حجاب در فقه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

===مغایر بودن [[پوشش]] با [[آزادی]] و [[تساوی]] [[زن]] و مرد===

با [[نفوذ]] [[اندیشه]] [[لیبرالیسم]] و پذیرش [[نظام اجتماعی]] غرب به عنوان [[الگوی مطلوب]] و در [[جوامع]] روشن [[فکر اسلامی]]، با [[هدف]] دستیابی به [[پیشرفت]] [[اقتصادی]]، آزادی به معنای [[تساوی حقوق]] زنان و مردان و رفع هرگونه [[تبعیض]]، به ویژه در چگونگی پوشش در بین [[روشن‌فکران]] افزایش یافت <ref>صلاح، مهدی، کشف حجاب (زمینه‌ها، پیامدها و واکنش‌ها)، ص۶۰–۶۱.</ref>؛ همچنان که امروزه فمینیست‌ها با تأکید بر اصول لیبرالیسم، مانند [[فردگرایی]]، [[ترویج]] ارزش‌هایی همچون آزادی، [[استقلال]]، خودکفایی، [[برابری]] و [[خودشکوفایی]] زنان، [[ضرورت]] حجاب را به طور کلی [[انکار]] می‌کنند <ref>Mintz، ۲۰۶-۲۰۷</ref>؛ آنان افزودن بر حذف همه تمایزات جنسیتی، تساوی کامل [[حقوق]] [[اخلاق]] و [[مسئولیت‌ها]]، [[روابط جنسی]] [[آزاد]] و [[جایگزینی]] حقوق را با [[ایمان]] و اخلاق خواستار هستند<ref>ر.ک: هاجری، عبدالرسول، فمینیسم جهانی و چالش‌های پیش رو، ص۱۸ – ۲۰.</ref>.

در پاسخ به این [[شبهه‌ها]] باید گفت که زن در اندیشه باستانی و مذهبی غرب، به عنوان ابزار دست مرد و موجودی [[فروتر]] از یک [[انسان]]، از حقوق ابتدایی خود [[محروم]] بوده است<ref>فرنچ، مارلین، جنگ علیه زنان، ترجمه توراندخت تمدن، ص۸۱.</ref>؛ حال آنکه از نگاه [[اسلام]]، زن و مرد از [[کرامت الهی]] مشترکی برخوردار هستند<ref>{{متن قرآن|وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ}} «و به راستی ما فرزندان آدم را ارجمند داشته‌ایم» سوره اسراء، آیه ۷۰.</ref> که در برخی از [[تفسیرها]]، به [[علم]]<ref>قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، ج۲، ص۲۲.</ref> و [[شناخت]]<ref>سلمی، محمد بن حسین، حقائق التفسیر، ج۱، ص۳۹.</ref> معنا شده است؛ همان‌گونه که در پاره‌ای از [[منابع دینی]] به نقل از [[پیامبر اسلام]]{{صل}} زنان از نظر جنسی، همتای مردانند: {{عربی|انمَا النِّسَاءُ شَقَائِقُ الرجال}}<ref>بیهقی، احمد بن حسین، السنن الکبری، ج۱، ص۱۶۸.</ref>؛ از این رو هیچ گونه [[تبعیض]] جنسیتی بین آنها وجود ندارد؛ همچنین در [[اسلام]]، دلیل [[جاذبه]] [[زن]] و مرد نسبت به یکدیگر، نه تنها ارضای خواسته‌های جنسی، بلکه تأمین وضعیت [[روحی]] مناسب<ref>{{متن قرآن|أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ وَعَفَا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَابْتَغُوا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ وَلَا تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ}} «آمیزش با زنانتان در شب روزه‌داری برای شما حلال شده است. آنها جامه شما و شما جامه آنهایید. خداوند معلوم داشت که شما با خود نادرستی می‌ورزیدید، بنابراین، از شما در گذشت و شما را بخشود؛ اکنون (می‌توانید) با آنان آمیزش کنید و آنچه خداوند برای شما مقرّر داشته است باز جویید، و تا سپیدی سپیده‌دم از سیاهی (شب) برای شما آشکار شود (می‌توانید) بخورید و بیاشامید؛ سپس روزه را تا شب به پایان رسانید و در حالی که در مسجدها اعتکاف کرده‌اید از آنان کام مجویید، اینها حدود خداوند است، به آنها نزدیک نشوید. خداوند این چنین آیاتش را برای مردم روشن می‌گرداند باشد که آنان پرهیزگاری ورزند» سوره بقره، آیه ۱۸۷.</ref> برای دستیابی به [[خوشبختی]] [[معنوی]] است<ref>ر.ک: ری شهری، محمد، میزان الحکمه، ج۲، ص۱۳۰۴.</ref>؛ متناسب با چنین ناهمگونی در تلقی از جایگاه و نقش سازنده زن، آنچه در غرب، ارمغان [[آزادی]] و [[تساوی]] به شمار می‌رود، از نگاه اسلام، می‌تواند امری محدودیت‌زا و نابرابر باشد؛ چنان که [[شهید مطهری]] [[مقید]] ساختن زن و مرد با رعایت [[مصالح اجتماعی]] و به‌کارگیری روشی سازگار با [[تعادل]] [[اخلاقی]] را منافی با اصل آزادی [[انسان]] نمی‌داند<ref>مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۱۹، ص۴۴۷.</ref>.

===تأثیر پوشش در افزایش التهاب جنسی===

گروهی از منتقدان حجاب، اِعمال محدودیت در مسائل جنسی را دلیل افزایش [[حرص]] و التهاب جنسی افراد می‌دانند؛ برای مثال راسل نگاه به قوزک پای یک زن برای تحریک [[انسان]] اولیه دوران ویکتورین را کافی می‌داند؛ حال آنکه امروزه مردان، تنها با دست یافتن به مقصود نهایی، تحریک می‌شوند؛ چنان که وی [[تغییر]] مدل [[لباس]] خانم‌ها را علت این امر به شمار می‌آورد<ref>اگنر رابرت ادوارد، برگزیده افکار راسل، ترجمه عبدالرحیم گواهی، تحقیق محمد تقی جعفری، ص۱۵.</ref>؛ به [[باور]] فروید نیز، زمانی [[لذت]] به اوج خود می‌رسد که بین نگرنده و نگریسته، فاصله و محدودیتی باشد و این گونه، [[زن]] به عاملی تحریک کننده تبدیل می‌شود<ref>نفیسی، حمید، زن و نشانه‌شناسی حجاب و نگاه در سینمای ایران، ص۴۱۸.</ref>؛ همچنان که در روایتی، در دسترس بودن، دلیل کم شدن [[شهوت]] دانسته شده است<ref>نهج البلاغه، حکمت ۲۴۵ (تحقیق و شرح محمد عبده، ج۴، ص۵۴)؛ لیثی واسطی، علی بن محمد، عیون الحکم و المواعظ، ص۱۳۵.</ref>. بر همین اساس گروهی از شارحان این [[روایت]]، [[فقر]] را موجب [[حرص]] و در نتیجه شهوت<ref>ابن فندق بیهقی، علی بن زید، معارج نهج البلاغه، ص۴۴۱؛ کیدری، محمد بن حسین، حدائق الحقائق فی شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۶۶۶.</ref>، و برخی نیز، با [[الهام]] از این قاعده، [[دوران پیری]] و عجز را [[زمان]] بیدار شدن [[آرزوها]] دانسته‌اند<ref>خوئی، میرزا حبیب الله، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغه، ج۲۱، ص۱۰۶.</ref>.

برخی از صاحب‌نظران در پاسخ به این [[شبهه]] با تفکیک مباحث نظری و گرایش‌های غریزی، نوع دوم را خارج از این اصل می‌دانند<ref>ر.ک: فضل الله، سید محمد حسین، قرائة جدیدة لفقه المرأة الحقوقی، ص۱۳۹–۱۴۱.</ref>؛ چنان که به باور [[شهید مطهری]] نیز این فرضیه نه تنها با شواهد معتبر [[تأیید]] نشده است، بلکه [[آزادی جنسی]]، باعث شعله‌ور شدن شهوت و افزایش [[طمع]] افراد می‌شود؛ اگرچه ممکن است در اثر [[افراط]]، نسبت به برخی از شیوه‌ها و مصادیق آن دل‌زدگی ایجاد شود، ولی حرص شخص، او را به [[گزینش]] شیوه‌های دیگر بر می‌انگیزد<ref>ر.ک: مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۱۹، ص۴۵۵.</ref>؛ به باور [[جامعه شناسان]] نیز، پیامد ساختارشکنی [[سنت‌های اصیل]] در [[جوامع]] مدرن، به وجود آمدن سردرگمی و بی‌قاعدگی است<ref>گیدنز، آنتونی، جامعه‌شناسی، ترجمه: حسن چاووشی، ص۳۰۱؛ Giddens، ۲۰۷.</ref>؛ همچنین کمیابی یا [[محرومیت]]، زمانی به جذابیت می‌انجامد که بر اساس [[فرهنگ]] و [[نظام ارزشی]] یک [[جامعه]]، پدیده‌ای «مطلوب»، مورد نیاز و [[ارزشمند]] باشد<ref>حق شناس، سید جعفر، نظام اسلامی و مسئله حجاب، ص۱۲۷ – ۱۲۸.</ref>؛ در حالی که ارضای افسارگسیخته [[غرایز جنسی]]، افزون بر [[تعارض]] با [[فطرت انسان]]، در ساختار ارزشی [[جامعه اسلامی]] نیز، جایگاهی ندارد؛ برای مثال می‌توان به واکنش‌های [[اجتماعی]] [[مردم]] که پس از [[سقوط]] [[رضاخان]] (شهریور ۱۳۲۰) به خاطر موضوع [[کشف حجاب]] در [[ایران]]<ref>صلاح، مهدی، کشف حجاب (زمینه‌ها، پیامدها و واکنش‌ها)، ص۲۰۷.</ref> یا [[تمایل]] شدید [[معنوی]] مردم در ایالت‌های جداشده از شوروی سابق، و نیز، با روی کار آمدن اسلام‌گرایان در [[ترکیه]] و یا پس از سقوط حکومت‌های [[دیکتاتوری]] در تونس و [[مصر]] اشاره نمود؛ همچنین همان گونه که کمیابی [[هیجان]] انگیز است، «کثرت» نیز از عوامل تحریک هیجان به شمار می‌رود<ref>حق شناس، سید جعفر، نظام اسلامی و مسئله حجاب، ص۱۲۷.</ref>؛ آمارهای تکان دهنده در [[جوامع]] [[غربی]] از [[تجاوز]] به عنف و [[هتک حرمت]] [[زنان]]<ref>حکمت‌نیا، محمود، حقوق المرأة بین الواقع المعیش و المواثیق الدولیه، المرأة فی الفکر الاسلامی المعاصر، ص۱۹۴ – ۱۹۵.</ref>ثابت می‌کند که رواج آزادی‌های جنسی، نه تنها انگاره راسل را [[تأیید]] نکرده بلکه هزینه‌های فراوانی را برای [[ابداع]] و اشاعه شیوه‌های نوین انگیزش و ارضای جنسی در پی داشت؛ همچنین با رد شدن فرضیه راسل، فرضیه مقابل آن تأیید می‌شود که در عین طبیعی خواندن و پذیرش [[غریزه جنسی]]<ref>ر.ک: سبزواری، محمد بن محمد، جامع الاخبار، ص۱۰۱ – ۱۰۲.</ref>، [[ازدواج]] و [[تشکیل خانواده]] را - به عنوان محبوب‌ترین نهاد نزد [[خداوند]]<ref>طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، ص۱۹۶؛ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۳، ص۱۴.</ref> - راهی [[مشروع]] برای [[ارضای نیازها]]<ref>{{متن قرآن|وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ}} «و بی‌همسران (آزاد) و بردگان و کنیزان شایسته‌تان را همسر دهید، اگر نادار باشند خداوند از بخشش خویش به آنان بی‌نیازی می‌دهد و خداوند نعمت‌گستری داناست» سوره نور، آیه ۳۲.</ref> و از عوامل [[رشد دینی]]<ref>طوسی، محمد بن حسن، الامالی، ص۵۱۸؛ طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، ص۱۹۶؛ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۵.</ref> دانسته و با ایجاد پاره‌ای از محدودیت‌های [[فطری]]، به ویژه [[الزام]] [[زنان]] به [[حجاب]]، آستانه تحریک‌پذیری جنسی را در محیط‌های عمومی کاهش می‌دهد.<ref>[[فتحیه فتاحی‌زاده|فتاحی‌زاده]] و [[حسین بستان|بستان]]، [[پوشش زن - فتاحی‌زاده و بستان (مقاله)|مقاله «پوشش زن»]]، [[دانشنامه فاطمی ج۶ (کتاب)|دانشنامه فاطمی ج۶]] ص ۲۳۰.</ref>