اتباع: تفاوت میان نسخه‌ها

[[تبعیت]] به معنای [[پیروی]]، [[دنباله‌روی]]، [[پذیرفتن]]، تعقیب کردن، موافقت کردن، [[فرمانبرداری]]، [[امتثال امر]]، و ملحق شدن است<ref>العین، ج۲، ص۷۸؛ لسان العرب، ج۸، ص۲۷؛ مجمع البحرین، ج۴، ص۳۰۵.</ref>. در تفاوت این واژه با [[اطاعت]] می‌‌توان گفت که [[پیروی]] اعم از [[اطاعت]] است، زیرا در تحقق [[اطاعت]]، وجود امر و [[فرمان]] ضروری است؛ ولی در [[پیروی]] و تبعیّت لازم نیست حتماً امر و فرمانی باشد<ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[پیروی (مقاله)|پیروی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۶]]؛ [[مهدی مقامی|مقامی، مهدی]]، [[وظایف امت نسبت به قرآن و عترت (کتاب)|وظایف امت نسبت به قرآن و عترت]]، ص ۹۴-۹۵.</ref>.

# پیروی از [[حق]]: [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|ذَلِكَ بِأَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا الْبَاطِلَ وَأَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَّ مِنْ رَبِّهِمْ}}<ref>«این از آن روست که کافران از باطل و مؤمنان از حق -که از سوی پروردگارشان است- پیروی کردند»؛ سوره محمد، آیه ۳.</ref>، ملاک اساسی در [[سعادت انسان]] را پیروی از حق و علت عمده [[شقاوت]] وی را [[پیروی]] از [[باطل]] می‌داند.

# [[پیروی]] از [[پیامبران]]: پیامبران از آن جهت که فرستادگان [[خدا]]<ref>مجمع البیان، ج۸، ص۶۵۹.</ref> و هدایت‌شدگان و سالکان راه [[حق]] هستند و بدون هیچ‌‌گونه چشم‌‌داشتی [[انسان‌ها]] را [[هدایت]] می‌‌کنند شایسته پیروی‌‌اند<ref>سوره یس، آیه ۲۰-۲۱.</ref>.<ref>روح المعانی، مج ۲، ج۲، ص۳۳۸.</ref>.  پیروی از پیامبران، آثاری به‌دنبال که عمده آنها عبارت است از: ملحق شدن به [[پیامبران]]<ref>سوره ابراهیم، آیه ۳۶.</ref>؛ بهره‌‌مندی از عنایت ویژه آنان<ref>سوره شعراء، آیه ۲۱۵.</ref>؛ علوّ و [[برتری]] بر [[کافران]]<ref>سوره آل عمران، آیه ۵۵.</ref>؛ [[غلبه]] و [[سلطه]] بر [[جباران]] و [[مستکبران]]<ref>سوره قصص، آیه ۳۵.</ref>؛ دوری از [[ترس]] و [[اندوه]]<ref>سوره بقره، آیه ۳۸.</ref>؛ برخورداری از [[رأفت]] و [[رحمت]]<ref>سوره حدید، آیه ۲۷.</ref> و [[نجات]] از [[گمراهی]] و [[شقاوت]]<ref>سوره طه، آیه ۱۲۳.</ref>.

# [[پیروی]] از [[قرآن]]: از آنجا که [[قرآن]] [[کتاب هدایت]] است<ref>سوره اعراف، آیه ۲۰۳.</ref>، [[پیروی]] از آن از مهم‌‌ترین مصداق‌های [[پیروی]] در مسیر [[هدایت]] به شمار می‌‌آید، از این‌رو [[خداوند]] متعال به [[مؤمنان]] [[دستور]] داده تا از [[قرآن]] [[پیروی]] کرده: {{متن قرآن|وَهَذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ فَاتَّبِعُوهُ}}<ref>«و این (قرآن) کتابی است خجسته که آن را فرو فرستاده‌ایم پس، از آن پیروی کنید» سوره انعام، آیه ۱۵۵.</ref>.

# [[پیروی]] از [[رضوان]] [[الهی]]: [[قرآن کریم]] یکی از علامت‌های [[مؤمنان]] را پیروی از رضوان الهی دانسته است<ref>سوره آل عمران، آیه ۱۷۴.</ref> و آن مراعات [[رضای الهی]] در [[رفتار]] و گفتار بر اساس آموزه‌‌های [[دین]] و [[شریعت]] [[حق]]<ref>الجدید، ج۲، ص۱۷۶.</ref>، عمل به [[طاعات]] و دوری از [[معصیت]]<ref>روح المعانی، مج ۳، ج۴، ص۱۷۴.</ref> و عمل به اموری است که موجب [[خشنودی خدا]] باشد<ref>تفسیر لاهیجی، ج۱، ص۴۰۷.</ref>.

# [[پیروی]] از [[شیطان]]: شیطان به عنوان [[دشمن]] فرزندان آدم [[سوگند]] یاد کرده تا آنها را [[گمراه]] سازد<ref>سوره ص، آیه ۸۲.</ref> و نیز جهت محقق ساختن [[هدف]] خود، از همه امکانات و راه‌های گوناگون استفاده می‌‌کند<ref>سوره اعراف، آیه ۱۷.</ref>، از این‌‌رو می‌‌توان [[پیروی]] از [[شیطان]] را، مهم‌‌ترین مصداق از مصادیق [[پیروی]] در مسیر [[ضلالت]] و [[گمراهی]] دانست.

# پیروی از [[هواهای نفسانی]]: [[قرآن کریم]] کسانی را که به جای بهره‌‌گیری از [[هدایت الهی]] از [[هواهای نفسانی]] خویش [[پیروی]] می‌‌کنند گمراه‌‌ترین افراد معرفی کرده است: {{متن قرآن|فَاعْلَمْ أَنَّمَا يَتَّبِعُونَ أَهْوَاءَهُمْ وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوَاهُ بِغَيْرِ هُدًى مِنَ اللَّهِ}}<ref>«پس اگر پاسخت را ندهند بدان که از خواهش‌ها (ی نفس) شان پیروی می‌کنند و گمراه‌تر از آنکه بی‌رهنمودی از خداوند، از خواهش (نفس) خویش پیروی کند کیست؟» سوره قصص، آیه ۵۰.</ref>، زیرا این‌گونه افراد همواره در لذت‌های مادّی و جسمانی غرق بوده، در نتیجه از [[سعادت]] معنوی و [[روحانی]] باز می‌‌مانند<ref>التفسیر الکبیر، ج۲۶، ص۲۰۰.</ref>.

# پیروی از [[جباران]]: [[قرآن کریم]] راز [[گمراهی]] برخی از اقوام را [[پیروی]] آنان از [[جباران]] می‌‌داند؛ مثلاً درباره [[قوم عاد]] می‌‌گوید: آنان [[آیات]] [[خدا]] را [[انکار]] کرده، در برابر [[پیامبران]] [[عصیان]] ورزیدند و از راه و روش هر [[ستمگر]] [[دشمن]] [[حق]] [[پیروی]] کردند<ref>سوره هود، آیه ۵۹.</ref>.

# [[پیروی]] از [[گمان]] و تخمین: [[پیروی]] از [[گمان]] و تخمین در اموری که به [[سعادت]] و [[شقاوت انسان]] مربوط می‌‌شود از نظر [[قرآن]] ناپسند است<ref>المیزان، ج۷، ص۳۳۰-۳۳۱.</ref> و در این باره می‌‌فرماید: کسانی که برای [[خداوند]] شریک قائل‌‌اند جز از [[گمان]] و تخمین [[پیروی]] نمی‌‌کنند<ref>سوره یونس، آیه ۶۶.</ref>.

# [[پیروی]] از [[متشابهات]]: بر اساس [[آیه]] {{متن قرآن|هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ ...}}<ref>اوست که این کتاب را بر تو فرو فرستاد؛ برخی از آن، آیات «محکم» (/ استوار/ یک رویه) اند، که بنیاد این کتاب‌اند و برخی دیگر (آیات) «متشابه» (/ چند رویه) اند؛ ...؛ سوره آل عمران، آیه۷.</ref>، قسمتی از [[آیات قرآن]] محکم و صریح و روشن است که اساس [[قرآن]] را تشکیل می‌‌دهد و قسمتی از آن [[متشابه]] است و به سبب بالا بودن سطح مطلب و جهات دیگر در نگاه نخستین احتمال‌های مختلفی در آن می‌‌رود؛ ولی با توجه به [[آیات محکم]] معنای مراد از آنها روشن می‌‌شود<ref>نمونه، ج۲، ص۴۳۲-۴۳۵.</ref>؛ ولی بیماردلان کج‌‌اندیش [[آیات محکم]] [[قرآن]] را کنار گذاشته، یکسره به دنبال [[آیات]] متشابه‌‌اند تا فتنه‌‌انگیزی کنند.

# [[پیروی کورکورانه]]: علت [[سرپیچی]] برخی [[کافران]] از [[احکام الهی]] [[پیروی]] بی‌‌دلیل و کورکورانه از پیشینیان است<ref>سوره بقره، آیه ۱۷۰.</ref>. [[تقلید]] و [[پیروی]] از غیر اگر با [[علم]] به حقانیت پیروی شونده همراه باشد مانند [[پیروی]] از [[انبیا]] و [[تقلید]] از [[مجتهدان]] در [[احکام دین]] نه تنها مذموم نیست، بلکه از مصادیق [[پیروی]] از ما انزل الله است<ref>تفسیر بیضاوی، ج۱، ص۱۶۱؛ تفسیر المنار، ج۲، ص‌‌۹۱.</ref>.<ref>[[حسن رمضانی|رمضانی، حسن]]، [[پیروی (مقاله)|پیروی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)| دائرةالمعارف قرآن کریم ج۶]].</ref>

اِتباع از [[اهل بیت]] [[عصمت]] و [[طهارت]] {{عم}} در اصطلاح به معنای عمل نمودن به [[دستورات]] [[اهل بیت]] {{عم}} است که در بسیاری از [[آیات قرآن]] و [[روایات]] بر آن تأکید شده است: {{متن قرآن|قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ}}<ref>«بگو اگر خداوند را دوست می‌دارید از من پیروی کنید تا خداوند شما را دوست بدارد و گناهانتان را بیامرزد و خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است» سوره آل عمران، آیه ۳۱.</ref>. بر پایه [[آیه]] {{متن قرآن|قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ}} اگر کسی بخواهد [[محبوب]] [[خدا]] شود، باید پیرو [[حبیب]] او باشد و [[اطاعت]] حبیب‌الله، [[انسان]] را محبوب [[خدا]] می‌سازد<ref>تفسیر تسنیم، ج۵، ص۵۹۵.</ref>.