پرش به محتوا

سیئه: تفاوت میان نسخه‌ها

۶٬۱۱۳ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۵
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = رذائل اخلاقی | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[سیئه در فقه سیاسی]] - [[سیئه در جامعه‌شناسی اسلامی]] | پرسش مرتبط  = }}
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = رذائل اخلاقی | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[سیئه در فقه سیاسی]] - [[سیئه در جامعه‌شناسی اسلامی]] | پرسش مرتبط  = }}


== مقدمه ==
'''سیئه''' به‌معنای [[قبیح]]، خطیئه، بدی، کار بد، [[شرّ]]، ناخوشی است در مقابل [[حسنه]]. هر کار ناپسند و [[گناه]] را [[سیّئه]] می‌گویند. در [[قرآن]]، هم به معنای کار زشت و گناه به کار رفته که موجب [[کیفر]] است، هم حادثه‌های ناخوشایند و نامطلوب. [[سیئات]] در [[فرهنگ]] [[قرآنی]] به همه ناهنجاری‌های [[اجتماعی]] اطلاق می‌گردد که [[مردم]] به آنها [[احساس]] ناخوشایند و بدی دارند.
«سَیّئه» از ریشه «[[سوء]]» به معنای [[بدی]] و چیزی که [[انسان]] را ناراحت کند. هر [[کار ناپسند]] و [[گناه]] را [[سیّئه]] می‌گویند، در مقابل [[حسنه]] که به کارهای خیر و خوب گفته می‌شود. جمع آن «[[سیّئات]]» است. در [[قرآن]]، هم به معنای [[کار زشت]] و گناه به کار رفته که موجب [[کیفر]] است، هم حادثه‌های ناخوشایند و نامطلوب. قرآن، کیفر سیئه را یک برابر، امّا [[پاداش]] حسنه را ده برابر دانسته است و می‌فرماید: [[حسنات]] و [[کارهای نیک]]، [[سیئات]] و [[بدی‌ها]] را از بین می‌برد {{متن قرآن|إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ}}<ref>«بی‌گمان نیکی‌ها بدی‌ها را می‌زدایند» سوره هود، آیه ۱۱۴.</ref>. انسان با [[تقوا]] می‌کوشد که از او سیئه‌هایی سر نزند و اگر [[مرتکب گناه]] شد، فوری از آن [[توبه]] کند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]].</ref>.


==[[معصیت]]==
== معناشناسی ==
سیئه از ریشه «[[سوء]]» عبارت است از [[قبیح]]، خطیئه<ref>ابن‌منظور، لسان العرب، ج۱، ص۹۷.</ref>، بدی، کار بد، [[شرّ]]، ناخوشی، ناشایست<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۷۶۵.</ref>، در مقابل «[[حسنه]]». هر کار ناپسند و [[گناه]] را [[سیّئه]] می‌گویند، در مقابل [[حسنه]] که به کارهای خیر و خوب گفته می‌شود. جمع آن «سیّئات» است. در [[قرآن]]، هم به معنای کار زشت و گناه به کار رفته که موجب [[کیفر]] است، هم حادثه‌های ناخوشایند و نامطلوب. قرآن، کیفر سیئه را یک برابر، امّا [[پاداش]] حسنه را ده برابر دانسته است و می‌فرماید: [[حسنات]] و [[کارهای نیک]]، [[سیئات]] و بدی‌ها را از بین می‌برد {{متن قرآن|إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ}}<ref>«بی‌گمان نیکی‌ها بدی‌ها را می‌زدایند» سوره هود، آیه ۱۱۴.</ref>. انسان با [[تقوا]] می‌کوشد که از او سیئه‌هایی سر نزند و اگر [[مرتکب گناه]] شد، فوری از آن [[توبه]] کند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]؛ [[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۷۷.</ref>.


==[[عمل ناصالح]]==
== اقسام سیئه ==
«سیئه و [[حسنه]]» دو نوع است:
# '''به اعتبار [[عقل]] و [[شرع]]:''' {{متن قرآن|مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا}}<ref>«کسانی که نیکی آورند ده برابر آن (پاداش) دارند و کسانی که بدی آورند جز همانند آن کیفر نمی‌بینند و به آنان ستم نخواهد شد» سوره انعام، آیه ۱۶۰.</ref>.
# '''به اعتبار طبع [[انسانی]]:''' {{متن قرآن|فَإِذَا جَاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوا لَنَا هَذِهِ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسَى وَمَنْ مَعَهُ}}<ref>«پس، هرگاه نیکی به آنان روی می‌آورد می‌گفتند این از آن ماست و اگر بلایی به ایشان می‌رسید به موسی و همراهان وی فال بد می‌زدند؛ آگاه باشید که فالشان نزد خداوند است اما بیشتر آنها نمی‌دانند» سوره اعراف، آیه ۱۳۱.</ref>.
 
[[سیئات]] اموری هستند که [[انسان]] به آنها [[احساس]] بد و ناخوشایندی دارد؛ مانند [[مرض]]، [[ذلت]]، [[ناداری]] و [[فتنه]] که منشأ همه اینها خود [[انسان]] است{{متن قرآن|وَمَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ}}<ref>«(ای آدمی!) هر نیکی به تو رسد از خداوند است و هر بدی به تو رسد از خود توست. و (ای محمّد!) ما تو را برای مردم، پیامبر فرستاده‌ایم و خداوند، (شما را) گواه بس» سوره نساء، آیه ۷۹.</ref>.<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج‌۵، ص‌۸.</ref>.
 
[[سیئات]] در [[فرهنگ]] [[قرآنی]] به همه ناهنجاری‌های [[اجتماعی]] اطلاق می‌گردد که [[مردم]] به آنها [[احساس]] ناخوشایند و بدی دارند. [[حسنات]] هنجارهای [[جامعه]] [[قرآنی]] هستند. ترک [[سیئات]] خود از [[حسنات]] بزرگ است<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص ۳۵۷.</ref>.
 
== معصیت ==
{{اصلی|معصیت}}
معصیت یا گناه به معنای [[سرکشی]] و [[نافرمانی]] است در مقابل [[اطاعت]] و [[تبعیت]] کردن و در اصطلاح عبارت است از زیر پا گذاشتن [[فرمان]] کسی که [[اطاعت]] از او عقلاً یا شرعاً [[واجب]] است، مانند [[خداوند متعال]]. [[گناهان]] در مقایسه با هم به دو دسته [[گناهان کبیره]] و صغیره تقسیم می‌شوند. [[گناه کبیره]] گناهی است که [[آیه]] یا روایتی دلالت بر کبیره بودن آن وجود داشته باشد. [[توبه]] دری است که [[خداوند]] به‌روی [[انسان]] گشوده است تا [[انسان]] به هنگام [[ندامت]] و [[پشیمانی]] از گناه به‌سوی [[خداوند]] بازگردد<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۴۱۹؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|فرهنگ‌نامه دینی]]، ص۱۹۳؛ [[احمد فکور افشاگر|فکور افشاگر، احمد]]، [[گناه (مقاله)|مقاله «گناه»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۸ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی]]، ج۸، ص۵۷۰ ـ ۵۷۶.</ref>.


== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
# [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
# [[پرونده:13681040.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ‌نامه دینی (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه دینی''']]
# [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
# [[پرونده:1100695.jpg|22px]] [[سید حسین شرف‌الدین|شرف‌الدین، سید حسین]]، [[ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|'''ارزش‌های اجتماعی از منظر قرآن کریم''']]
# [[پرونده:IM009800.jpg|22px]] [[احمد فکور افشاگر|فکور افشاگر، احمد]]، [[گناه (مقاله)|مقاله «گناه»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۸ (کتاب)|'''دانشنامه امام خمینی ج۸''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


۸۱٬۲۴۸

ویرایش