پرش به محتوا

واقعه رده: تفاوت میان نسخه‌ها

۲ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۷ نوامبر ۲۰۲۲
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۴: خط ۱۴:
عمده گزارش‌های [[جنگ‌های رده]] در کتاب "[[تاریخ الرسل و الملوک (کتاب)|تاریخ الرسل و الملوک]]" [[طبری]] گرد آمده است. نخستین [[جنگ]] دوران [[ارتداد]]، [[جنگ]] [[اسود عنسی]] بود که در [[یمن]] اتفاق افتاد. پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} و راهی شدن [[لشکر اسامه]]، برخی قبایل از [[دین]] برگشتند و به گرد طُلَیحه و [[مسیلمه]] (دو [[مدعی پیامبری]]) [[جمع]] شدند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج ۳، ص۲۴۲.</ref>. تفکیک وقایع رده با رویداد [[سقیفه]] و [[اختلاف]] [[قریش]] با انصار نیز در این باب، بایستی در نظر گرفته شود؛ مسئله‌ای که در برخی از روایت‌ها حول [[حمایت]] از جانشینی [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} و [[بنی‌هاشم]] و طرد آنها از سوی بقیۀ قریش از طرف بعضی قبایل رده مطرح شده است<ref>برای آگاهی بیشتر، نک: جابری، عقل سیاسی در اسلام، ص۲۱۴- ۲۶۹.</ref>. ترکیب [[فرماندهان]] سپاهیانِ [[سرکوب]] شورش‌ها بدون حضور صحابۀ [[انصاری]] و حضور حداکثری [[سران قریش]]، این برداشت را ایجاد می‌کرد که [[حکومت مدینه]] نماد ارادۀ [[قریش]] برای بسط غلبه‌اش بر [[اعراب]] است<ref> واقدی، کتاب الرِّدَّة، ص۱۰۷- ۱۰۹.</ref>.
عمده گزارش‌های [[جنگ‌های رده]] در کتاب "[[تاریخ الرسل و الملوک (کتاب)|تاریخ الرسل و الملوک]]" [[طبری]] گرد آمده است. نخستین [[جنگ]] دوران [[ارتداد]]، [[جنگ]] [[اسود عنسی]] بود که در [[یمن]] اتفاق افتاد. پس از [[رحلت پیامبر]]{{صل}} و راهی شدن [[لشکر اسامه]]، برخی قبایل از [[دین]] برگشتند و به گرد طُلَیحه و [[مسیلمه]] (دو [[مدعی پیامبری]]) [[جمع]] شدند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ج ۳، ص۲۴۲.</ref>. تفکیک وقایع رده با رویداد [[سقیفه]] و [[اختلاف]] [[قریش]] با انصار نیز در این باب، بایستی در نظر گرفته شود؛ مسئله‌ای که در برخی از روایت‌ها حول [[حمایت]] از جانشینی [[علی بن ابی‌طالب]]{{ع}} و [[بنی‌هاشم]] و طرد آنها از سوی بقیۀ قریش از طرف بعضی قبایل رده مطرح شده است<ref>برای آگاهی بیشتر، نک: جابری، عقل سیاسی در اسلام، ص۲۱۴- ۲۶۹.</ref>. ترکیب [[فرماندهان]] سپاهیانِ [[سرکوب]] شورش‌ها بدون حضور صحابۀ [[انصاری]] و حضور حداکثری [[سران قریش]]، این برداشت را ایجاد می‌کرد که [[حکومت مدینه]] نماد ارادۀ [[قریش]] برای بسط غلبه‌اش بر [[اعراب]] است<ref> واقدی، کتاب الرِّدَّة، ص۱۰۷- ۱۰۹.</ref>.
== جنگ‌های رده و نخستین رویارویی با [[شورشیان]] ==
== جنگ‌های رده و نخستین رویارویی با [[شورشیان]] ==
به دنبال [[رحلت پیامبر اکرم]]{{صل}} و به فاصله سه تا ده [[روز]] پس از رسیدن [[ابوبکر]] به [[خلافت]]، حکومت مدینه با واقعه‌ای موسوم به رده مواجه شد<ref> واقدی، کتاب الرِّدَّة، ص۴۸.</ref>. در این واقعه بسیاری از قبایل عرب شبه جزیره به دلایلی از [[اطاعت]] [[خلیفه]] سر باز زدند. [[قبایل]] اطراف مدینه با اعزام نمایندگانی نزد ابوبکر، از او درخواست معاف شدن از [[پرداخت زکات]] نمودند<ref>واقدی، کتاب الردّه، ص۲۸-۲۹.</ref>، اما خلیفه در همان برخورد نخست، به شورشیان [[اعلان]] [[جنگ]] نمود، با اینکه بیش‌تر [[صحابه پیامبر]]{{صل}} با نظر او مخالف بودند. آنان [[عمر]] را که از [[مشاوران]] نزدیک خلیفه بود واسطه قرار دادند تا با او صبحت کند و قبایلی را که به اعتراف خود [[نماز]] می‌‌گزاردند و فقط خواهان عدم پرداخت زکات بودند معاف دارد؛ چرا که آنها قریب العهد به [[اسلام]] بودند و هنوز با [[فرهنگ اسلامی]] خو نگرفته بودند<ref>ابن قتیبه، الامامة و السیاسة، ج ۱، ص۳۴.</ref>. پس از [[مخالفت]] خلیفه با درخواست معاف شدن قبایل از پرداخت زکات، [[نمایندگان]] آنان بازگشتند و با این بیان که مردم [[مدینه]] اندک‌اند، آنها را جهت [[حمله]] به آن [[شهر]] [[تشویق]] کردند<ref>خورشید احمد فارق، تاریخ الردّه، ص۵؛ ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج ۶، ص۳۱۱.</ref>. [[مهاجران]] و [[انصار]] هم با پذیرش خواسته آنها، از [[ابوبکر]] خواستند تا هنگام بازگشت [[سپاه اسامه]]، آنها را با دادن مبلغی، به این کار [[راضی]] کند. اما ابوبکر گفت: ما در [[اسلام]]، به احدی [[رشوه]] نمی‌دهیم و با آنان خواهیم جنگید<ref>واقدی، کتاب الردّه، ص۲۸-۲۹؛ ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج ۶، ص۳۱۱.</ref>.<ref>[[علی غلامی دهقی|غلامی دهقی، علی]]، [[جنگ‌های ارتداد و بحران جانشینی پس از پیامبر اکرم  (مقاله)|جنگ‌های ارتداد و بحران جانشینی پس از پیامبر اکرم]]، ص۳۴.</ref>.
به دنبال [[رحلت پیامبر اکرم]]{{صل}} و به فاصله سه تا ده [[روز]] پس از رسیدن [[ابوبکر]] به [[خلافت]]، حکومت مدینه با واقعه‌ای موسوم به رده مواجه شد<ref> واقدی، کتاب الرِّدَّة، ص۴۸.</ref>. در این واقعه بسیاری از قبایل عرب شبه جزیره به دلایلی از [[اطاعت]] [[خلیفه]] سر باز زدند. [[قبایل]] اطراف مدینه با اعزام نمایندگانی نزد ابوبکر، از او درخواست معاف شدن از [[پرداخت زکات]] نمودند<ref>واقدی، کتاب الردّه، ص۲۸-۲۹.</ref>، اما خلیفه در همان برخورد نخست، به شورشیان [[اعلان]] [[جنگ]] نمود، با اینکه بیش‌تر [[صحابه پیامبر]]{{صل}} با نظر او مخالف بودند. آنان [[عمر]] را که از [[مشاوران]] نزدیک خلیفه بود واسطه قرار دادند تا با او صبحت کند و قبایلی را که به اعتراف خود [[نماز]] می‌‌گزاردند و فقط خواهان عدم پرداخت زکات بودند معاف دارد؛ چرا که آنها قریب العهد به [[اسلام]] بودند و هنوز با [[فرهنگ اسلامی]] خو نگرفته بودند<ref>ابن قتیبه، الامامة و السیاسة، ج ۱، ص۳۴.</ref>. پس از [[مخالفت]] خلیفه با درخواست معاف شدن قبایل از پرداخت زکات، [[نمایندگان]] آنان بازگشتند و با این بیان که مردم [[مدینه]] اندک‌اند، آنها را جهت [[حمله]] به آن [[شهر]] [[تشویق]] کردند<ref>خورشید احمد فارق، تاریخ الردّه، ص۵؛ ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج ۶، ص۳۱۱.</ref>. [[مهاجران]] و [[انصار]] هم با پذیرش خواسته آنها، از [[ابوبکر]] خواستند تا هنگام بازگشت [[سپاه اسامه]]، آنها را با دادن مبلغی، به این کار [[راضی]] کند. اما ابوبکر گفت: ما در [[اسلام]]، به احدی [[رشوه]] نمی‌دهیم و با آنان خواهیم جنگید<ref>واقدی، کتاب الردّه، ص۲۸-۲۹؛ ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج ۶، ص۳۱۱.</ref>.<ref>[[علی غلامی دهقی|غلامی دهقی، علی]]، [[جنگ‌های ارتداد و بحران جانشینی پس از پیامبر اکرم  (مقاله)|جنگ‌های ارتداد و بحران جانشینی پس از پیامبر اکرم]]، ص۳۴.</ref>


ابوبکر دستور آمادگی [[مسلمانان]] مدینه برای [[جنگ]] با [[شورشیان]] را صادر نمود و تنی چند از مهاجران [[قریش]] از جمله علی{{ع}}<ref> ابن کثیر، البدایة و النهایة، ج ۲، ص۳۱۱.</ref> را به [[نگهبانی]] در اطراف مدینه گماشت. [[مخالفان]] پس از سه [[روز]] به مدینه حمله کردند، ولی با [[استقامت]] مردم مدینه مواجه شدند و با [[شکست]] مجبور به فرار گردیدند<ref>واقدی، کتاب الردّه، ص۲۸-۲۹؛ ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج ۶، ص۳۱۱.</ref>. با بازگشت سپاه اسامه، ابوبکر او را در [[شهر]] نهاد و خود با اینکه [[صحابه]] با رفتنش مخالف بودند، به طرف "ذی القصه حرکت کرد . شورشیان [[شکست]] خوردند و این نخستین فتح [[مسلمانان]] در [[جنگ‌های ردّه]] بود که به «یوم ذی القصه» معروف است<ref>محمد ابوالفضل ابراهیم، ایّام العرب فی الاسلام، ص۱۴۱.</ref>.<ref>[[علی غلامی دهقی|غلامی دهقی، علی]]، [[جنگ‌های ارتداد و بحران جانشینی پس از پیامبر اکرم  (مقاله)|جنگ‌های ارتداد و بحران جانشینی پس از پیامبر اکرم]]، ص۳۴.</ref>
ابوبکر دستور آمادگی [[مسلمانان]] مدینه برای [[جنگ]] با [[شورشیان]] را صادر نمود و تنی چند از مهاجران [[قریش]] از جمله علی{{ع}}<ref> ابن کثیر، البدایة و النهایة، ج ۲، ص۳۱۱.</ref> را به [[نگهبانی]] در اطراف مدینه گماشت. [[مخالفان]] پس از سه [[روز]] به مدینه حمله کردند، ولی با [[استقامت]] مردم مدینه مواجه شدند و با [[شکست]] مجبور به فرار گردیدند<ref>واقدی، کتاب الردّه، ص۲۸-۲۹؛ ابن کثیر، البدایة و النهایه، ج ۶، ص۳۱۱.</ref>. با بازگشت سپاه اسامه، ابوبکر او را در [[شهر]] نهاد و خود با اینکه [[صحابه]] با رفتنش مخالف بودند، به طرف "ذی القصه حرکت کرد . شورشیان [[شکست]] خوردند و این نخستین فتح [[مسلمانان]] در [[جنگ‌های ردّه]] بود که به «یوم ذی القصه» معروف است<ref>محمد ابوالفضل ابراهیم، ایّام العرب فی الاسلام، ص۱۴۱.</ref>.<ref>[[علی غلامی دهقی|غلامی دهقی، علی]]، [[جنگ‌های ارتداد و بحران جانشینی پس از پیامبر اکرم  (مقاله)|جنگ‌های ارتداد و بحران جانشینی پس از پیامبر اکرم]]، ص۳۴.</ref>
۱۲۹٬۵۶۶

ویرایش