [[نگارش]] شیخ [[محسن نیشابوری]]. شیخ منتجب‌الدین در [[الفهرست (کتاب)|الفهرست]](ص ۱۵۶، رقم ۳۶۰) آن را معرفی کرده است.
# [[الدرایه فی حدیث الولایه (کتاب)|الدرایه فی حدیث الولایه]]، تألیف [[ابوسعید مسعود بن ناصر سجستانی]] (متوفای ۴۷۷ق). مؤلف در ۱۷ جزء، طرق [[حدیث غدیر]] را در آن گزارش کرده و آن را از یکصد و بیست [[صحابی]] [[روایت]] کرده است. [[ابن‌شهرآشوب]] در المناقب (ج ۱، ص۵۲۹) و [[سید بن طاووس]] در الاقبال (ص ۴۵۷) آن را نام برده‌اند. ابن‌حاتم شامی در الدر النظیم ج۱، ص۱۰۵، باب ۲) از آن روایت کرده و [[عمادالدین طبری]] در بشارة المصطفی (ص ۲۱۱) از آن [[نقل]] کرده است.
# [[الدرایه فی حدیث الولایه (کتاب)|الدرایه فی حدیث الولایه]]، تألیف [[ابوسعید مسعود بن ناصر سجستانی]] (متوفای ۴۷۷ق). مؤلف در ۱۷ جزء، طرق [[حدیث غدیر]] را در آن گزارش کرده و آن را از یکصد و بیست [[صحابی]] [[روایت]] کرده است. [[ابن‌شهرآشوب]] در المناقب (ج ۱، ص۵۲۹) و [[سید بن طاووس]] در الاقبال (ص ۴۵۷) آن را نام برده‌اند. ابن‌حاتم شامی در الدر النظیم ج۱، ص۱۰۵، باب ۲) از آن روایت کرده و [[عمادالدین طبری]] در بشارة المصطفی (ص ۲۱۱) از آن [[نقل]] کرده است.
# [[عده البصیر فی حجج یوم الغدیر (کتاب)|عده البصیر فی حجج یوم الغدیر]]، تألیف [[ابوالفتح کراجکی]] (متوفای ۴۴۹ق). [[علامه]] نوری در [[مستدرک الوسائل (کتاب)|مستدرک الوسائل]] (ج ۳ ۳، ص۴۹۸) گفته است: “این [[کتاب]] [[ارزشمند]] در [[اثبات]] [[امامت امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[روز غدیر]] و در ۲۰۰ ورقه نگارش یافته است”. کراجکی، آن را برای عالم جلیل‌القدر ابی‌الکتائب [[عمار]] نوشته است. کراجکی رساله‌ای نیز با عنوان “دلیل النص بخبر الغدیر” دارد که متن آن را در [[کنز الفوائد]](ج ۲، ص۸۴ - ۹۸) آورده است.
# [[عده البصیر فی حجج یوم الغدیر (کتاب)|عده البصیر فی حجج یوم الغدیر]]، تألیف [[ابوالفتح کراجکی]] (متوفای ۴۴۹ق). [[علامه]] نوری در [[مستدرک الوسائل (کتاب)|مستدرک الوسائل]] (ج ۳ ۳، ص۴۹۸) گفته است: “این [[کتاب]] [[ارزشمند]] در [[اثبات]] [[امامت امیرالمؤمنین]] {{ع}} در [[روز غدیر]] و در ۲۰۰ ورقه نگارش یافته است”. کراجکی، آن را برای عالم جلیل‌القدر ابی‌الکتائب [[عمار]] نوشته است. کراجکی رساله‌ای نیز با عنوان “دلیل النص بخبر الغدیر” دارد که متن آن را در [[کنز الفوائد]](ج ۲، ص۸۴ - ۹۸) آورده است.
# [[حدیث الغدیر (کتاب)|حدیث الغدیر]]، نوشته شیخ [[منصور آبی رازی]] (از [[دانشمندان]] [[قرن پنجم]])، نویسنده کتاب ادبی و مهم [[نثر]] الدرر. وی [[راویان حدیث غدیر]] را بر اساس حروف الفبا نقل کرده است. ابن‌شهرآشوب در کتاب المناقب (ج ۳، ص۲۵) و معالم العلماء (ص ۶۷، شماره ۴۵۷) کتاب وی را نام برده است.
# [[حدیث الغدیر (کتاب)|حدیث الغدیر]]، نوشته شیخ [[منصور آبی رازی]] (از [[دانشمندان]] [[قرن پنجم]])، نویسنده کتاب ادبی و مهم [[نثر]] الدرر. وی [[راویان حدیث غدیر]] را بر اساس حروف الفبا نقل کرده است. ابن‌شهرآشوب در کتاب المناقب (ج ۳، ص۲۵) و معالم العلماء (ص ۶۷، شماره ۴۵۷) کتاب وی را نام برده است.
# [[دعاء الهداه الی اداء حق الموالاه (کتاب)|دعاء الهداه الی اداء حق الموالاه]]، تألیف [[ابوالقاسم عبیدالله بن حسکانی حنفی]] نویسنده کتاب مهم شواهد التنزیل. وی در [[مستدرک الوسائل (کتاب)|مستدرک الوسائل] (ج ۱، ص۹۰ حدیث ۲۴۶) گفته است: “من طرق حدیث غدیر را در کتاب دعاء الهداه - که در بیست جزء است – جمع‌آوری کرده‌ام”.
# [[دعاء الهداه الی اداء حق الموالاه (کتاب)|دعاء الهداه الی اداء حق الموالاه]]، تألیف [[ابوالقاسم عبیدالله بن حسکانی حنفی]] نویسنده کتاب مهم شواهد التنزیل. وی در [[مستدرک الوسائل (کتاب)|مستدرک الوسائل] (ج ۱، ص۹۰ حدیث ۲۴۶) گفته است: “من طرق حدیث غدیر را در کتاب دعاء الهداه - که در بیست جزء است – جمع‌آوری کرده‌ام”.
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش