ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط

| موضوع مرتبط =

| عنوان مدخل  =  

| مداخل مرتبط = [[ایران در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]

| پرسش مرتبط  =

}}

 

ایران براساس برخی منابع با ۱۶۵۴۰۰۰ کیلومتر مربع مساحت، هجدهمین کشور [[جهان]] از نظر وسعت است که از سمت [[شرق]] به افغانستان و [[پاکستان]] و از سمت شمال شرقی به ترکمنستان و از شمال به دریای [[خزر]] و از سمت شمال [[غربی]] به [[آذربایجان]] و [[ارمنستان]] و از طرف [[غرب]] به [[ترکیه]] و [[عراق]] و از جنوب به دریای عمان و خلیج [[فارس]] محدود است<ref>دهخدا، علی اکبر، لغتنامه دهخدا، ج۳، ص۳۱۷۵؛ بدیعی، ربیع، جغرافیای مفصل ایران، ج۱، ص۱۹؛ مصاحب، غلامحسین، دایرة المعارف فارسی، ج۱، ص۳۲۵.</ref>. ایران دارای آب و هوای مختلف، [[پستی]] و بلندی‌های زیاد، دریا و دریاچه‌های متعدد، جنگل و بیابان‌های وسیع است<ref>مصاحب، غلامحسین، دایرة المعارف فارسی، ج۱، ص۳۲۵ - ۳۲۶؛ جعفری، ص۱ ـ ۳.</ref>. در ایران [[اقوام]] مختلف [[فارس]]، ترک، کرد، لر، بلوچ، ترکمن و [[عرب]] [[زندگی]] می‌کنند. زبان رسمی [[ایرانی‌ها]] [[فارسی]] است؛ ولی زبان‌ها و گویش‌های مهم [[ترکی]]، [[عربی]]، کردی، گیلکی، لری و بلوچی نیز رایج است<ref>مقصودی، مجتبی، قومیت‌ها و نقش آنان در تحولات سیاسی سلطنت محمدرضا پهلوی، ص۴۵.</ref>. ایران از کشورهای بزرگ [[اسلامی]] است که [[مذهب]] رسمی آن [[شیعه]] است و بزرگ‌ترین [[جمعیت]] [[شیعی]] [[جهان]] را دربر دارد<ref>گلی زواره، غلامرضا، سرزمین اسلام، شناخت کشورهای اسلامی و نواحی مسلمان‌نشین جهان، ص۱۹۰؛ مصاحب، غلامحسین، دایرة المعارف فارسی، ج۱، ص۳۲۷.</ref>. بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵ ایران ۷۹ میلیون تن جمعیت داشته که بیش از ۹۹ درصد آن [[مسلمان]] و ۹۱ درصد شیعه‌اند (مرکز آمار ایران)<ref>[[ابوالفضل یغمایی|یغمای، ابوالفضل]]، [[ایران (مقاله)| مقاله «ایران»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۵۱۱۱.</ref>.

ایران با [[تمدنی]] کهن، قرن‌ها پیش از [[اسلام]] و حتی پیش از میلاد [[مسیح]] به عنوان یک [[کشور]]، قلمرو بسیار وسیعی را شامل می‌شده است<ref>زرین‌کوب، روزبه، ایران: تاریخ ایران در دوره باستان، ج۱۰، ص۵۲۲ ـ ۵۳۰.</ref>. پیش از اسلام [[مردم ایران]] زرتشتی بوده‌اند<ref>ولی، وهاب و میترا بصیری، ادیان جهان باستان، ج۳، ص۶۱؛ گئوویدن، گرن، دین‌های ایران، ص۲۴۹ – ۴۳۸.</ref>. با [[ظهور اسلام]] و ورود آن در دهه دوم [[هجری]] به ایران، [[دین]] بیشتر [[مردم]] اسلام شد و در دوره [[خلافت بنی‌امیه]] و سپس دوره طولانی [[خلافت بنی‌عباس]]، [[سرزمین]] ایران بخشی از قلمرو [[سرزمین اسلامی]] به شمار می‌رفت<ref>افتخارزاده، محمود، اسلام و ایران (مذهب و ملیت ایرانی)، ص۱۰۸ ـ ۱۳۳؛ زرین‌کوب، عبدالحسین، ایران، تاریخ ایران در عصر اسلامی، ج۱۰، ص۵۳۰ ـ ۵۴۰.</ref>. اسلام با جلوگیری از [[نفوذ]] و [[توسعه]] [[مسیحیت]] در ایران این [[کشور]] را از [[تاریکی]] قرون وسطایی که رهاورد مسیحیت کلیسایی بود، [[نجات]] داد<ref>مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج۱۴، ص۱۷۰ – ۱۸۱ و ۳۳۰.</ref>. [[ایرانیان]] که صاحب [[تمدنی]] بزرگ بودند با نیروی [[عشق]] و [[ایمان]] توانستند در صحنه [[علم]] و [[فرهنگ]] کارهای بزرگی در راه [[خدمت]] به اسلام انجام دهند<ref>مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج۱۴، ص۳۲۹ و ۳۸۴.</ref>.

در سال ۹۰۷ ق با روی کار آمدن [[صفویه]] و تکیه کردن بر [[مذهب تشیع]]، ایران به عنوان یک [[کشور اسلامی]] مستقل و [[مقتدر]] [[هویت]] جدیدی پیدا کرد<ref>زرین‌کوب، عبدالحسین، ایران، تاریخ ایران در عصر اسلامی، ج۱۰، ۵۴۰ - ۵۴۱.</ref>. پس از [[فروپاشی]] [[صفویه]] سلسله قاجار در سال ۱۲۰۳ق / ۱۱۶۷ش به [[قدرت]] رسید که در دوره نسبتاً طولانی [[حکومت]] آنان ایران در معرض [[هجوم فرهنگی]]، [[سیاسی]]، [[اقتصادی]] و نظامی قدرت‌های استکباری قرار گرفت<ref>فلاح زاده، سیدحسین، رضاخان و توسعه ایران، ص۵۵ – ۵۶.</ref>. بخش‌های وسیعی از ایران جدا شد و قدرت‌های [[استعمارگر]] به ویژه دولت‌های روس و [[انگلیس]] برای [[تسلط]] بر [[کشور]] به تکاپو افتادند<ref>مصاحب، غلامحسین، دایرة المعارف فارسی، ج۱، ص۳۳۴ – ۳۳۶.</ref>.

[[رژیم پهلوی]] پس از [[تحکیم]] پایه‌های [[حکومت]] خود و درپیش‌گرفتن سیاست‌های [[ضد]] ارزشی و سرکوب‌گرانه در برابر [[اسلام]] و [[روحانیت]]، [[هویت]] ایران را در معرض خطر قرار داد<ref>کمالی اردکانی، علی‌اکبر، امام خمینی و بازسازی هویت ملی در ایران، ص۴۸؛ فلاح زاده، سیدحسین، رضاخان و توسعه ایران، ص۱۶۲ ـ ۱۶۵.</ref>. با سرنگونی رژیم پهلوی  و [[پیروزی انقلاب اسلامی ایران]] گام‌های بسیار مؤثری برای بازسازی [[هویت ملی]] ایران برداشته شد<ref>کمالی اردکانی، علی‌اکبر، امام خمینی و بازسازی هویت ملی در ایران، ص۴۹ ـ ۵۶.</ref>.<ref>[[ابوالفضل یغمایی|یغمای، ابوالفضل]]، [[ایران (مقاله)| مقاله «ایران»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] ص ۵۱۱.</ref>