رشد اجتماعی: تفاوت میان نسخه‌ها

| موضوع مرتبط = رشد

| مداخل مرتبط = [[رشد اجتماعی در فقه سیاسی]]

 

== رشد یکی از اهداف حکومت الهی ==

یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین [[اهداف حکومت انبیاء]] رشد اجتماعی است<ref>سوره بقره، آیه ۱۵۰-۱۵۱؛ سوره آل عمران، آیه ۱۶۴؛ سوره جمعه، آیه ۲.</ref>. از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} [[روایت]] است که در زمینۀ [[اهداف بعثت]] و [[حکومت]] انبیاء{{عم}} فرمود: "پس [[رسولان]] خود را در میان آنان بر انگیخت و [[پیامبران]] خود را پی در پی برای آنان فرستاد تا آنان را به انجام [[تعهد]] و [[پیمان]] فطرتش وادار کنند، و آنان نعمت‌های فراموش شده‌اش را یادآوری کنند، و با [[تبلیغ]] و رساندن [[پیام]] او [[حجت]] را بر آنان تمام کنند و گنجینه‌های خود را برای آنان بر انگیزانند، و [[آیات]] قدرتش را به آنان بنمایند، از سقفی که روی سر آنان بلند داشته و گهواره‌ای که در زیر آنان فرو نگهداشته"<ref>{{متن حدیث|فَبَعَثَ فِيهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَ إِلَيْهِمْ أَنْبِيَاءَهُ لِيَسْتَأْدُوهُمْ مِيثَاقَ فِطْرَتِهِ وَ يُذَكِّرُوهُمْ مَنْسِيَّ نِعْمَتِهِ وَ يَحْتَجُّوا عَلَيْهِمْ بِالتَّبْلِيغِ وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُولِ وَ يُرُوهُمْ آيَاتِ الْمَقْدِرَةِ مِنْ سَقْفٍ فَوْقَهُمْ مَرْفُوعٍ وَ مِهَادٍ تَحْتَهُمْ مَوْضُوعٍ...}}، نهج البلاغه، خطبه ۱.</ref>.

[[تربیت]] و [[تزکیه]] و [[رشد]] و [[تعلیم]] و پرورش صحیح [[اخلاقی]] و معنوی جامعه در صدر [[اهداف حکومت اسلامی]] و [[رهبری جامعه اسلامی]] است. در [[نظام سیاسی اسلام]] وظیفۀ [[حکومت]] تنها [[مدیریت]] و تنظیم روابط اجتماعی و [[سیاسی]] و [[فرهنگی]] و تأمین امنیت و نیازهای عمومی جامعه نیست، بلکه افزون بر همۀ اینها رشد و تعالی دادن به جامعه، و جامعه را به سوی کمال راهبری کردن و به تعبیر [[قرآن کریم]] مردم را از [[ظلمات]] به نور بردن است.

بر اساس [[هدف]] نخستین [[نظام سیاسی اسلام]] - یعنی [[رشد و تعالی جامعه]] - نگاه نظام سیاسی اسلام به [[جامعه]] به عنوان یک مجموعۀ ایستا نیست؛ بلکه جامعه از دیدگاه [[اسلام]] مجموعه‌ای پویاست که وظیفۀ نظام سیاسی اسلام [[هدایت]] این مجموعۀ پویا به سوی کمال مطلوب و [[برترین]] است<ref>[[محسن اراکی|اراکی، محسن]]، [[فقه نظام سیاسی اسلام ج۲ (کتاب)|فقه نظام سیاسی اسلام]]، ج۲، ص ۱۵۹-۱۶۳.</ref>.

یکی از بنیادی‌ترین [[اهداف]] [[عدالت سیاسی]] آن است تا بسترهای [[رشد]] و [[پیشرفت]] [[سیاسی]] [[جامعه]] در عرصه‌های مادی و معنوی فراهم شود، بسترهایی که یاری‌گر [[انسان]] برای رسیدن به جایگاه شایسته خود است. انسان دارای سرشتی [[اجتماعی]] است؛ جامعه، [[قدرت]] و حاکمیت سیاسی اگر بستر و زمینه‌ای مطلوب فراهم آورد، استعدادهای او شکوفا می‌گردد و به رشد هماهنگ با مفهوم دقیق [[قرآنی]] خواهد رسید؛ اما اگر [[حکومت]] یا جامعه‌ای [[فاسد]] و [[گمراه]] باشد، رسیدن به کمال و پویایی برای او بسیار سخت خواهد بود؛ پس به نظر می‌رسد یکی از اساسی‌ترین سازوکارهای پی‌ریزی [[جامعه مطلوب]] و ایجاد بسترهای رشد در جامعه، عدالت سیاسی است<ref>محمدرضا حکیمی، جامعه‌سازی قرآنی، ص۱۴۳.</ref>.

 

بر اساس [[آیات قرآن کریم]]، [[راهبر]] [[جامعه]]، [[عادل]] است و دارای رشد. هنگامی که این [[ساحت]] از شخصیت امام در جامعه حضور می‌یابد، می‌تواند زمینه‌ساز رشد [[سیاسی]] ـ اجتماعی گردد؛ حضرت ابراهیم {{ع}} با توجه به ویژگی هدایت‌گری خود، جامعه را به سوی رشد، افزایش [[آگاهی]] و کاربست توانمندی‌ها و فعلیت‌بخشی به آنها، هدایت می‌کند. اثر نمودار رشد، شکفتگی استعدادها، [[آرامش]] و تصمیم برای پیشبرد [[هدف‌ها]] و [[حاکمیت]] بر غرایز، عادات، انگیزه‌ها و انفعال‌های [[نفسانی]] است<ref>سید محمود طالقانی، پرتوی از قرآن، ج۲، ص۷۲.</ref>. این شکفتگی و [[پیشرفت]] در جامعه‌ای که [[فاسد]] باشد و [[حاکمان]]، ظالمانه [[رفتار]] کنند، به دست نمی‌آید یا کمتر حاصل می‌شود. با عدالت، بستر رشد و [[عزتمندی]] فراهم می‌شود.

 

بنابراین با حضور [[عدالت]] آن هم به ویژه در عرصه [[رهبری سیاسی]] ـ جتماعی، [[جامعه]]، مناسب‌ترین زمینه‌های رشد و [[کمال انسان]] و [[بهترین]] راهی که [[انسان‌ها]] را به مقصد می‌رساند، فراهم می‌شود؛ البته برخی بر این باورند که جامعه عادلانه، [[زندگی]] سعادتمندانه به همراه می‌آورد و چنین نیست که عدالت واسط باشد.

 

[[نزدیکی به خداوند]] آن‌گاه به دست می‌آید که [[صفات الهی]] در انسان جلوه‌گر شود، یکی از صفات الهی، عدل است و [[انسانی]] که بخواهد به جایگاه [[قرب الهی]] برسد، باید این صفت را در خویشتن پدید آورد، طبیعی است که گاهی این ویژگی فردی است که تنها حیطه‌ای کوچک و محدود را شامل می‌شود و گاه عرصه‌ای [[اجتماعی]] و [[سیاسی]] را در بر می‌گیرد که می‌تواند مقدمات [[رشد]] و پویایی یک [[جامعه]] را فراهم سازد<ref>[[سید کاظم سیدباقری|سیدباقری، سید کاظم]]، [[عدالت سیاسی در قرآن کریم (کتاب)|عدالت سیاسی در قرآن کریم]]، ص ۱۴۵-۱۵۱.</ref>.