شعب: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

شعب (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۸

۲٬۶۷۰ بایت حذف‌شده ، ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵

۱۲۹٬۵۶۲

ویرایش

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[شعب در قرآن]] - [[شعب در حدیث]] - [[شعب در فقه سیاسی]] | پرسش مرتبط  = شعب (پرسش)}}
+{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[شعب در فقه سیاسی]] | پرسش مرتبط  = }}
-== مقدمه ==
+== معناشناسی ==
 تفرّق و پراکندگی و [[اجتماع]]<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۱، ص۲۶۳.</ref>؛ بنابراین از اضداد است. عده‌ای اصل آن را به معنای "مجتمع متشکل از تقسیمات [[اجتماع]] دیگر" گرفته‌اند، تا هر دو معنای [[اجتماع]] و تفریق در آن گرد آید<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۶۸.</ref>.
-{{متن قرآن|وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا}}<ref>«شما را گروه‌ها و قبیله‌ها کردیم تا یکدیگر را باز شناسید» سوره حجرات، آیه ۱۳.</ref>.
+کلمه شعب در اصطلاح به معنای تیره مانند [[عرب]]، [[عجم]]، ترک<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۱، ص۲۶۳.</ref> و نژاد مانند سفید، سیاه، زرد<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۶۸.</ref> و جماعت بزرگ‌تر از [[قبیله]] آمده است. ترتیب گروه‌های [[انسانی]] در زبان عربی چنین است (هر یک در درون مجموعه بزرگتر جای دارد): شعب، [[قبیله]]، عماره، بطن ([[حیّ]])، فَخِذ، [[فصیله]] ([[خاندان]])<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۱، ص۵۰۰.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۶۶-۳۶۷.</ref>
-کلمه [[شعب]] در اصطلاح به معنای تیره مانند [[عرب]]، [[عجم]]، ترک<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۱، ص۲۶۳.</ref> و نژاد مانند سفید، سیاه، زرد<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۶۸.</ref> و [[جماعت]] بزرگ‌تر از [[قبیله]] آمده است. ترتیب گروه‌های [[انسانی]] در [[زبان عربی]] چنین است (هر یک در درون مجموعه بزرگتر جای دارد): [[شعب]]، [[قبیله]]، عماره، بطن ([[حیّ]])، فَخِذ، [[فصیله]] ([[خاندان]])<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۱، ص۵۰۰.</ref>.
+== شِعب مکه ==
+[[مکه]] دارای ۲۵ شعب (درّه) است<ref>تاریخ و آثار اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، اصغر قائدان، ص۱۱۴.</ref>.
+در نزدیکی [[مسجدالحرام]] سه شعب یا دره وجود دارد:
+# [[شعب ابی‌طالب]]،
+# [[شعب بنی‌هاشم]]،
+# [[شعب بنی‌عامر]].
-مفهوم [[آیه]] سیزده [[سوره حجرات]] را عده‌ای از [[مفسران]]، [[نفی]] [[تفاخر]] به قومیت و [[فامیل]] می‌دانند. معنای [[آیه]] این است که ما شما را از یک [[پدر]] و [[مادر]] به وجود آوردیم و در [[قبایل]] و شعوب مختلف قرار دادیم تا یکدیگر را باز‌شناسید؛ نه اینکه به [[قبیله]] و [[خاندان]] خود [[تفاخر]] کنید. تقسیم [[قبایل]] و شعوب برای تکمیل اجتماعات [[انسانی]] از طریق [[ارتباطات]] متقابل [[اقتصادی]]، [[سیاسی]] و [[اجتماعی]] و تأمین نیازهای مختلف یکدیگر با استعدادها و تخصص‌ها و امکانات [[جوامع]] دیگر است<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۱۸، ص۳۲۶.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۶۶-۳۶۷.</ref>
+این سه شعب در کنار هم قرار دارند که گاهی با یکدیگر [[اشتباه]] می‌شوند<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۵۸۹.</ref>.
-==[[الشعب]] (احد)==
+== شعب ابی دُب ==
-این شعب که در احد واقع است، در جریان [[واقعه احد]] از آن نام برده شده و آمده است که [[رسول خدا]]{{صل}} و یارانش در مسیرشان به سوی احد، در این شعب فرود آمدند و در کناره دره تا دامنه [[کوه]] جای گرفتند.<ref>{{عربی|و مضى رسول الله، صلى الله عليه وسلم، حتى نزل الشعب من أحد، في عدوة الوادي إلى الجبل، فجعل ظهره و عسكره إلى أحد}}. ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۶۵؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۲، ص۵۰۷.</ref> این شعب هنوز هم موضعی مشهور و شناخته شده است.<ref>[[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص ۱۶۹.</ref>
+همان دره‌ای است که سلاخ‌ها در آن بوده و کنار [[حجون]] قرار دارد. «ابودُبّ» نام مردی از [[خاندان]] «سواد بن عامر» است که در آن سکونت داشته است. در دهانه این دره سکویی سرپوشیده قرار داشته که می‌گویند [[ابوموسی اشعری]] پس از مسئله [[حکمیت]] در زیر آن ساکن شده و گفته است که می‌خواهم کنار کسانی [[زندگی]] کنم که [[مکر]] و [[نیرنگ]] ندارند<ref>اخبار مکه، ازرقی، ج۲، ص۵۲۰.</ref>. قبرستان [[مکه]] نیز در این دره قرار دارد. [[مردم]] مکه در [[دوره جاهلی]] و آغاز [[اسلام]]، [[مردگان]] خود را در این دره [[دفن]] می‌کردند و لذا این دره را «شعب المقبره» می‌گفتند و به «شعب جزارین» هم موسوم بود<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۵۸۹.</ref>.
-==الشعب (علی)==
-این شعب در شرق [[مکه]] میان [[کوه]] [[ابوقبیس]] و شعب ابن [[عامر]] واقع است. از این شعب که در کتب [[تاریخ]] و [[سیره]] بسیار نام برده شده، همان [[شعبی]] است که [[بنی هاشم]] در ابتدای [[بعثت]] در آن محاصره بودند. این شعب در ابتدا «[[شعب ابی طالب]]» نامیده می‌‌شد، سپس به «شعب بنی هاشم» [[تغییر]] نام یافت و امروزه هم به «شعب علی» شناخته می‌‌شود.<ref>ازرقی، تاریخ مکه، ج۲، ص۲۳۲.</ref> ازرقی از این شعب با نام «شعب ابی یوسف» نام برده و آورده است این شعب متعلق به [[عبدالمطلب]] بود که میان فرزندانش تقسیم کرد و سهمی هم برای عبدالله قرار داد. این شعب که محل [[تولد]] [[نبی خاتم]]{{صل}} و [[فاطمه زهرا]]{{س}} بود، پس از [[هجرت پیامبر]]{{صل}} به [[مدینه]]، توسط [[عقیل بن ابی طالب]] [[مصادره]] شد و همچنان در دستان [[بنی عقیل]] بود تا این که محمد بن [[حجاج ثقفی]] [[برادر]] [[حجاج]] آن را از [[فرزندان عقیل]] خریداری نمود و ضمیمه [[ملک]] خویش کرد.<ref>ازرقی، تاریخ مکه، ج۲، ص۱۹۸. نیز ر. ک. محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۲، ص۱۵۶؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۲، ص۲۴۷.</ref>.<ref>[[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة]] ص ۱۶۹.</ref>
 == منابع ==
 {{منابع}}
 # [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
-# [[پرونده:IM010527.jpg|22px]] [[عاتق بن غيث بلادی|بلادی، عاتق بن غيث]]، [[معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة (کتاب)|'''معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة''']]
+# [[پرونده:IM010703.jpg|22px]] [[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|'''محمدنامه''']]
 {{پایان منابع}}
@@ خط ۲۵: / خط ۲۷: @@
 {{پانویس}}
-[[رده: مدخل]]
+[[رده:قبیله]]
-[[رده:شعب]]