زیارتنامه: تفاوت میان نسخه‌ها

زیارتنامه (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۷ نوامبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۱:۲۲

۷٬۶۴۷ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۷ نوامبر ۲۰۱۸

بدون خلاصۀ ویرایش

دیداریویکی‌متن

Saqi

مدیران

۱۹٬۴۱۸

ویرایش

@@ خط ۱۳: / خط ۱۳: @@
 *آنچه در مضمون زیارتنامه‌ها آمده، بسیار گسترده است. اگر بخواهیم مجموعه آنها را به صورتی موضوعی و مدوّن- و البته جامع- استخراج کنیم، فهرستِ عظیمی از عنوان ها و مفاهیم در زمینه‌های گوناگون خواهد شد. محورهای کلی این مباحث را می‌توان در چند عنوانِ عام، تلخیص کرد. به قرار زیر: مسائل اعتقادی، توحید، نبوت، صفات خدا ...شناخت [[ائمه]]{{عم}}، اوصاف و فضایلشان، تاریخ زندگی و عملکرد اولیای [[دین]] و مظلومیت‌های آنان. پیوندهای ولایتی بین [[زائر]] و پیشوا، و همسویی در فکر و موضع و عمل و اقدام. افشاگری بر ضدّ ستمگران حاکم و جنایت هایشان در [[حق]] طرفداران [[حق]] و طالبان عدل. تولّی و تبرّی، شفاعت، توسل، دعا و ... معارفی از این دست. طرح آرمان‌های والا و خواسته های متعالی و نیازهای برتر و ... برخی موضوعات دیگر، که بهتر است آنها را با ارائه شواهد و نمونه‌هایی از متن زیارتنامه‌ها بررسی کنیم<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۲۸۴-۲۸۶.</ref>.
 *آنچه هنگام مطالعه این متون، به وضوح به چشم می‌خورد و به ذهن می‌آید، این است که [[امامان]] [[شیعه]]{{عم}}، با توجه و عنایت کامل، از این طریق در صدد بیان معارف اسلام بوده‌اند و در قالب یک متن زیارتی، بسیاری از آنچه را که جزء عقاید صحیح اسلامی است، یا ارزش‌های والای مکتبی یا فضایل برجسته [[ائمه]]{{عم}} [[دین]] به شمار می‌رود، یا حقایق مسلم تاریخی درباره [[اهل بیت]] [[پیامبر خاتم|پیامبر]]{{عم}} و ماجرای زندگیشان در رابطه با [[حق]] است، و آنچه را که جزء تکالیف [[شیعه]] و وظایف قلبی و زبانی و عملی آنان نسبت به اولیای [[دین]] و حجت‌های خداست، بیان کرده اند. به این صورت، [[زیارت]]، یک مکتب تعلیمی و تربیتی [[شیعه]] است که زیارتنامه ها، به عنوان متن آموزشی و کتاب درسی، در این مکتب معنوی می‌تواند مورد دقت قرار گیرد. البته ابعاد سیاسی و اجتماعی هم در آنها وجود دارد که به آنها اشاره خواهد شد. این، با شناخت شرایط سیاسی و جوّ حاکم بر عصر [[ائمه]]{{عم}}، آسان تر فهمیده می‌شود<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۲۸۴-۲۸۶.</ref>.
+*تلاش و تحرک انسان‌ها وقتی از عقیده و بینشی نشأت گیرد و تابع اصول و ملاک‌هایی باشد، این نشانه موضع داشتن انسان است. آنکه در مسائل فکری و یا شیوه‌های برخورد عملی، به اصول و مبناهایی پایبند است و در راه حفظ آنها می‌کوشد و حرکات و سکنات خود را با آن مبنا و اصول، هماهنگ و منسجم می‌کند، او "انسان موضع‌دار" است. بر خلاف آنان که در کارها و اندیشه هایشان، از معیارهای خاصی تبعیت نمی‌کنند و به چیزی پایبند نیستند و اصولی بر خط فکری یا جریان عملی آنان حاکم نیست، انسان‌های موضع‌دار، دقیقاً برعکس آنان، سعی در منطبق ساختن افکار و اعمالشان با آن مبانی و اصول دارند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۲۸۶-۲۸۹.</ref>.
+*پیروی یک شخص از اصول پذیرفته شده‌اش را، داشتن موضع و حفظ موضع می‌گوییم، با این حساب، موضع را می‌توان در چند قسمت به خاطر سپرد: مواضع اعتقادی؛ مواضع اخلاقی؛ مواضع سیاسی. داشتن موضع، در همه برخوردها و رابطه‌ها و برداشت ها تأثیر و انعکاس خود را نشان می‌دهد. رعایت آن موضع در عمل، موضع‌گیری به حساب می آید، گرچه موضع گیری، به طور عمده در مسائل سیاسی و اجتماعی مطرح است، اما همچنان که اشاره شد، در میدان‌های اعتقاد و اخلاق هم کاربرد مؤثّری دارد و باید داشته باشد. بر پایه آنچه گفته شد، وقتی بنا باشد که داشتن موضع در افکار و رفتار انسان تجلی بیابد، با دقت در اثر و عمل اشخاص می توان به مواضع آنان دست یافت<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۲۸۶-۲۸۹.</ref>.
+*طرفداری‌ها، شعارها، رابطه‌ها، دید و بازدیدها، مصاحبه‎ها، موافقت و مخالفت‌ها، استقبال و بدرقه‌ها، پیام‌ها و نامه‌ها و تلگراف‌ها، تبریک‌ها و تسلیت ها، تماس ها و حساسیت نشان دادن‌ها و ... همه تا اندازه‌های کم و زیاد، می‌توانند بیانگر مواضع اشخاص باشند. از دقت در جهت و مضمون این‌ها، می‌توان خط فکری کسی را شناخت و جناح اجتماعی او را دریافت و به محتوای اندیشه‌اش پی برد. به‌ویژه، اگر این فرد یا این افراد، کسانی باشند که در سخن ها و نوشته‌ها و برخوردهای خود، دقت داشته و روی حساب، حرف بزنند و عمل کنند، به نحوی که بتوان افکار و آثار و رفتارشان را ملاک و سند قرار داد. در زیارتنامه‌ها، از آنجا که کلام [[معصومین]]{{عم}}: و آموزش [[امامان]] [[شیعه]]{{عم}} است، می‌توان ملاک‌یابی و موضع‌شناسی کرد و در مورد شیعه‌ای که این کلمات را در مزار، از روی عقیده بر زبان می‌راند چنین حسابی گشود. اعلام مواضع، هم به صورت سخن و هم به صورت عملی، قابل اجراست. گاهی خودِ یک عمل، اعلام موضع است، گاهی نفس رفتن به جایی و شرکت در جمعی و حضور در جلسه‌ای، گویای مواضع انسان است، هرچند انسان، کلامی هم نگوید و اظهار نظری هم نکند. گاهی هم سخنان و آراء، گویای مواضع انسان است. در [[زیارت]]، چه بسا رفتن به سر مزار شهیدان و زیارت قبور اولیای [[دین]] و [[امامان]] [[معصوم]]{{عم}}، خود، بیانگر مواضع است. خواندن زیارتنامه‌ها نشانی دیگر بر آن است. اعلام و بیان موضع، و نشان دادن آن در عمل، علاوه بر تأثیری که روی خود شخص دارد و او را نیرومندتر و دلیرتر می‌کند و به ایمانش به مواضع فکری و عملی خود می‌افزاید، به دیگران هم، خطّ و فکر و جهت می‌دهد. چراغ راهنمایی است که هنگام رسیدن به تقاطع راه‌ها و چهارسوی اندیشه‌ها و گذرگاه‌ها و معرض دیدها و قضاوت‌ها، خط انسان را نشان می‌دهد و دیگران را در مسیر و جریان حرکت و جهت خویش قرار می‌دهد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۲۸۶-۲۸۹.</ref>.
+*[[زائر]]، پوینده‌ای است که در گذرگاه زمان و معبر تاریخ، با زیارتش، با حضورش و با زیارتنامه خواندنش نشان می‌دهد که در چه خطی است و به چه جریانِ حقی وابسته است، و با چه کسانی و بر چه کسانی است، طرفدار چیست و مخالف کیست؟ متن زیارتنامه‌ها، به صورت مؤکّد و فراوان، شامل این اعلام مواضع و تصریح به راه و خطّ و رهبری و جناحی است که [[زائر]] [[امام]]، در آن قرار دارد و در رابطه با همان موضع هم، به [[زیارت]] آمده است. تصریح به قبول یک رهبری، اعلام نفی رهبری‌های دیگر است. خود را در خط رهبری [[ائمه]]{{عم}} دانستن و معرفی کردن، پاسخ "لا" به همه داعیه داران و عَلَم افرازان و طاغوت‌ها و قدرت‌های ضدّخدایی و مخالف [[حق]] و قانون‌های متزلزل و سلطه‌های ضدّبشری و قانونگذاران یکسونگر کافر است. به [[زیارت]] حجت خدا و [[امام]] [[معصوم]]{{عم}} و رهبران الهی رفتن، دربردارنده همه این اهداف و مواضع است. این همان مسأله تولّی و تبرّی را می‌رساند که از شاخه‌های اساسی [[دین]] و از نشانه‌های بارز دینداری است و ضرورت پایبندی به آنها، نه به صورت ظاهری و تنها در شکل، و نه فقط در حدّ حبّ و بغض قلبی و درونی، بلکه در متن عمل و رفتار و سلوک اجتماعی و برخوردهای سیاسی، از مسلمات خط مکتبی یک مسلمان متعهد و موضع‌دار است. پیگیری این موضع و موضوع را در متن زیارتنامه‌ها، با توجه به برخی تعبیرات و شعارها و شعائر می‌توان روشن‌تر انجام داد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۲۸۶-۲۸۹.</ref>.
 == جستارهای وابسته ==