ابوتمیمه: تفاوت میان نسخه‌ها

۴ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۲
جز
جایگزینی متن - 'صحابه‌نگاران،' به 'صحابه‌نگاران،'
جز (جایگزینی متن - 'داود' به 'داوود')
جز (جایگزینی متن - 'صحابه‌نگاران،' به 'صحابه‌نگاران،')
خط ۲: خط ۲:


== مقدمه ==
== مقدمه ==
اطلاعی از نام و [[نسب]] وی در دست نیست و برخی صحابه‌نگاران، در وجود فردی با [[کنیه]] ابوتمیمه میان صحابه تردید کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۱۸۰؛ و ر. ک: مغلطای، ج۲، ص۲۶۴؛ ابن اثیر، ج۶، ص۳۹.</ref>. بیشتر شرح حال نویسان، در شمار [[تابعین]] از ابوتمیمه هُجَیمی ([[طریف بن مجالد]]) یاد می‌کنند و اطلاعات موجود در کتب را مربوط به وی می‌دانند (نه ابوتمیمه غیر منسوب). اما تعابیر [[حسن بصری]] و [[ابن منده]] درباره ابوتمیمه، نشان از آن دارد که وی را از صحابه می‌دانسته‌اند. حسن بصری با تعبیر {{عربی|"كان ممن ادرك النبي"}}؛ درباره ابوتمیمه، از او [[حدیثی]] نقل می‌کند که وی بدون واسطه از [[رسول خدا]] {{صل}} درباره [[قسط]] و [[هوای نفس]] می‌پرسد<ref>ابونعیم، ج۵، ص۲۸۴۳؛ این حدیث گاه از ابو ضمیمه نیز نقل می‌شود؛ ابن اثیر، ج۶، ص۱۷۵؛ ابن حجر، ج۷، ص۱۹۰ که تصحیف است.</ref>. ابن منده نیز با تعبیر {{عربی|"سمع النبي"}}؛ از وی یاد کرده است<ref>ابن حجر، ج۷، ص۴۵.</ref>، ولی حدیثی که از او درباره [[دعا]] نقل می‌کند<ref>مغلطای، ج۲، ص۲۶۴.</ref>، باتوجه به اسناد [[روایت]] در موارد دیگر، به ابوجُری هجیمی مربوط است که ابوتمیمه هُجیمی (نه ابوتمیمه) از او روایت نقل می‌کند <ref>ر. ک: مدخل ابوجری مجیمی.</ref>. [[ابواحمد عسکری]] <ref>م. ۳۸۲ که کتاب صحابه‌ای داشته است.</ref> نیز [[پدر]] ابوتمیمه غیر منسوب را از صحابه دانسته است، نه خود وی را<ref> مغلطای، ج۲، ص۲۶۵.</ref>، ولی نام پدر وی معلوم نیست. [[طبری]]<ref>تاریخ، ج۴، ص۸۵.</ref> نیز در ذکر حوادث [[فتح]] [[شوشتر]] (سال ۱۷) از فردی با کنیه ابوتمیمة نام می‌برد که در کنار دلاوران دیگر، شمار قابل توجهی از [[دشمن]] را کشت. وی می‌تواند همین ابوتمیمه مورد نظر ما باشد.
اطلاعی از نام و [[نسب]] وی در دست نیست و برخی [[صحابه‌نگاران]]، در وجود فردی با [[کنیه]] ابوتمیمه میان صحابه تردید کرده‌اند<ref>ابن عبدالبر، ج۴، ص۱۸۰؛ و ر. ک: مغلطای، ج۲، ص۲۶۴؛ ابن اثیر، ج۶، ص۳۹.</ref>. بیشتر شرح حال نویسان، در شمار [[تابعین]] از ابوتمیمه هُجَیمی ([[طریف بن مجالد]]) یاد می‌کنند و اطلاعات موجود در کتب را مربوط به وی می‌دانند (نه ابوتمیمه غیر منسوب). اما تعابیر [[حسن بصری]] و [[ابن منده]] درباره ابوتمیمه، نشان از آن دارد که وی را از صحابه می‌دانسته‌اند. حسن بصری با تعبیر {{عربی|"كان ممن ادرك النبي"}}؛ درباره ابوتمیمه، از او [[حدیثی]] نقل می‌کند که وی بدون واسطه از [[رسول خدا]] {{صل}} درباره [[قسط]] و [[هوای نفس]] می‌پرسد<ref>ابونعیم، ج۵، ص۲۸۴۳؛ این حدیث گاه از ابو ضمیمه نیز نقل می‌شود؛ ابن اثیر، ج۶، ص۱۷۵؛ ابن حجر، ج۷، ص۱۹۰ که تصحیف است.</ref>. ابن منده نیز با تعبیر {{عربی|"سمع النبي"}}؛ از وی یاد کرده است<ref>ابن حجر، ج۷، ص۴۵.</ref>، ولی حدیثی که از او درباره [[دعا]] نقل می‌کند<ref>مغلطای، ج۲، ص۲۶۴.</ref>، باتوجه به اسناد [[روایت]] در موارد دیگر، به ابوجُری هجیمی مربوط است که ابوتمیمه هُجیمی (نه ابوتمیمه) از او روایت نقل می‌کند <ref>ر. ک: مدخل ابوجری مجیمی.</ref>. [[ابواحمد عسکری]] <ref>م. ۳۸۲ که کتاب صحابه‌ای داشته است.</ref> نیز [[پدر]] ابوتمیمه غیر منسوب را از صحابه دانسته است، نه خود وی را<ref> مغلطای، ج۲، ص۲۶۵.</ref>، ولی نام پدر وی معلوم نیست. [[طبری]]<ref>تاریخ، ج۴، ص۸۵.</ref> نیز در ذکر حوادث [[فتح]] [[شوشتر]] (سال ۱۷) از فردی با کنیه ابوتمیمة نام می‌برد که در کنار دلاوران دیگر، شمار قابل توجهی از [[دشمن]] را کشت. وی می‌تواند همین ابوتمیمه مورد نظر ما باشد.


دو روایت و حادثه‌ای که تنها [[طبرانی]] درباره ابوتمیمه هُجیمی [[تابعی]] نقل کرده، احتمال دارد به ابوتمیمه [[صحابی]] مربوط باشد؛ زیرا این دو روایت، نشان دهنده [[دیدار]] وی با رسول خدا {{صل}} است. از جمله اینکه وی سوار بر مرکب، [[پیامبر]] را دید و از آن [[حضرت]] خواست بر مرکب وی سوار شود. [[رسول خدا]] {{صل}} ضمن اجابت خواسته او فرمود: "صاحب مرکب به نشستن بر جلو آن سزاوارتر است"، اما با [[اصرار]] ابو تمیمه، [[پیامبر]] بر جلو مرکب و وی بر پشت آن نشست<ref>طبرانی، ج۵، ص۳۸۰؛ هیثمی، ج۸، ص۱۰۸.</ref>. این [[روایت]] در منابع دیگری که در اسناد اشتراکی با طریق [[طبرانی]] ندارد، نقل شده و حادثه به فرد ناشناخته‌ای ([[رجل]]) ختم می‌شود<ref>احمد بن حنبل، ج۵، ص۳۵۳؛ ابوداوود، ج۱، ص۵۸۰.</ref>. همچنین در ماجرایی دیگر، وی شیفته زنی در [[مدینه]] شد و پی او را گرفت. او در تعقیب [[زن]] از سر [[غفلت]] و بی‌توجهی به دیواری برخورد کرد و صورتش جراحت برداشت. چون [[خدمت]] پیامبر رسید، آن [[حضرت]] فرمود: "[[خداوند]] چون خیر بنده‌ای را بخواهد، [[عقوبت]] [[گناه]] او را در همین [[دنیا]] بدو چشاند و [[پروردگار]] بزرگوارتر از آن است که بنده‌ای را دو بار سزا دهد" <ref>طبرانی، المعجم الأوسط، ج۵، ص۲۸۰؛ هیثمی، ج۶، ص۲۶۵.</ref>. این گزارش، از طرق دیگری نیز که در اسناد، با طریق طبرانی اشتراک ندارد نقل شده است. حادثه به فردی از [[اصحاب رسول خدا]] (رجل) منسوب می‌شود که نامش معلوم نیست<ref>طبرانی، معجم الکبیر، ج۱۱، ص۲۴۸؛ ابن علی، ج۵، ص۱۸۹؛ هیثمی، ج۱۰، ص۱۹۱.</ref>.
دو روایت و حادثه‌ای که تنها [[طبرانی]] درباره ابوتمیمه هُجیمی [[تابعی]] نقل کرده، احتمال دارد به ابوتمیمه [[صحابی]] مربوط باشد؛ زیرا این دو روایت، نشان دهنده [[دیدار]] وی با رسول خدا {{صل}} است. از جمله اینکه وی سوار بر مرکب، [[پیامبر]] را دید و از آن [[حضرت]] خواست بر مرکب وی سوار شود. [[رسول خدا]] {{صل}} ضمن اجابت خواسته او فرمود: "صاحب مرکب به نشستن بر جلو آن سزاوارتر است"، اما با [[اصرار]] ابو تمیمه، [[پیامبر]] بر جلو مرکب و وی بر پشت آن نشست<ref>طبرانی، ج۵، ص۳۸۰؛ هیثمی، ج۸، ص۱۰۸.</ref>. این [[روایت]] در منابع دیگری که در اسناد اشتراکی با طریق [[طبرانی]] ندارد، نقل شده و حادثه به فرد ناشناخته‌ای ([[رجل]]) ختم می‌شود<ref>احمد بن حنبل، ج۵، ص۳۵۳؛ ابوداوود، ج۱، ص۵۸۰.</ref>. همچنین در ماجرایی دیگر، وی شیفته زنی در [[مدینه]] شد و پی او را گرفت. او در تعقیب [[زن]] از سر [[غفلت]] و بی‌توجهی به دیواری برخورد کرد و صورتش جراحت برداشت. چون [[خدمت]] پیامبر رسید، آن [[حضرت]] فرمود: "[[خداوند]] چون خیر بنده‌ای را بخواهد، [[عقوبت]] [[گناه]] او را در همین [[دنیا]] بدو چشاند و [[پروردگار]] بزرگوارتر از آن است که بنده‌ای را دو بار سزا دهد" <ref>طبرانی، المعجم الأوسط، ج۵، ص۲۸۰؛ هیثمی، ج۶، ص۲۶۵.</ref>. این گزارش، از طرق دیگری نیز که در اسناد، با طریق طبرانی اشتراک ندارد نقل شده است. حادثه به فردی از [[اصحاب رسول خدا]] (رجل) منسوب می‌شود که نامش معلوم نیست<ref>طبرانی، معجم الکبیر، ج۱۱، ص۲۴۸؛ ابن علی، ج۵، ص۱۸۹؛ هیثمی، ج۱۰، ص۱۹۱.</ref>.
۲۲۴٬۸۶۴

ویرایش