←اصول آزادیهای سیاسی
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
# [[حق آزادی]] از عامل اجتماعی نشأت میگیرد و یا عامل درونی و [[انسانی]] دارد؛ | # [[حق آزادی]] از عامل اجتماعی نشأت میگیرد و یا عامل درونی و [[انسانی]] دارد؛ | ||
# هدف و انگیزۀ [[بعثت انبیا]] در [[منطق]] [[اسلام]] بازگرداندن آزادیها به انسانهاست<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۳۷.</ref>. | # هدف و انگیزۀ [[بعثت انبیا]] در [[منطق]] [[اسلام]] بازگرداندن آزادیها به انسانهاست<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۳۷.</ref>. | ||
== گستره آزادی سیاسی == | |||
{{اصلی|گستره آزادی سیاسی}} | |||
یکی از اصلیترین و پرچالشترین مباحث در [[آزادی سیاسی]]، تعیین قلمرو و گستره آن است؛ امری که تعامل [[اجتماعی]] و [[رفتارهای سیاسی]] میان [[دولت]] و [[شهروندان]] را تنظیم میکند و سامان میبخشد. در بحث قلمرو و گستره آزادی سیاسی، دو بحث مطرح است: اول آنکه آزادی چه ضابطه و حد و مرزی دارد، یعنی آنکه آزادی کجا محدود میشود؟ دوم آنکه آزادی سیاسی چه گسترهها و قلمروهایی را در بر میگیرد؟ | |||
آزادی یکی از حقوق [[قطعی]] و اولیه در [[زندگی اجتماعی]] است که [[انسان]] علاوه بر [[زندگی شخصی]]، در [[زندگی سیاسی]] نیز از آن برخوردار است. بررسی و تحلیل اینکه آزادی [[شهروندان]] چه قلمرو و گسترهای دارد، منوط به آن است که یک [[مکتب]] چه اندازه از حقوق و آزادی عمل شهروندان را به رسمیت میشناسد؛ پس گستره آزادی با گستره [[حق]] شفاف میشود. در حقوق سیاسی، امتیازهایی به رسمیت شناخته میشود که با وجود آنها افراد میتوانند دست به [[اقدام]] سیاسی بزنند و برای رسیدن به حقوق سیاسی ـ [[اجتماعی]]، کسی مانع آنان نگردد. برخی از این حقوق عبارتاند از: | |||
# [[حق انتخاب]]: حق انتخاب، امری کاملاً پذیرفته شده است و کمتر کسی است که آن را [[انکار]] کند. [[آدمی]] تنها به این دلیل، آدمی است که انتخاب میکند. | |||
# [[حق نظارت]]: یکی از [[حقوقی]] که در تعیین قلمرو آزادی سیاسی مورد [[تأیید]] و تأکید قرار گرفته و میگیرد، حق نظارت است. [[نظارت]]، فعالیتی است که بایدها را با هستها، مطلوبها را با موجودها و پیشبینیها را با عملکردها مقایسه میکند و نتیجه این مقایسه تصویر روشنی از تشابه یا تمایز بین این دو گروه از عوامل خواهد بود که در اختیار مدیران [[سازمان]] قرار میگیرد<ref>ر.ک: رضا دلاوری، نظارت بر قدرت از دیدگاه قرآن، ص۷۶.</ref>. | |||
# [[حق آزادی بیان]]: یکی از [[حقوق]] کلیدی در [[آزادی سیاسی]] که با چالشهای مختلف نیز روبهرو بوده و هست، حق آزادی بیان است. [[آزادی بیان]] به این معناست که افراد، گذشته از داشتن [[عقیده]]، دارای [[آزادی]] در ابراز و بیان آن هم باشند<ref>ر.ک: محمدجعفر لنگرودی، مبسوط در ترمینولوژی حقوقی، ص۲۷.</ref>. در آزادی بیان نوعی ابراز و اظهار آزادانه باور بدون [[ترس]] از [[دولت]] وجود دارد؛ لذا آن را به آزادی اظهار [[اندیشه]]، اعم از نظریهها، [[شناختها]]، [[ارزشها]] و [[عقاید]] از راههای گوناگون؛ مانند گفتار، نوشتار، تصویر، مطبوعات و... تعبیر میکنند<ref>رمون پولی، حقیقتها و آزادی، ص۹.</ref>. | |||
# [[حق تشکیل احزاب و اجتماعات]]: یکی از دیگر حقوقی که در قلمرو [[آزادی سیاسی]] در جامعه اسلامی، وجود دارد، حق تشکیل احزاب و اجتماعات است که گاه از آن به [[حق آزادی]] تجمع یا [[آزادی]] انجمنها نام برده میشود، این حق به معنی وسیع کلمه زیر عنوان آزادی بیان قرار میگیرد. | |||
# [[حق نقد و انتقاد]]: یکی از جلوهها و [[حقوق اساسی]] در آزادی سیاسی، حق نقد و انتقاد است که بیشتر حضور آن در عرصه سیاسی، تصمیمگیریها و تصمیمسازیهاست. در مفهوم انتقاد، نوعی جداسازی ناخالصیها وجود دارد<ref>اسماعیل بن حماد جوهری، الصحاح، ص۲۹۸.</ref>.<ref>[[سید کاظم سیدباقری|سیدباقری، سید کاظم]]، [[آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم (کتاب)|آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم]]، ص ۱۳۹ ـ ۱۸۵.</ref> | |||
== اجرای آزادی سیاسی == | == اجرای آزادی سیاسی == | ||